( 89 ) 



Ik zelf heriuuer mi) nog zeer goed dat hij mij eene 

 zekere vrees inboezemde toen ik hem de eerste maal ont- 

 moette, maar weldra week die, toen ik bespeurde dat hij 

 op de eerstelingen van mijn exegetischen arbeid niet uit de 

 hoogte neerzag, en, was ook meer dan eens zijn oordeel 

 niet vleiend voor mijne eigenliefde, later was ik hem daar- 

 voor erkentelijk. 



Gedurende het laatste vierdedeel zijns levens miste hij de 

 opgewektheid die hem vroeger eigen was. Ondervond hij 

 ook in zijne gemeente veler achting, zooals ook bleek na 

 het neerleggen van zyn predikambt, dat hij bij vele vak- 

 genooten zoo weinig waardeering ondervond, dat zijn arbeid, 

 somwijlen zonder wetenschappelijke gronden, in den ban 

 werd gedaan, dat griefde hem zeer. Zorgen bogen hem. 

 Het rectoraat aanvaardde hij op veel te laten leeftijd — hij 

 was 61 jjuir — om er zich geheel in te kunnen voegen. 

 Hadden omstandigheden hem toegelaten die betrekking alleen 

 te bekleeden, hy zou meer rust gevonden hebben; nu werd 

 hij door de bezigheden zijner dubbele betrekking overstelpt, 

 daar hij steeds aan drie klassen alle vakken moest onder- 

 wijzen. En al spoedig openbaarde zich de kwaal die de 

 krachten van zijn lichaam en zijn geest ondermijnden, die 

 hem gedrukt maakte en zwaartillend. Nog bleef hij ijverig 

 werkzaam, maar vooral na 1870 werd de achteruitgang maar 

 al te merkbaar, die jaren zou aanhouden. 



HoLWERDA was philoloog in merg en been. De Hellenis- 

 tische schrijvers kende hij zooals weinigen, en de grondige 

 kennis van het Hebreeuwsch stelde hem in staat de taal 

 des Nieuwen Testameuts goed te beoordeelen. Voor de vra- 

 gen der zoogenoemde Inleiding, de vraag bijv. naar het 

 onderling verband der Synoptici, zooals die door Holtzmann 

 en anderen behandeld werd, had hij geen oog omdat die te 

 veel aanleiding gaven tot losse hypothesen. Zijne blyvende 

 verdienste is dat hij den weg heeft aangewezen dien de kri- 



