Lxxvn 



zijne stelling, dat er reeds vóór 1473 te Utrecht eene druk- 

 kerij moet bestaan hebben, te steunen (Versl. X, blz. 297). 



De Heer de Hoop Scheffer gaf eene uitvoerige, uit meestal 

 ongebruikte bronnen bewerkte, geschiedenis der Brownisten te 

 Amsterdam, gedurende de eerste jaren hunner vestiging al- 

 daar. De geschiedenis dier broederschap, die haren naam ont- 

 leende aan Robert Browne, welke in 1580 met eenige aan- 

 hangers Engeland verliet en zich te Middelburg vestigde, 

 maar spoedig naar zijn vaderland terugkeerde, strekt zich uit 

 over het tijdperk van 1592 tot 1615. De spreker schetste 

 de geloofsvervolgingen in Engeland, die telkens nieuwe vluch- 

 telingen naar Holland dreven, waar zij vooral te Amsterdam, 

 den zetel der verdraagzaamheid in het godsdienstige, zich 

 vestigden; hij deed de kundige voorgangers kennen, die aan 

 het hoofd der twee Engelsche gemeenten gestaan hebben; hij 

 verzweeg niet de treurige twisten, door hen onderling en met 

 de heerschende kerk gevoerd; hij wees er eindelijk op, hoe 

 bij de eene gemeente de doop op belijdenis werd ingevoerd, 

 en deze later zich voor een deel bij de Doopsgezinden voegde 

 en voor een deel naar Engeland terugkeerde, waar zij de 

 moeder werd van de talrijke secte der Baptisten. Deze bij- 

 dragen, met vele aanteekeningen en vier bijlagen voorzien, 

 zijn opgenomen in de Verslagen X, blz. 203 — 280 en 302 — 

 399. 



Tweemalen bepaalde de Heer Knoop de aandacht der af- 

 deeling bij gebeurtenissen uit den tijd van Prins Willem IH. 

 Eerst behandelde hij het tijdvak, gevolgd op den vrede van 

 Nijmegen, van 1678 tot 1688. Hij schetste hoe Louvois 

 de republiek, wier moed en kracht hij had leeren waardeeren, 

 vruchteloos zocht over te halen tot een bondgenootschap met 

 LoDEWiJK XIV, en hoe de Stadhouder door zijn agent G. F. 

 voN Waldeck de Duitsche vorsten tot een oorlog tegen Frank- 

 rijk vruchteloos aanspoorde. Van Beuningen en de Amster- 

 damsche regeering wilden den vrede bewaren, tegen den wil 

 van Willem III. Eerst toen in '84 toenadering tusschen hen 

 kwam, en daarop de eendracht hersteld werd, kon de onder- 



