( 124 ) 



vraagd aan het observatorium te Calcutta; de toevoeging, 

 op raad van den Heer Blanford, van een weinig citroenzuur 

 aan het ontwikkehngsbad, verbeterde den uitslag niet. Te 

 Bombay scheen men gelukkiger te zijn. Bergsma raadpleegde 

 den Directeur Chimbers, en ontving den raad, het gevoelig 

 gemaakt papier, voordat het opgehangen werd om te drogen, 

 een paar minuten in eene zwakke oplossing van tannine te 

 laten verblijven. Dit was het laatste, wat Bergsma in de 

 voorrede van het 5*^ deel der Observations vermeldde. 



»I placed Mr. Chambers's notes into the hands of our 

 photographer, who is now tryiug to apply the ameliorations 

 introduced by Mr. Chambers. My hearty wish is that he 

 may be successful and that the Batavia Observatory may not 

 be obliged to give up photography as a means for recording 

 the changes in terrestrial magnetism. 



The difficulties experieuced with the photographic process 

 is the reason why no magnetical observations are published 

 in this volume. I hope the next volume, published by the 

 Batavia Observatory, will again contain magnetical observa- 

 tions. The publication of that volume will not, however, 

 be superintended by me, the state of my health after a 

 sojourn of twenty successive years bet ween the tropics obliging 

 me to return to Europe next month. I return my most 

 hearty thanks to the many scieutific men and institutions 

 who have shown an interest in the work of the Batavia 

 Observatory and I trust that this interest will not diminish 

 in future, convinced as I am that a longer continuance of 

 the observations at this Institution cannot fail to increase 

 the value of their result." 



Behalve de waarnemingen te Batavia, stond ook in het pro- 

 gramma, dat er meteorologische waarnemingen buiten Batavia, 

 op een aantal plaatsen in den Archipel zouden gedaan worden. 

 Den vroeger door den Chef der Geneeskundige Dienst Wassink 

 ingevoerden maatregel, de waarnemingen zonder de minste 

 belooning aan Officieren van Gezondheid op te dragen, keurde 

 Bergsma te recht af. Reeds bij de eerste briefwisseling, die 



