( 144 ) 



maar de toepassingen hebben eene veel grootere waarde ge- 

 kregen, zoodra men slechts eenigzins gekomen is tot de 

 kennis der afwijkingen ; die afwijkingen toch zijn de wer- 

 kelijk bestaande toestanden, de toestanden, waarmede men 

 in de werkelijkheid te maken heeft. 



Overal waar men op de hier geschetste wijze te werk is 

 gegaan, is men in de kennis van de verschijnselen van den 

 dampkring groote schreden vooruitgegaan, en zoo zal men 

 ook hier eenmaal het gewenschte doel bereiken; maar het 

 is onbillijk uitkomsten te verlangen, voordat het mogelijk 

 is, dat die uitkomsten gegeven worden. 



Ik ben nu pas bezig de eerste schrede te doen, dat is 

 te onderzoeken in hoever de tot uu toe gedane waarnemingen 

 voldoende zijn om eenige uitkomsten te geven. Wanneer 

 de waarnemingen een tiental jaren zullen zijn voortgezet 

 dan misschien zal er sprake kunnen zijn van uitkomsten 

 van eenig belang, en eerst na vele jaren, misschien eerst na 

 dertig of vijftig jaren, zullen de waarnemingen, die nu 

 gedaan worden, hare volle waarde verkrijgen, omdat men 

 misschien dan eerst in staat zal zijn, alle waarheden, die 

 zg bevatten, er uit af te leiden. Maar dan zullen die uit- 

 komsten ook wel tot toepassing leiden en een nuttigen 

 invloed op het maatschappelijk leven kunnen uitoefenen. 



Daarom heb ik ook in mijn negatief antwoord op de 

 eerste vraag de woorden »tot nog toe" ingevoegd, omdat ik 

 overtuigd ben, dat eenmaal op die vraag een ander antwoord 

 zal kunnen gegeven worden. 



De tweede der gestelde vragen is : Moet het Observatorium 

 te Batavia om zijn praktisch nut behouden blijven ? 



Om met zekerheid te kunnen beslissen, of het Observato- 

 rium al dan niet om zijn praktisch nut moet behouden blijven, 

 zoude men moeten kunnen nagaan, welke toepassingen men 

 zal kunnen maken van de kennis, die eenmaal ten gevolge van 

 het werken aan dit Observatorium zal verkregen worden, 



