(95 ) 



lingen, die hem na zijn dood als hoogleeraar is opgevolgd; 

 het pandecten -college bleef hij ongeregeld, voorzoover zijne 

 steeds meer afnemende krachten het toelieten, geven tot de 

 zomervacantie. Daarna torschte hij het leven nog een twee- 

 tal jaren ongeveer, maar het was geen vita vitalis. Tot het 

 geven van onderwijs was hij evenals tot eiken anderen ge- 

 regelden arbeid buiten staat, zijne kracht was voor goed ge- 

 broken, maar het volle, folterende bewustzijn van wat hij eens 

 geweest en nu geworden was verliet hem geen oogenblik, 



In deze herinneringen aan onzen armen vriend gaf ik hem 

 meer dan eens zelf het woord. Vergunt mij dit nog eenmaal 

 te doen, nu niet om u woorden van levenswijsheid en weten- 

 schap uit den mond van den grooten rechtsleeraar te doen 

 hooren, maar om u een onwraakbaar getuigenis van zijn 

 zielelijden te geven, gelukkig tevens een getuigenis van dat 

 goede, trouwe hart, dat tot zijn laatsten ademtocht voor zijne 

 oude vrienden even warm als voor zijne naaste geliefde be- 

 trekkingen bleef kloppen. 



Ik copieer zijn laatsten brief, ruim twee maanden 

 vóór zijn dood aan zijn vriend Opzoomee, geschreven: 



Amicissime, 



Ik was te meer verheugd met het mij toegezonden portret 

 en het nog daarbij gevoegde bijschrift, naarmate het onze 

 oude betrekking herinnerde in mijn tegen woordigen geïso- 

 leerden toestand. O wat een toestand! Ik kan nauwelijks 

 lezen, en gij zijt degeen, die mij weder wat opfrischt en op- 

 wekt, en hoe gelukkig zijt gij, die nog volkomen compos 

 mentis zyt. Moogt gij lang nog genieten van onge- 

 krenkte gezondheid, en gg steeds in uwe oude krachten blij- 

 ven, niemand zal zich daarin meer verheugen dan ik. 



Leiden, 4 Januari 1882. 



Uw oude GouDSMiT. 



Tegenover zulk eene smart past het alleen te zwijgen met 

 een gevoel van dankbaarheid, dat nu toch spoedig de verlos- 



