( 90 ) 



kweet. Na eeiie beknopte, maar volledige en duidelijke histo- 

 risclie inleiding worden al de door hem met groote zorg ver- 

 zamelde fragmenten, meest betreffende belangrijke, niet zelden 

 ingewikkelde controversen op verschillend rechtsgebied, ver- 

 klaard op eene wijze, die aan helderheid, soberheid en echt 

 juridisch acumen weinig of niets te wenschen overlaat. Deze 

 eersteling teekent reeds den meester: coup d'essai, coup de maitre. 

 Vier-eu-twintig jaren later, in 1866, verscheen het eerste 

 deel (algemeen deel) van Goudsmit's hoofdwerk, zijn Pandec- 

 ten-systeem. Veertien jaren verliepen er nu nog voordat het 

 lang en zorgvuldig voorbereide tweede deel van de pers kwam. 

 Het bevatte de algemeene leer der verbintenissen. Onze vriend 

 schijnt zich toen, hoezeer zijne krachten reeds waren vermin- 

 derd, nog gevleid te hebben, blijkens een kort bericht, bij 

 het tweede deel gevoegd, dat voor zijn dood het derde, be- 

 vattende de bijzondere overeenkomsten, zoude worden vol- 

 tooid, maar in die verwachting werd hij bedrogen, en zelfs 

 is in zijne nalatenschap geen voldoend materiaal gevonden 

 tot samenstelling van dit deel, veelmin tot voltooing van het 

 geheele werk, waarin, volgens de orde, door hem zelf geschetst 

 iu Dl I, § 10 en in de nieuwe Duitsche systemen algemeen 

 gevolgd, de behandeling der zakelijke rechten aan die der 

 verbintenissen had moeten voorafgaan. Waarom die afwij- 

 king van de in de inleiding van het systeem vooropgestelde 

 orde? Vermoedelijk om dezelfde reden, waarom het geheel 

 onafgewerkt bleef. Bij voorkeur behandelde hij op zijn pan- 

 decten-college na het algemeene deel de verbintenissen, omdat 

 hij ook als docent de meeste waarde hechtte aan en dus het 

 liefst stilstond bij die deelen van het romeinsche recht, waar- 

 uit zich het moderne recht, zij het dan ook niet altijd langs 

 den besten weg en niet zonder het opnemen van andere be- 

 standdeelen, heeft ontwikkeld. In die orde van denkbeelden 

 moesten de verbintenissen gaan vóór de zakelijke rechten, en 

 had hij voor gene in de uitgewerkte schriftelijke aanteeke- 

 uingen van zijn college een rijke bron, die veel minder mild 

 vloeide voor deze en voor wat er verder aan zijn boek ont- 



