( 87 ) 



van VAN Hengel, dat hier, omdat er niet xata odoxa maar 

 tÓ y.arü öaoy.a staat, aan geen tegenstelling gedacht kan 

 worden. De woorden o vjv enz. voegde hij dan ook bi] 

 o XoiGTÓq^ en daarin had hij m. i. gelijk, al kan ik ook 

 met zijne eigene vertaling niet geheel instemmen. Hij gal 

 gereedelijk toe dat er plaatsen in Paulus' brieven voorko- 

 men die met die opvatting in strijd zijn, maar de redenee- 

 ring daarop door velen geboiuvi: Paulus kon Christus geen 

 {ysoq noemen en dus staat dat ook Rom. 9 : 5 niet, keurde 

 hij af. »A1 waren er plaatsen die nog veel sterker spraken 

 » zouden wij dan" zoo vroeg hij »het kostte wat het wilde, 

 van Rom. 9:5 eene andere verklaring mogen geven? Voor- 

 zeker niet. Wij zouden er voor moeien uitkomen dat wij 

 die tegenspraak niet konden oplossen". 



Later schreef hij nog eens over dat onderwerp naar aan- 

 leiding van eene verhandeling van ons medelid Dr. Hoekstra, 

 maar deze kritiek ware beter achtergehouden, daar zij inder- 

 daad te fel is. 



Holwerda was ook niet zacht in zijn oordeel, vooral wan- 

 neer hij ontwaarde dat hetgeen hij voor dwaling hield groo- 

 ten opgang maakte. Reeds in zijne eerste exegetische ge- 

 schriften — ik merkte het reeds op — spaarde hij niemand 

 en deed hij ook niets om z'jn afkeurend oordeel te ver- 

 zachten. Hij geeft zelf de verklaring in zijne Bijdragen, 

 blz. 70: » Nauwelijks was ik predikant geworden, of ik ge- 

 voelde groote behoefte om het N. T. grondig te verstaan. 

 Natuurlijk wendde ik mij tot de uitleggers, vooral tot hen, 

 die men zeide dat het meeste vertrouwen verdienden. Doch 

 hoe vond ik mij niet teleurgesteld! De een zoowel, als de 

 andere, gaf m*j niet hetgeen hij stilzwijgend beloofd had 

 mij te zullen geven. De moeite, het verdriet — ik mag 

 wel zeggen : de kwelling, die ik daardoor heb ondervonden, 

 vooral toen ik te Assen ook bijbeloefeningeu moest houden, 

 was waarlijk niet gering. En nu zoude ik nog verplicht 

 ziyn hen te bewierooken! Hebben z^ zich over mij, of heb 

 ik mij over hen te beklagen!" 



