468 VOORBERICHT tot de Derde Classe 



bezwaarlyk , om eene welgefchikte Verdeeling der Infeften te maaken ; na-- 

 demaal ons in alle de drie Ryken der Natuure zodanige voorwerpen ont- 

 moeten , welke bezwaarlyk onder eene Claffe te brengen zyn ; alzo zy van 

 ieder Clafle eenige kenmerken hebben*; maar dewyl het getal dier voorwer- 

 pen 



• Deonvergclykdyke Philofooph en Natuur -onderzoeker, de Heer Carf/5()mi«, welke, niet door ea- 

 ne vluchtige, in:iar dooreene veeijaaiige Befchouwing, van de heerlyke Ichikking der gantfche Na- 

 tuure, overtuigd is, en geleerd heeft , dut de Natuur geen overfprong gedooge, maar door on- 

 merkbaare trappen ieder geflïcht en ieder enkel liJ met den anderen verijinde ; en dat 'er altoos tus- 

 fchen twee aangrenzende Gellnchten of ClafTen eenige Middel ■ dingen der Natuure gevonden woideri , 

 die noch tot de eene noch tot de andere zyde be'iooren , maar alleen fchynen te dienen , om ze aan 

 eikanderen te verbinden; deze Oordeelkundige Natuurkenner, zegge ik, bevindt de waarheid de- 

 zer Stellinge nog geduurig dermaaie gegrond, dat hy niet heeft konnen nalaaten, om zich in zyn 

 heerlyk Traktaat over de Befchouwing der Natuure, In den jaare 17Ó4 in Octavo uityegeeven , op 

 de volgende wyEe te uiten : ,. Hoe onnafpeurlyk is de Natuur niet! hoe vecle rykdommen zyn in 

 ,, haarcn fch.oot niet nog veiborgen, en hoe oneindig menigvuldig zyn niet haare voortbrengzels ! 

 ,, hoe zeer onvolkomen zyn niet deze werktuigen nog, die ons tot zo veele kundigheden gebiagt 

 „ hebben! — Wat zullen wy derhalve van dien flouten Woordenpraal denken, met welken men 

 „ ons het Samenftel der Natuure wil ontvouwen ?My dunkt , dat ik een Leerling zie, die een Regilier 

 ,, over een groot l3oek in Folio maakt, waar van hy niet anders dan den tytel en de eerfte bladzy- 

 ,, den geleezen heeft. — — Maar hoe veele plaatzen komen ons daar in niet onder 't oog, die 

 „ wy nog niet verftaan, en wier verborgen Zin naar alle vermoeden gewichtige Waarheden ver- 

 „ vat? ik fchioipe geenzins op de Uitvinders van Naamen der dingen , die in de Natuur gevon- 

 „ den worden; want zy beyveren zich om onze kennis in orde te brengen; ik wil alleen zeggen, 

 „ dat een bloot Navorfcher dier benoemingen nooit groote ontdekkingen zal doen. Ik zeggs 

 „ nog meer, ik fchat een goed Opftel over eenig Infeft hooger, dan een gantfch Woordregirter 

 ,, van de Infeflen. Want Verklaaringen en Verdeelingen zyn geen GsbeurtenilTen; en men over. 

 „ reedt zich zelven veel te ligt , dat men der gebeurteniffen kun. lig zy , wanneer men algemeen- 

 „ lyk inziet , hoe groote Mannen dezelven in orde gefchikt hebben. Maar het zou veel beter 

 „ weezen, dat men wifte wat uit de wyze , hoe zy die gemaakt hebben , volgde, en wat zy eigen- 

 „ lyk waargenomen hadden. 



„ Menigmaal worden onze Claiïen en Geüachten door nieuwe dingen gebroken, welken tnera 

 „ nergens weet te plaatzen, dewyl men zich teveel aan het maaken van Verdeelingen gelegen iaat 

 „ liggen. Daar alles in ds Natuurkundige Waereld zo naauw aan elkander grenll, konnen onze te 

 „ zeer affcheidend.- Verdeelingen geenzins natuurlyk zyn Ze behelzen alleen eene regelmaatig- 

 „ heid, en aan deze regel maatigheid offert men vaak de gewichtigfte voordeden op. De Oorfprong 

 „ der Natuure heeft zyne geringfle Schepzelen met het zegel zyner Oneindigheid bellempeld; daar 

 „ is 'er geen ondier , die een On lerzoeker niet gantfch alleen kan bezig houden Hoe konnen ee- 

 „ nige Natuur-onderzoekers zich dan noch veele takken der Natuurkunde voorflellen? Een enkele 

 „ ta!;, wat zeg2e ik! een enkel klein fpruitfe zou reets te veel zyn. Refchouv de voortreffelyke 

 „ Hiftoded'r Polypi-i van den Heer Trembleyi lees Reau^nur en Röfil over de InJeBen [daar ik bil- 

 „ lyk ds fchoone Werken van de Heeren Lyonet en. Sepp mag byvoegen], en vergelyk de nuttig- 

 „ heid dezer Meefterftukken by de beroemdlle Woordregiders over dezelven. Welken van deze 

 „ Werken wcnfchte gy liever gefchreeven te hebben,- welke fchynen u meer verfland, meer be- 

 „ kwaamheid, meer vinding aan te toonen , en tot de voortgang der Ontleedkunde en der Natuiir- 

 „ leere , m^er toe te brengen ? Myns oordeels moeft men niet zo zeer eene Vertooning van onze Ken- 

 ,, nis maaken , als w^d dezelve zjeken uit te breiden. De Waereld is voor ons eerlt in de gehoor- 

 „ te; w; hebbei nog pas één uur Waarneein!n;jen gedaan, en willen airede van de wegen der Na- 

 ,, tuure redeneeren! i.aat ons meer floffen te zamen brengen, eer wy ons verbeelden den Tempel 

 „ der Natuure te flichten. Zy mogt ons anders weigeren daar in te woonen; want, te klein zyn- 

 „ de voor haare grootheid, zou hy mogelyk alleen naar de geringheid des Bouwmeeflers gefchikt 

 „ zyn". Tot das verre de woorden van den Heer Banm, die ik ter zaake van de bovengemelde 



Stel- 



