( 10 ) 



menteele zijde hadden noch Liebig, noch Dumas, noch zelfs 

 Laueent en Gerhard veel meer gedaan, dan aantoonen dat 

 Berzelius' systeem onvoldoende was; zij hadden voor de toen- 

 maals als de meest belangrijke geldende chemische verschijn- 

 selen geene bruikbare generalisatiën, maar op zyn hoogst 

 eenige classificatiebeginselen geleverd. Om hierin nu reeds de 

 kern van meer omvattende theoriën te kunnen zien, daartoe was 

 in elk geval een speculatieve kop noodig, en dat was Mulder 

 niet. Van daar verwaarloozing zijnerzijds. Ik wil niet zeggen 

 dat ons, zijnen leerlingen, de nieuwe feiten en beschouwingen 

 onthouden werden, maar zij werden voorgedragen zonder 

 warmte. Mulder was er niet in. En wij waren er zoo aan 

 gewoon, hem zelven in zijn onderwijs te ontfangen, dat 

 het zonder vrucht bleef waar dit niet het geval was. 



Zoo was, indien ik het wagen mag den toestand der 

 vaderlandsche Chemie in dien tijd met een enkelen trek te 

 schetsen, de wetenschappelijke omgeving waarin von Baüm- 

 HAUEE zich vormde. Hierbij moeten nu nog twee omstan- 

 digheden in rekening worden gebracht. Vooreerst : Mulder's 

 aanzien was in die dagen zoo groot, dat in Nederland door 

 hem alleen bepaald werd, wat den naam van Chemie mocht 

 dragen, en ten tweede : Mulder en von Baumhauer hadden, 

 hoeveel zy overigens van elkander mochten verschillen, 

 dezelfde voortvarendheid, dezelfde begeerte naar sprekende 

 daden, dezelfde behoefte aan erkenning, dezelfde zin voor 

 toepassing gemeen. Zóó is het dan volkomen begrijpelijk, dat 

 VON Baumhauer de Chemicus is geworden die hij is geweest. 

 Wat hg onder andere omstandigheden en in andere omge- 

 ving voor de wetenschap in eene andere richting had kun- 

 nen worden, is moeilijk te bepalen en nutteloos te bespre- 

 ken. Doch dat hy wel aanleg had voor het speculatieve 

 is, mijns inziens, niet te ontkennen; het heeft hem aan 

 aanleiding, lust en gelegenheid tot ontwikkeling daarvan 

 ontbroken, of liever andere richtingen hebben zich van zijne 

 krachten en van zijn tijd meester gemaakt en hij heeft later 

 in dit opzicht het verzuimde niet weder ingehaald. 



