cxxv 



decligd. De discussie leidde echter meer en meer tot de over- 

 tuiging, dat inderdaad de geest der Wet een testimonium- 

 stelsel, in welken vorm dan ook, uitsluit. Wel is waar ver- 

 biedt de Wet niet uitdrukkelijk het uitreiken van testimonia, 

 maar blijkbaar is de wetgever uitgegaan van het denkbeeld 

 eener volkomen scheiding tusschen het onderwijs en de exa- 

 mina. Dit blijkt ten volle uit art. 85, waarvan de eerste 

 woorden luiden: »Tot het afleggen der examens wordt ieder, 

 » onverschillig waar hij de daarvoor vereischte kundigheden heeft 

 » opgedaan, toegelaten." Bij invoering uu der testimonia zou- 

 den onderwijs en examen weer met elkander in verband worden 

 gebracht en de vStaat zou zijn monopolie hernemen, door begun- 

 stiging der leerlingen die van zijn inrichtingen gebruik maken. 



Nog meer dan art. 85 is wellicht . art. 87 met het testi- 

 monium-stelsel in strijd. Dit art. toch bepaalt, dat alle exa- 

 mens aan de universiteiten door de faculteiten worden afge- 

 nomen. Een privaat-onderzoek naar de bekwaamheid van den 

 student, als voorwaarde voor het uitreiken van het testimo- 

 nium, schijnt dus verboden. 



De beantwoording der beide andere vragen kan natuurlijk 

 niet veel belang meer inboezemen, indien de eerste in dien 

 zin is beslist, dat de invoering onmogelijk wordt geacht. Hier 

 zij alleen vermeld, dat enkele leden der Commissie van oordeel 

 waren, dat de herinneringen aan de misbruiken nog te leven- 

 dig zijn, om een herstel der testimonia mogelijk te achten, 

 terwijl anderen meenden (in overeenstemming met het ge- 

 voelen van den Utrechtschen Senaat), dat de gronden, waarop 

 vroeger de testimonia zoo sterk werden veroordeeld, thans 

 vervallen zijn, en niet dan noode toegaven, dat de wet het 

 weder invoeren niet schijnt te gedoogen. 



Wat de derde vraag betreft, de regeling der voorwaar- 

 den, waarop een testimonium behoort te worden afgegeven, 

 is de Commissie niet tot een afdoend antwoord gekomen. 

 Het voorstel om, zonder tentamen, het testimonium te ver- 

 leenen aan hoorders, die blijken van belangstelling hadden 

 gegeven, en hen, die geen belangstelling getoond hadden, aan 



