( 45 ) 



dicliterlyke fantasie geweest eu van de belegering blijft ons 

 ten slotte niet veel meer te zeggen, dan hetgeen Koen er 

 van schreef: »hoe schandelijk het daar is toegegaan, zal in 

 dezen vervolgens verhaald worden." 



Maar pijnigender nog was het licht dat van onder de 

 oude en bestoven papieren uitschoot, toen de Jonge in de 

 archieven het stuk ontdekte, dat hem aanleiding gaf om mij 

 in een brief, dd. 18 Nov. 1874, het volgende te schrijven. 



»Van deze gelegenheid wensch ik gebruik te maken om 

 u eens te raadplegen. Gij zult u herinneren hoe in den oor- 

 log tegen Soerapati en Adipati Anom in 1706, de Adipati 

 van Soerabaja verstandhouding hield met de vijanden der 

 Compagnie, en dat de geschiedenis luidt, dat deze Adipati 

 Soerabaja eenige jaren daarna door den Soesoehoenan te 

 Kartasoera di ning-rat werd gedood. Nu heb ik een brief 

 gevonden, dd. ult^ Febr. 1709, waarin de Commissaris Majoor 

 Covert Cnoll (de Edele Cnoll, zooals hij altijd betiteld werd) 

 met het grootste cynisme aan de Hooge Regeering te Batavia 

 vertelt, hoe hij dien sluipmoord heeft doen uitvoeren. Bij mij 

 is twijfel gerezen of ik zoo'n brief wel mag publiceeren. Uit 

 een historisch oogpunt ben ik het aan de waarheid verplicht ; 

 maar is het uit een politiek oogpunt geraden zoo'n moord 

 aan 't licht te brengen? De brief in quaestie gaat hierbij, 

 lees dien s. v. p. en zend mij dien dan terug met uw oor- 

 deel. Ik heb de kopie gemaakt om in mijn achtste deel op 

 te nemen, vooraf hoorde ik echter gaarne uw gevoelen. Hoe 

 verder men komt in de 18de eeuw, hoe gemeener de boel 

 wordt." 



Wie nu het achtste deel van de Jonge's geschiedwerk, het 

 vijfde van de geschiedenis van Java, ter hand neemt, zal 

 daarin niet alleen den bedoelden brief op blz. 354 afgedrukt 

 vinden, maar ook zien dat in het historisch verhaal dat aan 

 de oorkonden voorafgaat, de moord in al zijn verraderlijk- 

 heid is geteekend. De historische conscientie heeft dus bij 

 DE Jonge, terecht meen ik, over alle scrupules gezegepraald. 

 De Geschiedenis houdt aan allen, maar vooral aan staatslie- 



