( 85 ) 



mijü proza sparen. Toch moet ik, om de eenmaal op mg 

 genomen taak naar mijn beste vermogen te voleindigen, nog 

 voor eenige oogenblikken beslag leggen op uwe welwillende 

 aandacht. 



Naast Goüdsmit's inaugurele oratie van 1859 en de toe- 

 spraak aan zijne leerlingen van 1864 heb ik nog eene derde 

 in druk verschenen academische redevoering te vermelden, 

 het is die waarb^ hij den 8sten Februari 1871 het rectoraat 

 der Leidsche Hoogeschool overdroeg aan zijn ambtgenoot 

 Rauwenhoff. Hij sprak toen de variis eausis quibus Jit, ut 

 populorum leges ah eorum morihus discrepent. Zal ik rond- 

 uit mgne meening zeggen, dan moet ik verklaren, dat deze 

 redevoering den toets der vergelijking met de beide andere 

 niet kan doorstaan. Haar onderwerp was te veelomvattend 

 om in één uur met vrucht te kunnen worden behandeld. 

 Vandaar welHcht, dat de spreker, die mij den indruk maakt 

 van te spreken meer omdat hij nu eenmaal 7nore maioru7n 

 spreken moest dan omdat hy iets zeer belangrijks te zeggen 

 had, vervalt in algemeenheden en gemeenplaatsen, die ons 

 uit zijn mond eenigszins vreemd klinken. Dan geef ik de 

 voorkeur aan de toespraak, die verband houdt met het thema 

 van deze rectorale oratie, en die aan het slot daarvan dan 

 ook in herinnering werd gebracht. Ik meen het korte, 

 krachtige en opgewekte woord, waarmede onze vriend weinige 

 maanden te voren, den 8 sten September 1870, te 's Graven- 

 hage de eerste vergadering der Neder landsche juristenver- 

 eeniging opende. Het doel deier vereeniging om door eene 

 goed voorbereide en ernstige gedachtenwisseling eene gemeen- 

 schappelijke overtuiging te vestigen onder de Nederlandsche 

 juristen over de leemten en gebreken van onze codificatie, 

 en daardoor mede te werken tot haar verbetering, zoo noodig 

 tot haar hervorming, moest wel krachtigen steun vinden bij 

 den hoogleeraar, die ons van jongs af geleerd had, dat de 

 wet eerst dan is wat zij zijn moet, de uitdrukking van het 

 in het volk levende recht, wanneer zij op eene zoodanige 

 gemeene overtuiging berust. De Nederlandsche juristen ver- 



