( 46 ) 



In November 1873 verzocht hij zgn ontslag. Met de- 

 zelfde eerlijkheid en oprechtheid, die hem het Professoraat 

 slechts aarzelend had doen aanvaarden, met denzelfden af- 

 keer van de politiek der voorzichtigheid, die hem bezielde, 

 toen hij de maatschappij intrad, trok hij zich nu geheel 

 vrijwillig terug, voordat zijn emeritaat was aangebroken. In 

 zijn oog waren de tijden geheel veranderd ; het studium 

 speciale had het studium generale geheel verdrongen, de 

 belangstelling in de professie had de belangstelling in de 

 wetenschap geheel uitgedoofd, schoolsche opleiding en af- 

 richting werden meer op prijs gesteld dan akademische vorming. 

 Al deze onheilspellende auspicia, die hij zag of meende te 

 zien, riepen hem toe, dat zijn tijd voorbij was, en met 

 droefheid in het hart, maar met het heerlijk bewustzijn van 

 zyn plicht te doen, en zich zei ven steeds trouw te zijn ge- 

 bleven, legde hij een ambt neder, dat hem lief geworden 

 was, en waaraan h^ naar zijn beste vermogen de beste 

 krachten van zijn leven had gew^d. Den aandrang van 

 velen zijner ambtgenooten, om op zijn besluit terug te komen, 

 waardeerde hg dankbaar als een treffend bewijs hunner groote 

 sympathie; maar zyn besluit werd er geen oogenblik door 

 geschokt. Eervol en onder dankbetuiging voor de groote 

 door hem bewezen diensten werd hem het gevraagde ontslag 

 verleend, en de titel van Professor honorarius geschonken. 



Zoo keerde hij tot het ambteloos leven terug, maar niet 

 tot het werkeloos. Hoe had hij dat ook kunnen doen? 

 Reeds als Hoogleeraar had hij eene uitgebreide consul- 

 tatieve praktijk. Nauwkeurig in zijn onderzoek, vertrouwd 

 met de nieuwste onderzoekings-methoden en de nieuwste 

 wetenschappelijke feiten, afkeerig van nihihsme in de the- 

 rapie, boezemde hij den medici zoowel als den patiënten 

 een groot vertrouwen in. Daarbij bezat hij een warm en 

 liefdevol hart. Op z^ne vriendelijke trekken las de lijder 

 deelneming en belangstelling; zijne geheele houding aan het 

 ziekbed sprak van welwillendheid en voorkomendheid. En 

 naast dat alles waren hem hier als overal, ondanks zijne 



