( 80 ) 



öxavöd).oi\ ma 6 :i:inrevcov èn' avxoi ov yMraiöy^wdijas- 

 rat. Van de woordeu èjr' avrco schrijft van Hengel: »ver- 

 tendo igitur reddenda simt super eo, quod si explicatur eius 

 causa vel eo fretus, seu, ubi de Cliristo sermo est, eo auctore, 

 nihil desiderii relinquitur. Quare mens apostoli est: quisquis 

 fidem in Deo ponit Christo fretus seu Christo auctore." 



Elders wees hij op de kracht van het lidwoord en beval 

 voor Gal. 2 : 19, óia vó(iov ro'fxco ajréd^avov, de overzet- 

 ting aan: ik ben door eene wet eener wet cjestorven. 



Aan deze wijze van interpreteeren verklaarde Holweuda 

 den oorlog; tevens trachtte hij in het genoemd geschrift en 

 in een volgend » Bijdragen tot de uitlegging van het I^ ieuwe 

 Testament, van vele plaatsen die eenige moeielijkheid ople- 

 verden de juiste verklaring te geven en over grammatische 

 vragen licht te verspreiden. Winer had door zijne gramma- 

 tica der wetenschap een grooteu dienst bewezen, maar toch 

 kwamen er stellingen in voor die bezwaarlijk te verdedigen 

 waren. Zoo zou Hand. 19 : 22, avtcg èjiéóyje yj^óvov sig 

 xiv 'Aoiav beteekenen : er blieb zurück für Asien, um dort 

 noch zu wirken, en werd de constructie orav óoiaoxGi met 

 een beroep op Homeeus voor wettig verklaard. Tisciienüoiif 

 had beweerd dat üT«r, êdv en dergelijke voegwoorden ook 

 met het praesens, het imperfectum, den aoristus en het fu- 

 turum indicativi verbonden kunnen worden. Als Holwerda 

 zulke stellingen las en vooral als hij ontwaarde hoe uitspra- 

 ken van die geleerden als het laatste woord der wetenschap 

 werden geprezen, dan kon hij zich niet bedwingen. » De ver- 

 klaring van f tg Ti]r '^Idmr," zoo schreef hij in zijne Bij- 

 dragen, » moge van den beroemden Winer zijn, zij is even 

 verkeerd als die van den niet minder beroemden Meijer, 

 volgens wien de kracht der phrase deze is: in Asicu hiuein, 

 nl. hielt er sich zurück. Waarlijk het is onnoodig dergelijke 

 o-evoelens — haast had ik dwaasheden geschreven — te we- 

 derleggeu. De vroorden van den oorspronkelijken tekst (H. 

 bedoelt die onzer handschriften) zijn onverstaanbaar." 



Met deze woorden wyst hij de bi'on aan van de vele ge- 



