( 84 ) 



hebben over de beteekeuis vau den aoristus van zulke werk- 

 woorden. Nu leverde liy inderdaad een sterk sprekend voor- 

 beeld, maar niet van datgene wat hij bedoelde. Die hevigheid 

 had haren grond in de wijze waarop Holwehda. geschreven 

 had. Hij had zich verklaard tegen het plan der synode om 

 eene nieuwe vertaling van het Nieuwe Testament te doen 

 maken, een plan dat in vrijzinnig theologische kringen veel 

 bijval had gevonden. Hij had eene methode van kritiek aan- 

 bevolen die te zeer afweek van de toen gevolgde. Hij had 

 de exegese van van Hengel aangevallen, die bij velen zulk 

 een gezag had, dat eene verwerping daarvan al spoedig aan 

 onedele bedoelingen werd toegeschreven, en hij had dat ge- 

 daan op een toon die in de theologische wereld ongewoon 

 was. In commentaren was men gewend alle meeningeu, hoe 

 verkeerd ook, uitvoerig te weerleggen; Holweuda. volgde den 

 stijl der philologeu, die, vooral als zij latijn schrijven, wel 

 eens adjectiva bezigen, die niet tot den goedhartigen stijl 

 behooren. En ontkend kan het niet worden, dat hij zich 

 vaak te scherp had uitgedrukt. 



Een aangenamer indruk maakt de pennestrijd welken hij 

 in dienzelfden tijd voerde met een bekend vaderlandsch ge- 

 leerde. In 1855 verscheen een werkje getiteld: Oijmerkingen 

 betreffende de Stateti-overzetting van de Evangeliën en de Ilati- 

 delingen der Apostelen. De schrijver noemde zich niet, maar 

 het is zeker dat deze niemand anders was dan de oud- 

 hoogleeraar Hopman Peerlkamp. Dit boekje bevatte naast 

 uitstekende conjecturen vele uiterst gewrongene verklaringen. 

 Holwerda maakte hem daarop opmerkzaam ; de schrijver 

 repliceerde, en zoo verschenen er verscheidene tijdschrift- 

 artikelen, waarin zij ook bij verschil van meening en van 

 richting — Peerlkamp was in zijne theologische denkbeel- 

 den zeer behoudend — met waardeering elkanders arbeid 

 bespraken. 



Het is mij moeielijk in dit levensbericht de verdiensten 

 van Holwerda's werk in het licht te stellen. Van werken, 

 wier inhoud eenigszins wijsgeerig is, die althans eene aan- 



