( 111 ) 



vloed op liet latere tooneel! Dus in Nederland iets anders dan 

 in het grootste deel van Europa! In Frankrijk, Engeland, 

 Duitschlaud bet wereldlijk drama uit het kerkelijke voort- 

 gekomen, maar bij ons uit eene zelfstandige kern, d. i. uit 

 dichtlievende vereenigingen en geestelijke broederschappen, 

 ontwikkeld ! 



Tegen deze voorstelling kwam WYBRAiSfus op. Hij was 

 toen predikant te Hoorn. De titel zijner verhandeling luidt 

 zeer bescheiden : » Opmerkingen over het geestelijk drama 

 hier te lande in de middeleeuwen". Zij is gedagteekend 

 »Mei 1874". Voor de verbreiding van zijnen naamenden 

 invloed van zijne meeniug heeft het mij altijd gespeten, dat 

 hij het uitnemend, met de grootste zaakkennis geschreven 

 stuk niet afzonderlijk heeft uitgegeven, maar dat het in de 

 » Studiën en Bijdragen ojj 't gebied der historische theolo- 

 gie" onder redactie van zijne leermeesters Moll en De Hoop 

 ScHEFFER werd geplaatst *). De hoofdstelling van den schrij- 

 ver is, dat het kerkelijke mysteriespel niet slechts zeer groe- 

 ten invloed op het wereldlijk tooneel heeft gehad, maar dat 

 de geschiedenis zijner ontwikkeling tevens als die van het 

 ontstaan van het wereldlijk tooneel in ons vaderland moet 

 gelden f). Om deze stelling te bewijzen, toont hij eerst 

 aan, dat het kerkelijk drama zich ten onzent ongestoord 

 ontwikkeld heeft, en wel zóó, dat het geestelijk spel der 

 oudere rederijkers in oor'^prong en wezen tot het kerkelijk 

 drama behoort. Daarna ontwikkelt hij zijne bezwaren tegen 

 de tot nog toe aangenomen verklaring van het ontstaan 

 van ons wereldlijk drama, en de wijze, waarop hij meent 

 dat dit drama op kerkelijken bodem gCAvorden is §). 



De meesterlijke verhandeling, die, ware zij door een lite- 

 rator van beroep geschreven en afzonderlijk in het licht 

 verscheuen, de aandacht onzer gansche letterkundige wereld 



*) Dl. III, blz. 19:i— 293. 

 f) Zie blz. 196 v. 

 §) Blz. 197. 



