( 77 ) 



was in staat zijne liefde, zijne geestdrift voor de reclitsstudie 

 in warmte te doen afnemen. Hoe nu, liefde, geestdrift, feu 

 sacré, bij de beoefening van eene schijnbaar zoo dorre weten- 

 schap als het privaat recht? Ja, mijne heeren dichters en 

 kunstenaars, glimlacht niet. Die bezielende kracht der geest- 

 drift is wel geen alledaagsch, maar evenmin een ongehoord 

 verschijnsel bij den jurist, die, door aanleg en studie in staat 

 gesteld het rechtssysteem in zijne breede vertakkingen en 

 zijne langzame, eeuwenheugende ontwikkeling te overzien, een 

 geopend oog heeft voor de wetenschap, die dat systeem heeft 

 opgetrokken, voor de kunst, waardoor het dienstbaar wordt 

 gemaakt aan de vele en veelzijdige behoeften van het maat- 

 schappelijk verkeer. Hoe die geestdrift voor, vrucht van zijne 

 diepe kennis van het Romeinsche recht, in onzen Goudsmtt 

 sprak, moge de volgende schoone bladzijde uit zijne voor- 

 treffelijke toespraak aan zijne leerlingen b^ den aanvang van 

 den cursus 1864 — 1865 getuigen: 



»Het is sedert eenigen tijd, dat men begint in te zien, 

 »dat het ons minder belang kan inboezemen, wat te Rome 

 »regt was dan wel hoe zich het regt der Romeinen door 

 »den invloed der magistratuur en onder de handen hunner 

 » uitnemende juristen gevormd en vervormd heeft. Niet 

 » hunne gruwzame slavernij, die den mensch tot zaak verne- 

 »dert, wekt onze bewondering, maar wel hoe deze mensch- 

 ■» zaak in haar dualismus door het gansche systeem heen werd 

 » opgevat en in alle fijne schakeringen als zoodanig ontleed 

 »en behandeld. Wij zouden de laatsten zijn om een lofzang 

 »te zingen op het ruwe materialismus, dat in den echtband 

 » niets hoogers en edelers zag dan het middel om staatsbur- 

 » gers en krijgslieden voort te telen, in de vrouw naauwelijks 

 »iets meer dan het voorwerp, dat liberorum quaerendorum 

 » causa werd aangeschaft om, wanneer het aan deze bestem- 

 »ming niet beantwoordde, als een nutteloos werktuig te wor- 

 »den versmaad en weggeworpen, maar wel treft het ons bijv., 

 ^>hoe zy er in slaagden, om, terwyl zij den man heer en 

 ;■> meester maakten van het door de vrouw aangebragte ver- 



