( 74 ) 



waarin hij niet voor eene der partijen optrad. De gemeente 

 Leiden diende hij van rechtskundigen raad voordat hij werk- 

 zaam was als lid van haar bestuur. Zoo was hij ook haar 

 advokaat in eene cause célébre, het huiszittenhuis-proces, ik 

 zoude haast zeggen den huiszittenhuis-oorlog, die voor 33 a 

 34 jaren — ik herinner mij dit nog levendig uit mijn stu- 

 dententijd — de gemoederen der goede Leidenaars in hevige 

 beweging bracht, ja hen schier in twee vijandelijke kampen 

 verdeelde *). 



Was GouDSMiT een goed pleiter, ofschoon, zoo ik wel ben 

 ingelicht, een pleiter van de oude school, die zijne kracht 

 meer zocht in eene volledige schriftelijke voorbereiding zijner 

 pleidooien dan in de inspiratie van het oogenblik en dus in 

 het gesproken woord, dat hem zoo uitnemend ten dienste 

 stond bg zijn privaat en publiek onderwijs, ik heb reden 

 om te onderstellen, dat zijn eigenaardig talent meer nog dan 

 in de rechtszaal uitkwam in zijn consultatieve praktijk, in 

 zijne adviezen, die hij later ook nog als hoogleeraar in enkele 

 belangr^ke zaken bleef geven. In zijne merkwaardige toespraak 

 aan zijne leerlingen bij de opening van het Instituten-college 

 in 1864 f), waarop ik later nog terugkom, klaagde hij, dat 

 »men in vroeger jaren ook bij ons in het atelier der Ro- 

 »meinsche kunstenaren niet had bespied juist het eeuige en 

 » noodzakelijke, hun kunstvermogen". Welnu, dat kunstver- 

 mogen had hij zich volkomen eigen gemaakt. Door de natuur 

 begaafd met een helder verstand en een bij uitstek scherpen 

 blik, streefde hij zijne Romeinsche meesters op zijde in de 

 moeiel^ke kunst om in elke casuspositie, zelfs de meest inge- 

 wikkelde, met voorbijgang van al het niet ter zake dienende, 

 de recht vraag, waar het op aankomt, op te sporen, en was 



*) De pleitrede, door Gotjdsmit in deze zaak gehouden, is met de 

 conclusie van den officier van justitie Mr. Tieboel Siegenbeek en het 

 vonnis van 7 Aug. 1849 in druk verschenen te 's Gravenhage bij Gebr. 

 Belinfantb (1849). 



f) In druk verschenen te Leiden bij Jac. Hazenberg Czn, 1864. 



