( 114 ) 



teen te gaan, en zich te dien einde te bedienen van den 

 daartoe vervaardigden uitgang langs de trap *). 



De tweede groep van Wybrands' geschriften betreft, ge- 

 lijk ik reeds zeide, het godsdienstig leven onzer vaderen, 

 waarbij ook de geschiedenis van het volksgeloof kan wor- 

 den opgenomen. Zijn voornaamste arbeid op dit gebied is 

 zijne verhandeling, getiteld »De Dialogus miraculorum van 

 Caesarius van Heisterbuch, beschouwd als bijdrage tot de 

 kennis van het godsdienstig leven in Nederland, in den aan- 

 vang der dertiende eeuw". Ook deze verhandeling, nog uit- 

 voeriger dan die over het geestelijk drama, is in de » Studiën 

 en Bjidragen" van Moll en De Hoop Scheffee geplaatst f). 

 Tot recht begrip van het onderwerp moet men het volgende 

 weten. De » Dialogus miraculorum^' van Caesarius, °prior 

 der abdij te Heisterbach bij Bonn en aldaar na 1237 over- 

 leden, was in de middeleeuwen zeer bekend, maar geraakte 

 na de Hervorming zoo goed als vergeten. In onze eeuw 

 evenwel werd hij door Duitsche geschiedschrijvers en mytho- 

 logen weder met groote belangstelling bestudeerd. Vooral 

 voor de geschiedenis van de Beneden-Rijnstreek bleek hij 

 eene zeer rijke bron te wezen. De eerste, die hem ook 

 voor de Nederlandsche kerkgeschiedenis gebruikte, was Moll. 

 Op diens voetspoor nu trachtte Wybrands, die toen ruim 

 dertig jaren oud was, hem meer opzettelijk voor de kennis 

 van Nederlandsche kerkelijk-godsdienstige toestanden om- 

 streeks het jaar 120ü aan te wenden. Eerst behandelde hij 

 den schrijver en diens boek, daarna zijne berichten aan- 

 gaande de kruisprediking in Nederland tusschen de jaren 

 1214 en '17, eindelijk zijne mededeelingen over het kloos- 

 terleven, de verstandelijke ontwikkeling en het heerschend 

 geloof onzer vaderen. Op deze wijze schetste hij met groote 

 scherpzinnigheid en geleerdheid Caesarius en diens werk, 



*) Blz. 128. 



t) Dl. Il (Amst. 1873), blz. 1-116. 



