( 106 ) 



mingen in Nederlandscli-Inclië te belasten persoon is bestemd 

 om in dien werkkring de eerste persoon te zijn, maar hij 

 is, evenals de voor liet doen van triangulatiën aan te wyzen 

 Ingenieur, ondergeschikt aan den Hoofdingenieur, Chef van 

 de Geographische Dienst". 



Dat de hier bedoelde ondergeschiktheid, die eerst veel later 

 opgeheven is, geene andere gevolgen gehad heeft, dan dat 

 Bergsma te Batavia iemand vond, die niet alleen ambtshalve 

 maar ook door belangstelling, hem, voor zoover hem dit 

 mogelijk was, in zijn wetenschappelijk streven steunde, be- 

 hoeft wel nauwelijks vermelding. 



De termen, waarin later zijne benoeming vervat werd, 

 drukken ook duidelijker de door den Minister bedoelde ver- 

 houding uit, waartegen Bbkgsma ook geen bezwaar had: 

 »de benoemde ambtenaar der 2'"*' klasse voor de dienst in 

 Nederlandsch Indië Dr. P. A. Bebgsma werd onder den titel 

 van Ingenieur voor de GeographiscJie Dienst in Nederlandsch- 

 Indië belast met het doen van magnetische en meteorologi- 

 sche waarnemingen". 



Reeds vóór zijn vertrek naar Engeland had Bergsma op 

 de wenschelijkheid gewezen om ook Duitschland te bezoeken, 

 en nadat dit denkbeeld ook door den Hoofddirecteur van het 

 Meteorologisch Instituut ondersteund was, vertrok hy in het 

 najaar van 1859 daarheen, en bezocht hij Göttingen, Bonn, 

 Munchen, Kremsmunster en Weenen. Overal ontmoette hg 

 veel belangstelling in de taak, die hem in Indië wachtte. 

 Ook in Engeland was dat niet minder het geval geweest en 

 door tusschenkomst van onzen Gezant te Londen gaf Gene- 

 raal Sabine te kennen: »it gave General Sabine much plea- 

 sure to maJce Dr. Bergsma's acquaintance and to be of such 

 slight service as migJit be in his poiuer to so well instructed 

 a geiitleman preparing for an employment of so interesting 

 a nature \ 



Het bezoeken van de weliugerichte observatoria in Groot- 

 Brittanje en Duitschland had Bergsma tot de overtuiging 

 gebracht van de wenschelijkheid, dat de voorraad instrumen- 



