1 145 ) 



Dit is echter een onmogelijkheid; men kan onmogelijk be- 

 palen, hoever men in de kennis van de wetten der ver- 

 schynselen van den dampkring en van het aard-magnetismus 

 zal komen; en toch van de mate van die kennis zal de 

 waarde der toepassingen afhangen. 



Het Observatorium is dan ook niet opgerigt om de waarde 

 der toepassingen, tot welke het zoude kunnen leiden. Nie- 

 mand heeft ooit beweerd, dat in Nederlandsch-Indië een 

 Observatorium moest opgerigt worden om het praktisch nut, 

 dat men er van zoude kunnen trekken, en ik wil ook niet 

 beweren, dat het om den wille daarvan moet behouden 

 blijven. Maar evenmin kan aangetoond worden, dat het 

 een onmogelijkheid is, dat het oprigten van dit Observato- 

 rium later blijken zal ook om het praktisch nut een goede 

 daad geweest te zijn. 



Vele zgn de toepassingen waartoe de natuurwetenschap- 

 pen geleid hebben, en wanneer men nagaat, aan welke on- 

 derzoekingen men de voornaamste van die toepassingen te 

 danken heeft, zoo ziet men, dat het meestal onderzoekingen 

 waren, die zonder de minste gedachte aan mogelijke toepas- 

 singen ondernomen waren. Men kan nooit vooruit bepalen, 

 tot welke toepassingen eenig onderzoek der natuur leiden 

 zal. Alleen kan men aannemen, dat over het algemeen die 

 onderzoekingen tot de meeste toepassingen zullen leiden, 

 welke het meest tot de uitbreiding van onze kennis zullen 

 by dragen. 



Welke onderzoekingen op ieder standpunt van de weten- 

 schap het meest tot vermeerdering van onze kennis kunnen 

 leiden, kan de wetenschap zelve het best beoordeelen; zij is 

 alleen in staat om te bepalen wat en hoe onderzocht moet 

 worden om in kennis vooruit te gaan. Daarom doen zg, 

 die alleen waarde zien in de wetenschap, voor zoo veel zy 

 tot toepassingen leidt, ook het verstandigst de wetenschap zoo 

 veel mogelijk vrij te laten. Men moet niet te veel aan- 

 dringen op toepassingen; de zucht om spoedig aan dit ver- 

 langen naar toepassing te voldoen heeft somwglen de we- 



