( 92 ) 



kundigen binnen en buiten'slands verbreid, opdat wat nog 

 ontbreken mocht kon worden opgemerkt en bijgevoegd. Het 

 geeft een denkbeeld van de voortvarendheid, waarmee van 

 DEN Bebgh dezen voorarbeid dreef, dat zulk een lijst al in 

 druk verscheen, eer nog het volgend jaar ten einde was. 

 Niet minder dan 750 oorkonden kwamen er op voor, van 

 wijd en zijd, tot zelfs uit Praag, bijeengezocht. Aan den 

 anderen kant kenteekent het het onderscheid tusschen beide 

 uitstekende geleerden, dat Bakhuizen met zulk een over- 

 zicht der bouwstof voor het volgende tijdvak, dat hij zich 

 in het bijzonder ter bewerking had uitgekozen, nog niet 

 gereed was gekomen, toen de dood hem vier jaren later 

 verraste. Niet dat hij in werkzaamheid zoo ver zou hebben 

 achter gestaan: wat hij aan gestadigheid te kort kwam 

 maakte hij goed door kracht van doorzetten als hij eens 

 aan den gang was. Het verschil lag in de wijs van werken. 

 Bakhuizen, de philoloog en criticus, zag een tal van be- 

 zwaren en liet er zich door ophouden, die van den Bergh 

 niet zag of niet telde. Zoolang Bakhuizen heeft geleefd en 

 op den arbeid van zijn vriend toezicht heeft gehouden — 

 wat deze met zijn gewone inschikkelijkheid zich liet wel- 

 gevallen — kon dan ook het drukken van den tekst slechts 

 langzaam vorderen. Een proefblad bleef soms dagen, ja, ik 

 mag wel zeggen weken, liggen, eer er het imprimatur 

 op gegeven werd. Wie durft gissen, wanneer het geheele 

 boek afgedrukt ons in handen zou zijn gekomen, indien op 

 deze wijs ware voortgewerkt ? Maar terstond na den dood 

 van Bakhuizen ging het met versnelde pas voorwaarts. Zes 

 bladen waren afgedrukt toen hij in den zomer van 1865 

 overleed ; reeds een jaar daarna werd het eerste deel, 42 

 bladen groot, uitgegeven, en het tweede deel, dat het werk 

 voltooide, volgde in 1873. Het groote voordeel dezer voort- 

 varendheid springt in het oog. De beide andere redacteuren, 

 Bakhuizen en Limburg Brouwer, zijn in den voorarbeid blijven 

 steken; buiten hetgeen van den Bergh op zich had geno- 

 men is niets voltooid. Zijn uitgaaf daarentegen heeft allen 



