( 141 ) 



B IJ L A G E D. *). 



ANTWOORD OP DE VRAGEN, GEDAAN DOOR DEN HEER R. IN 

 DEN JAVA-BODE VAN 4 DECEMBER 1869: 



l*'. Welke zijn de praktische uitkomsten en het praktis''h 

 nut van het magnetisch en meteorologisch Observato- 

 rium te Batavia ? 



2^. Moet die inrigting om haar praktisch nut behouden 

 blijven ? 



3^. Worden 's lands penningen nutteloos weggeioorpen aan 

 deze inrigting? 



De eerste vraag luidt: welke zijn de praktische uitkomsten 

 en het praktisch nut van het magnetisch en meteorologisch 

 Observatorium te Batavia? 



Het zoude my niet onaangenaam geweest zyn, indien de 

 steller van die vraag tevens opgegeven had, wat hij onder 

 praktische uitkomsten en praktisch nut verstaat. Sommigen 

 erkennen alleen dan, dat een inrigting praktisch nut heeft, 

 wanneer' door het werken van die inrigting, hetzij direkt, 

 hetzg indirekt, meer geld geleverd wordt dan de onkosten 

 van die inrigting bedragen. Anderen vatten het eenigzins 

 ruimer op en zien ook praktisch nut in uitkomsten, die zich 

 niet direkt in geld laten uitdrukken, die bij voorbeeld alleen 

 dienen om den toestand van de maatschappy te verbeteren, 

 of om de gevaren, die het menschelijk leven, hetzij door 

 ziekte, hetzij door andere oorzaken bedreigen, minder te 

 maken. 



*) Ik heb nog gemeend deze Bijlage aan dit levensbericht te moeten 

 toevoegen. Het kenschetst Bergsma geheel en al als den man, die zich 

 klaar en duidelijk bewust is van het doel, waarvoor hij werkt, en die 

 niet schroomt, een tegenstander onder de oogen te zien. Maar het is 

 tevens eene duidelijke uiteenzetting van de aanleiding tot het stichten 

 van het magnetisch en meteorologisch observatorium te Batavia. 



