( 44 ) 



en rapporten van enkele commissies deel had, heeft, even 

 als dat van den Heer Fruin, en met eenige aanmerkingen 

 van dezen vermeerderd, eene plaats erlangd in de » Bijdragen 

 voor de Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde." 



Maar omstreeks dienzelfden tijd had zich de Jonge ge- 

 noodzaakt gezien, in het eerste deel van zijn »Java" ook de 

 daad waaraan van den Beoeck zijn bijnaam van Nederland- 

 schen Regulus verschuldigd was, naar het gebied der fabelen 

 te verbannen, en wat erger is, te toonen, dat het Indische 

 bestuur hem terecht heeft beoordeeld als »een slecht krijgs- 

 man, die zijn kapitein al zuchtende volgt en wiens propoos- 

 ten procedeeren uit een gedecourageert gemoed of loszinnige 

 hersenen." Hoe het bij deze operatiën de Jonge te moede 

 was, kan ons het best blijken uit de woorden waarmede 

 hij zgn verhaal der stichting van Batavia aanvangt: »Wij 

 zijn nu genaderd tot het verhaal eener gebeurtenis, welke 

 sedert 250 jaren in onze geschiedboeken vermeld staat als 

 »de roemrijke verdediging van Jakatra", eene verdediging 

 waarin de Nederlandsche bevelhebber Pietee. van den Beoeck, 

 als een Romeinsch held, met »onbezweken moed en trouw", 

 zooals VAN Kampen zegt, het behoud van zijn leven zou heb- 

 ben achtergesteld aan dat der belegerde vesting. Niet dan 

 schoorvoetend en met tegenzin breekt men de betrekking af 

 met oude bekenden, en moeielijk valt het oude vooroordeelen 

 te laten varen. Het licht dat op eens van onder oude en 

 bestoven papieren uitschiet, pijnigt somtijds de oogen, vooral 

 indien het den glans eener oude glorie van ons Nederlanders 

 als eene optische illusie doet verdwijnen. En toch, het valt 

 niet meer te loochenen, wel verre dat de Nederlanders te 

 Jakatra »met onbezweken moed en trouw" zich hebben ver- 

 dedigd, zijn zij daarentegen, zonder dringende noodzakelijk- 

 heid, niet ééns, maar driemalen voor den vijand bezweken 

 en is het fort Jakatra voor Nederland behouden door een 

 samenloop van omstandigheden, even merkwaardig als die, 

 waardoor de stichting van het fort is -^veroorzaakt. De hel- 

 dendaad van VAN den Beoeck is slechts eene schepping van 



