45 



(laiifli ilhim flata via. Tamdiu autem , quamiliu illa clata em- 

 pirica deficiebant, error cognosci el monslrari non potuit — 

 evgo pro scientia neque adfuit, et cogniliones, (^^i alias, qua- 

 teiius inclaresceJjant , relationes siinilitudinis bene respectae 

 fuerant), inde prodeuntesy pro historia naturali tamen saf- 

 ficiunt: cum illa nonnisi deheat exhihere naturam suh simiH- 

 tudinis principio physicohistoricae, qualenus experienliae est 

 objectum. Veritas ergo sy^stematicarum unitatum semper ab 

 experientia dependet et arcle cum illa cohaeret. Sed longe 

 ahest, ut vituperium inde fiat historiae naturali — nam est 

 empirica scientia. Sint assumta semel principia, per quae 

 scientia gradum progressivae permansionis (fortschreitenden 

 Beharrlichkeit) attingit, dein et historia naturaUs, quaecun- 

 que empiria suhministrat, statim recipit et tali modo sensim 

 sensimque Ideae, cui assequendae plurimum temporis et ma- 

 teriei expelitur, lento forsan, sed securo gradu approxi- 

 matur. 



Propterea aulem, quia nonnunquam incertitudinem in- 

 volvere videtur principium similitudinis , ne statim desperes , 

 nec alia unitates supra speciem producendas esse via credas , 

 illud derelicturus , sequentia perpendens. Omni intuitioni 

 naturae ilhid principium pro hasi inservit, quod lota natura 

 menti congruo modo sil instructa^ Quaecunque igitur natu- 

 ra continet, ita haheri et conspici dehent , acsi nonnisi pro 

 menle noslra essent creata^ ut unitatem inveniat in diversi' 

 tate el in illam suas, quas agnoscit, leges applicet, Hoc 

 sine principio natura non natura , menS non esse mens 

 posset. Ast mens nulla alia pro contemplanda natura prin- 

 cipia hahet, quam identitatis , homogeneitatis el similitudi- 

 nis. Priora cum sint applicita et exhausta — nullum aliud 

 quam tertium restat — et quia species unitas producta per 

 homogeneitatis principium, in species proxime similitudinis 

 iUud appUcandum erit. 



Ktiamsi ergo pcrhene sciamus , naturam nonnisi indivi- 

 dua producere, iUa tamen adoo sunt conformata, ut mens 

 sua principia in ea applicare j)ossil — ita , ut e. g. thesis : 



