( 42 ) 



Tusschen de voltooiing van het derde deel der Opkomst 

 van het Nederlandsch Gezag in Oost-Indië, en die van het 

 eerste deel der Opkomst van het Nederlandsch Grezag over 

 Java, ligt eene periode van 4 jaren (1865 — 1869), waarin, 

 zoover mij bekend is, geene pennevruchten van de Jonge het 

 licht zagen. Zonder twijfel mocht hij zich eenige rust gunnen 

 nadat een gewichtig hoofddeel van zijn groote werk voltooid 

 was ; zonder twijfel was ook een langere voorbereiding wensche- 

 l^k, nu de taak op een ander terrein moest worden voort- 

 gezet; maar gelijk ik eene vroegere periode van vertraagde 

 werkzaamheid uit overmaat van smart kon verklaren, zoo 

 geloof ik van deze de verklaring gedeeltelijk te mogen vin- 

 den in overmaat van geluk. Den 4deii October 1866 schonk 

 Jonkvrouwe E. A. de Kock aan de Jonge haar hand, gelyk 

 zij hem reeds lang haar hart had geschonken. Over de Jonge's 

 huwelijksgeluk in zijn eersten echt kan ik niet oordeelen; 

 van het geluk dat hem deze tweede, met aanvallige kinderen 

 gezegende, verbintenis bereidde, ben ik dikw^ls getuige ge- 

 weest ; en ik mag volmondig verklaren, dat hij in dit opzicht 

 tot de meest bevoorrechte stervelingen behoorde, die ik op 

 mijnen weg ontmoet heb. Diep gevoeld waren de woorden 

 die DE Jonge mi] schreef, toen hij zich in den aanvang van 

 1875, vermoedelijk meer dan gewettigd was, over den gezond- 

 heidstoestand zijner dierbare verontrustte: »Er is wel geen 

 kwaad nog bij, maar tevreden en gerust ben ik niet. Hoe 

 meer banden van liefde en toegenegenheid men op aarde 

 heeft, hoe meer zorg toch ook altijd. Toch, met dat al, zou 

 ik de zorgen niet willen missen, indien daarmede tevens zoo- 

 veel huiselijk en hartsgenot moest gemist worden." 



Na deze kleine uitweiding keer ik tot de Jonge's werk 

 O'^er de geschiedenis van het Nederlandsch Gezag op Java 

 terug, om, naar aanleiding daarvan, nog enkele bijzonderhe- 

 den te vermelden, die den schrijver karakteriseeren. 



De geschiedvorscher die, sine ira et studio, alleen de waar- 

 heid nastreeft, en het pad, door de overlevering geteekend, 

 verlaat om steeds tot de bronnen op te klimmen, heeft niet 



