( 35 ) 



lauds iu wezen en strekking, waarin hij als 't ware zgn 

 historisch programma geeft, eindelijk de zoo even aange- 

 haalde opdracht van 1859 kunnen dat staven. In de laatst- 

 genoemde, een der weinige stukken autobiographie, die wij 

 van hem bezitten, zegt hij, dat hij door de beoefening onzer 

 vaderlandsche geschiedenis, te Deventer iu den eersten tijd 

 hoofdbezigheid voor hem, meer en meer tot het bewustzijn 

 was gekomen van zijne natuurlijke richting en aanleg. »lk 

 kreeg de overtuiging dat historie veel meer overeenkomstig 

 was met mijne natuur en ontwikkeling dan grammatische 

 studie." Daarbij kwam, dat tevens allengs de bewustheid in 

 hem levendig werd, dat — ik haal zijn eigen woorden aan — 

 »dat de behoefte aan eene nieuwe Geschiedenis des Vader- 

 lands groot was", en »meer en meer zijn voornemen rijpte 

 om eene poging te doen om in die behoefte te helpen voor- 

 zien". Keeds in zijne Theocratie en Grondwet, eene reeks 

 voorlezingen ter verdedigins van het constitutioneel stelsel 

 tegen de partij, die Groen van Prinsterer zoo uitnemend 

 vertegenwoordigde, is menige bladzijde te vinden, die de 

 vrucht is van veelomvattende, degelijke studie van beide de 

 staatkundige geschiedenis en het staatsrecht zoo van andere 

 natiën als van ons volk. De vele aanhalingen uit de Primae 

 lineae en uit de Staatsregering en uit buitenlandsche schrij- 

 vers mogen de voorlezingen bont, te bont zelfs, kleuren, zij be- 

 wijzen benevens de getalssterkte en de mogendheid der bond- 

 genooten, waarop de bestrijder der anterevolutiounaire theorie 

 en practijk zich kon beroepen, ongetwijfeld ook de deugdelijk- 

 heid zijner wapenrusting. Mag ik alleen herinneren aan 

 zijne uitweidingen over de wording van den nederlandschen 

 staat en het ontstaan van onze politieke partijen, om op 

 uwe instemming te mogen rekenen? Breed, te breed zelfs, 

 opgezet zijn toch de voorlezingen niet langwijlig en stellig 

 zeer leerzaam ; zij verraden een benijdenswaardig meesterschap 

 der politico-historische stof; dat despreker de noodige studie 

 van zijn onderwerp had gemaakt, behoefde hij waarlijk niet 

 met evenzooveel woorden te verzekeren, het springt in 't oog. 



3* 



