( ns ) 



ver van de waarheid af zijn, als men aanneemt dat er, nadat 

 het gesprek van Alexander von Hümboldt met den Heer 

 Pahud had plaats gehad, 20 jaar moesten verloopen eer het 

 Meteorologisch en Magnetisch Observatorium te Batavia ver- 

 rezen vras. 



Waarom, kan men vragen, heeft het zoo lang geduurd, 

 eer er van de verwezenlijking van het eens opgevatte plan 

 sprake was? Is Indië of Nederland daar de schuld van? 

 Ik geloof deze vraag aldus te moeten beantwoorden: de 

 moeielijkheden, die aan de stichting van het Magnetisch 

 en Meteorologisch Observatorium in den weg hebben gelegen, 

 zijn daaraan toe te schrijven, dat in Nederland de geldelijke 

 gevolgen niet klaar en duidelijk, voor zooveel mogelijk, aan 

 de Regeering zijn blootgelegd. Toen Beugsma naar Indië 

 vertrok, was deze gewichtige aangelegenheid slechts zeer ter 

 loops behandeld; van daar het herhaalde terugkomen op de 

 zinsnede, in de eerste missive van den Minister Rochussen 

 voorkomende, dat hij niet ongenegen was de zaak te bevor- 

 deren, »mits zij tot geene nieuwe belangrijke uitgaven zou 

 aanleiding geven", van daar ook het herhaalde beroep op eene 

 uiting van den Hoofddirecteur van het Meteorologisch Insti- 

 tuut, » dat twee ijzervrije vertrekkea van 40 vierkante meters 

 oppervlakte voldoende zouden zijn," waarmede natuurlijk alleen 

 bedoeld kunnen geweest zijn, — zooals Bergsma genoodzaakt 

 was aan te toouen, — de vertrekken voor de magnetische 

 variatie-instrumenten, dus zonder de vertrekken te rekenen, 

 noodig voor een meteorologisch observatorium van de eerste 

 soort, (dat wil zeggen waar van alle verschijnselen uurwaar- 

 nemingen gedaan worden), voor de zelfregistreerende magne- 

 tische instrumenten, voor het bewaren en bereiden van het 

 photographisch papier en het ontwikkelen der photographiën, 

 van al welke vertrekken by het neerschrijven dier zinsnede 

 nog geene sprake was. 



Het is jammer dat men in Nederland den gang van zaken 

 in Indië niet beter vooruitzag; meji had blijkbaar niet over- 

 wogen, welke gevolgen aan de verwezenlijking van het voor- 

 Jaaksoek. 188^. 8 



