( 120 ) 



thans der wetenschappelijk minder ontwikkelde, kunnen weg- 

 dragen. 



Hoe schijnbaar veeleischend Bergsma voor het Observato- 

 rium was, de indruk, dien hij op de ambtenaren maakte, met 

 wie hij dikwijls in aanraking kwam, was uitermate gunstig. 

 De Geographische Dienst ressorteerde onder het Marine-Depar- 

 tement, en daar werden dus de voorstellen van Bergsma 

 behandeld. Onder de vlootvoogden, die gedurende al dien 

 tijd aan het hoofd van het Marine-Departement stonden, was 

 er geen een, die niet altijd Bergsma's voorstellen ondersteun- 

 de ; hij was er bekend als iemand die wist, wat hij wilde 

 en wenschte, en daarvan ook niet af te brengen was. Daarbij 

 boezemde zijne werkzaamheid eerbied en vertrouwen in. Men 

 wist dat hij zich geheel aan zijne taak wijdde; de Javaansche 

 observatoren, die in geregelde beurten, het gansche etmaal 

 door, de uurwaarnemingen aan thermometer, psychrometer, 

 barometer, regenmeter en declinatorium deden, werden door 

 hem geheel opgeleid, hij leerde ze schrijven, lezen en voor- 

 zoover noodig rekenen. Op recepties, waar de avond met 

 gezellig onderhoud, kaartspel of muzijk werd doorgebracht, 

 zag men hem vóór zijn huwelijk zelden *), na zijn huwelyk 

 in het geheel niet meer. Mij heeft hij toen zelf medegedeeld 

 dat hij zich alleen terugtrok omdat hij zijne avonden moest 

 gebruiken, zoowel om door lectuur zijn vak bij te houden^ 

 als voor de berekeningen, die noodig waren voor het her- 

 leiden en bekendmaken der waarnemingen, het gereedmaken 

 der kopij en het corrigeeren der drukproeven. Immers reeds 

 in het eerste deel der door hem uitgegevene Observations 

 made at the Magnetical and Meteorological Ohservatory at Bata- 

 via werden behalve de aflezingen van standaard- thermometer 

 en barometer, van windrichting en windkracht, van de hoeveel- 



*) Bergsma huwde in het begin van 1868 met Mevrouw de wed. Bol, 

 geb. EiiMA Bryson, die hem eene voordochter aanbracht, en bij wie hij 

 nog twee zoons kreeg, Adriaan, in 1877 overleden, en Eiso, thans nog 

 in leven. 



8* 



