( 115 ) 



lingen reeds sedert eenige jaren geregeld waren uitgevoerd, 

 vervolgt Bergsma aldus: »Het is waar, dat ik nog geen 

 begin heb gemaakt met de magnetische opneming van Neder- 

 landsch-Tndië, hetwelk een belangrijk deel van het mij opge- 

 dragen werk is. De reden, waarom ik hier nog geen begin 

 mede gemaakt heb, is dat ik, om die opneming goed te 

 kunnen doen, eerst een observatorium noodig heb, waar de 

 veranderingen van het aardmagnetisme voortdurend worden 

 waargenomen. Dit is noodig om de op verschillende tijd- 

 stippen gedane waarnemingen te kunnen corrigeeren voor 

 dagelijksche, jaarlijksche, seculaire en onregelmatige verande- 

 ringen en al die waarnemingen tot één zelfden tijd te kun- 

 nen herleiden. Indien ik nu met die opneming begonnen was, 

 voordat ik een behoorlijk centraal observatorium had, zoo 

 had ik later, nadat ik een observatorium gekregen zou heb- 

 ben, al dat werk moeten overdoen, en dan zouden al de 

 door het vroegere werk veroorzaakte kosten gebleken zijn 

 eigenlijk nutteloos geweest te zijn. Zoo lang ik dus geen 

 observatorium had, zoodanig ingerigt als een centraal obser- 

 vatorium van eene magnetische opneming moet ingerigt zijn, 

 maar er nog kans bestond, dat ik er een zou krijgen, geloof 

 ik dat ik verkeerd zou gehandeld hebben, indien ik met de 

 magnetische opneming van Nederlandsch-Indië begonnen was. 

 Bovendien laat het personeel van het observatorium, zooals 

 het tot nog toe is, niet toe dat ik mij langer dan eenige 

 dagen er van verwijder. Het personeel bestaat uit inlanders, 

 en hoewel ik moet erkennen, dat zij onder mijn toezigt zeer 

 goed werken, zoo is het toch onmogelijk het observatorium 

 voor langen tijd aan hen alleen over te laten. Indien ik 

 dus een begin had gemaakt met de magnetische opneming 

 van Java, zoo zoude ik om een gebrekkig werk te doen, het- 

 welk ik toch later weder had moeten overdoen, het werk van 

 het observatorium verwaarloosd hebben. Ik geloof niet dat het 

 verstandig zou geweest zijn, indien ik zoo gehandeld had" *). 



*) De magnetiselie opueming, die Bergsma verliiaderd was te onder- 



