Het ccrrtc Dcd. Het eeifte Boeck. $ 



Medicijn is oork eencn konftenaer. Maer ("onder inftrumenten ofc ghcreedlchap en km ghecne kon- 

 fte volmaeckt zijn, ott in't werek gheftclr worden. 



De inftrumenten ofc de ghereedfehap vande konlle der Medicijne zijn meeftendeelfimpclcn ofc 

 onghemengelde droghen, van de cruyden ofc ghewallcn ghenomen ; wel verftaende vin dat deel der 

 Medicijne, dat de Medicijn-dranckenende dierglielijcke dinghen belanghende , Pbarmaceutke Hie- 

 heeten worde : want aengaende dat deel der Medicijne , djtmen Chirurgie* heet, dat heeft cerftende 

 meeft voor fijne ghereedichip de handt van doen, endefommighe andere inftrumenten; hoe welde 

 felve daer en boven oock drancken endeandere medicamenten eeiif-deels van noode hcefr. 



Voorts alle medicamenten zijn oft lïmpel(dat is ongemengde) oft worden van de iimpclen gemaeckt 

 ende ghemengelt. By aldien den Medicijn de iimpele medicamenten ende ghewaflen nieten kent,hoe 

 fal het hem mogehjekwefen den fiecken lijn oorboor tedoen,endebehulpigh te zijn?Daer zijn Apote- 

 kers ghenogh(andvfOorden fy)in defetijdcn,de welckeonie voorouders niet en hebben ghehadt. Hec 

 is waer : maer fal daerom een Medicijn al het welvaren van den krancken op den Apoteker betrouwen, 

 ende laten ruften? Ende ofenu den Apoteker onervaren ware, ende ghcene forge en droege om de dro- 

 ghen te kennen, oft fijne drancken van goede ende oprechte limpelcn te maken, fil den Medicijn dat al 

 onghemerekt laten door gaen ? Salhy ghedoogen darmen fchadelijcke cruyden ia plaetfè van nutte, 

 koude voor heete, warme voor koude ; verlepte, vermeluwcde ende bcdorvene, voor verfcheeiï goede 

 gebruyeke? Voorwaer dat en ftaet een Medicijn niet toe tegedoogen. Ende nochtans fal hydat moeten 

 toelaten , indien hem de drogen ende cruyden vremt ehonbekent zijn , foo dat hy hetbcdioghvande 

 Drogiften ende ontrouwe Apotekers niet enkan ontdecken. Wat fal daer en tuftchen den armen fiec- 

 ken ghefchieden? denMcdicijndoet hem goeden moet hebben, enderaet hem om niette wanhopen: 

 den krancken hoopt, ende betrouwt hemopdewctenfehap ende eivarentheydt vanden Meefter; ende 

 isonderdanighinaldat hem gheraden ende gheboden wordt : maer daerentcghen kan den Apoteker 

 al dit door lijn' onervarentheydt oft ontrouwigheydt vcrwerren ende bederven. 



Om t'fèlve klaerlijcker te kennen te ghe ven, ende onle redenen te verftercken,laetons tot beveftinge 

 ftellen een Eleciuanum oft meeftenje, Diamarg/triton c j//^»wgehecté,het welck van Avicenna befchre- 

 vcn wordt, tot ghebruyck van de bevruchte vrouwen; in de menghelinge van het welck cenc droge by- 

 ghevoeght wordt, Seitaragi van d' Araben gheheeten .* in plaetfe vande wclckc, d'onwetende en ongh'c- 

 leerde Apotekers ( het recht Seitaragi nier hebbende) plegen te ghebruyeken Turbith; eene worreldic 

 leer purgeert , ende hethchacm met grooc ghcwelt ende beroerte fiiyvert. Ende ahbo wordt diecom- 

 pofme, in ftede dat fy behoort facht,ende de onftereke ende bevruchte vrouwen bcquaem te zijn, door 

 haer groot ghewelt ende kracht aen d'armc vrouwen fchadelijk.iac oock fomwijlen doodehjek. Wie is 

 hier in te belchuldighen? wie moetmen die dwalinghe toefchnjven ? den Apoteker, oft den Medicijn? 

 Den Apoteker fal hem fclven verfchoonen ende ontfchuldighen ,' fegghende dat hy t'felve niet alleen 

 door 'tghedooghen , maer oock door den raet van cenighen Medicijn ghedaen heeft. Soo moet dan 

 alle de ichult van dit groot mifverftandt op den Medicijn gheworpen worden, als onervaren in de ken- 

 nifle vande droghen , diemen in de drancken ende meeftenjen behoort te doen. Want hadde hy ghe- 

 •weten.dat het Seitaragi.nae het fegghen van Avicenna felve,ende oock het betuyghen van Hali Abbas 

 geene ghelijckenifle met allen met den Turbith en heeft, maer een höudtaclïtighe, dunne ende broofê 

 droge is, den Genoftels-naghelen niet ongelijck; niet feer verfcheyden vandie ftockachtighcrijfkens, 

 diemen by de Genoffels-naghelen pleegh te vinden ; hy en fbude voorwaer niec toeghelaten hebben, 

 datmen den Turbith in ftede van Seitaragi ghebruyeken foude. 



Dicrghelijck mifverftandt oft dwalinge iietmen daghelijcks in hetgebruyek van eehe droge Lytium 

 gheheeten. Want de Medicijnen pleghen , foo wanneer de kranckc met herden ftoelgangh ofcdruc- 

 kinghe ghequelt zijn, pillen , om van onder te ghebruyeken , fuppofitorien ghenoemt(als die pijne feer 

 groot is) van dat voornoemde Lycium te maken ; de welckefy daer van oock Lycinia heeten. Nochtans 

 fietmenhedenfdaeghs,dat,foodickwilsmen de felvc pillen ghebruyeken wilt, daetmeer letfel ende 

 fchade afkomt, ende de pijne grooter wordt , dan fy te voren was , in ftede van daer door verlicht ofc 

 minder te worden. Ende dat gefchiedc door dat d Apotekers nu in plaetfe van het fap van Lycikm{ó.3.t 

 t'famentreckende is) gebruyeken het fap van de vruchten van Periclymenum oft Caprifolium, in Duytfch 

 Memmekens-cruydt gheheeten; welck fap fcharp ende bijtachtigh is. Maer hadden de Medici jns de 

 krachten van 't felve Memmekens-cruydt maer alleen aen den fmaeck willen beproeven, fyfouden 

 lichtelijck hunne dolinghe ghemerekt hebben. Dan fy zijn tot noch toe foo onachtfaem ende luy ge- 

 vreeft, ende hebben dewetenfehapder fimpelen foo feer veracht, dat fyalleen opd'Apotekers allehun 

 betrouwen gheftelc hebben. 



My is noch wel iadachtigh,datick in fommighe Apotekers winckels ghefien hebbe etrelijcke voor- 

 fchriftenvan falven,daermenhetfapvan Cycliminus (oft Verkens-broot ) by moeite doen. Ende wel 

 ■wetende als dan, dat d' Apotekers 'c felve fap niet en hadden.hcbbe hen ghevraeghr, van waer fy dat fap 

 bekomen oft ghekreghen hadden . Waer opfy my , in ftede van te andewoorden, het cruydt Pyrtfl* 

 gheheeten ghetoonc hebben; het welck fy voor Cydaminus ghebruyekten. Ende voorwaer diergelijckc 

 tauten oft mifverftandenlietroendickwils in vele winckels ghefchieden. 



Maer hec (oude my als nu te langh wefen te verhalen , inhoe vele manieren fy hun bedrogh ende 



A t • val/cheydc 



