Crupöt ©oecfc 



REMBERTI DODONiEI 



MEDICIINS VANDE KEYSERLIICKE MAIESTEYT. 



HET EERSTE DEEL. 



HeteerfteBocck. 

 VOOR- REDEN. 



; N d E r alle de dcelen van de komftc der Mcdicijne, de welcke niet wcynighc en zijn, 

 'en is de kenniflc der Gruyden.oftdc wetenfehap der iimpden,tot de Medicijne die- 

 nende, gheenlins het laerfte oft het minfte deel te achten ; macr behoort veel eer 

 voor't meeftc ende 't befte ghehouden te wefen, als hetoudtfteendchet eerft ghc- 

 i vonden; endc waer van den oorfpronckende t'beginfel der Medicijne ghekomenis. 

 Want doen de konftc der Medicijne noch onbekent was , ende vande krancke ende 

 'onghevallighc menfehen te helpen endc teghenefen nicmandt werenfdiap oft bc- 

 handighcydt enhaddc ; heeft men die met de kenniflc van fornmighc cruyden bc- 

 gonft , de welcke eerfteluck Van de ghene dicmcn voor d'oudtftc vinders der Medicijne houdt ( Hc- 

 roës oft Goden gheheeten) door ecnigh ghcluckoft wondcrlijckghcval bekent, ende daernae, door 

 het dickwilsghebruycken ende verfoccken.in veel ghebreken, wonden endc kranckhcden oorboor- 

 lijck ende nut bevonden zijn gheweeft; 



D'anderc dcelen der Medicijnen zijn iangh nae de vindingc van de krachten der kruyden in't licht 

 gekomen: endc hoc wel fy den Medicijn bequacmer endc in lijnc werenlchap volmacckrcr doen wor- 

 den ; nochtans zijn fy van lbmmighe wijle lieden voor onnoodich , iac oock voor verachtehjek, ghe- 

 houden. Want fommighc van dien, Empirici gheheeten, houden het deel der Medicijne, daxmen V\ri- 

 fologic* noemt, voor heel onnoodich ; <cgghcnde,datmcn der menfehen aerdt oft natucre niet en be- 

 hoeft t'onder-foecken ; endc dat de konfte der Medicijne alleen beftaet in eenc wetenlchap , die door 

 langh ghebruyck ende ervarenthcydt ghemerekt ende ghevonden is. Sommighc andere , hoe wel fy 

 de kenniflc der menfehen Natucre oft ïhyfiologiA niet heel en verworpen , en achten nochtans alle 



haere deden niet oorboorlijck oft nootfakelijckiende houden d' Anatomie (oft de kenniirc der leden van 

 de menfehen door het mijden ghekreghen) voor onnut, iac vuyl endc wreedt. Sommighc van d'ou- 

 ders hebben oock het ondcr-foecken van het flacn vande arterien oft de pols aderen heel veronacht- 

 faemt; ende Hippocrares felf heeft in fijne boecken daer (eer luttel van vermaent. 



Dochnoytcnzijndcreenighc vandiegheweeft, die de wetenlchap ende kenniflc der cruyden ende 

 ghewaflen verfuymt, oft niet gheacht en hebben : de welckc felfs vande wilde endc barbaniche men- 

 fehen onder- houden endc gheplccght wordt-, want men daghelijcks bevindt, dat fy (hoc wilt fy oock 

 zijn) fommighc cruyden ende andere dieighelijckc dinghen tot ghenclïnghe van hunne wonden ende 

 liederen kennen endc ghebruyeken. 



Voorwaer in d'oude ende cerfte tijdenis de kennifle dercruyden foo veel gheacht ghewceft,datmcri 

 haerc vindinghc den onfterfelijcke Goden heeft toe-ghdehreven ; ende den mcnlchcn, de welcke 

 eenighc baet uyt de cruyden ghevonden oft ghetoont hadden , heeftmen lèergroote cere aenghedacn 

 ende voor Goden ghehouden. 



Het cruydt Moly ghenaemt is vanden GodtMcrcuriuscerftdijck bekent gheweeft: endc Homerus 

 fchrijft dat hy'tidveaenVlyflesgetoonthecft,om dat tegen de tooverijevan Circetegebruycken;Hcc 

 cruydt Mercurialü, oock van den ldven Godt ghevonden zijnde, wott nacr hem gheheeten. De Poëten 

 dichten infghdijcks.dat den Godt Apollo den menfehen vele cruyden ghewden ende mede ghedeylc 

 beeft-, foo dat Ovidius hem de vindingc van de Medicijne todchrijft . De cruyden Panaces "hehceten 

 moctmen Efculapius endc Hercules danck wezcn.Nymphaahccft den nacm van eene N imfe oft Water* 

 Godinne,die eerft de krachten van dat cruydt gheopenbaert hcett. Chiron den Ccncaurus,cnde Achil- 

 les, heeftmen weerdigh gheacht, om hen Goddelijckc cere aen te doen , om dar ly ettdijeke cruyden 

 ( die van hen oock ghenoemt worden ) eerft ghetoont endc in vele manieren nuttciijek bevonden heb- 



A benj 



