4 Cmyck-Boeck Rembcrti Dodonaei. 



valfcheydt te wercke Hellen : ghemerckt dat fy hunne menghelingen oftcompofitien Van verlepte, V ei% 

 rotte ende bedorven cruyden cnde droghen maken ; en daerenboven de felve verargheren , als fy daer 

 fommighe onnoodighe oft fchadelijcke dinghen bydoen , ende fommighe noodighe achterlaten 3 ende 

 (dat noch meer is) verïïerde, naeghemaeckte, vervalfchte ende onrechte droghen voor d'oprechte, na-* 

 tuerlijcke ende uytghelefene dinghen verkoopen. Ghelijckerwijs men fien magh , dat fy in plaetfe van 

 oprechte Aloë, ons het fap van Aèi&èon ( dat is Huys-loock oft Donder-baert ) met de vuyligheydt van 

 Aloë te famen ghefoden , niet en fchamen te verkoopen . Voor oprecht Rba oft Rhabarber , gheven fy 

 ons ecne wortel met Saffraen gheverwet. In plaetfe van fap oft wijn met fuere Granaet-appels , verkoo- 

 pen fy het fap van eenighe andere fuere vrucht, uytgheperft, ende met de wortel van Anchttfa. root ghe- 

 verwet. Vele andere dierghelijcke dingen zijnder,de welcke d'Apotekers niet alleen, maer oock de Drc- 

 giften pleghen te vervalfchen.te vervuylen, te bederven, te befmetten, te verfieren ende nae te maken, 

 als fy hunne boofe ende onrechte waere den onvoorfichtigen en onervaren menfchen in de hant fteken. 

 Daerom behoort den Medicijn feer forghvuldigh te wefen , om de kennifle vande ghewaflen ende 

 dierghelijcke dinghen te hebben ; op dat hy van d'Apotekers ende Drogiften niet bedroghen en worde. 

 Daerenboven behoort hy, foo veel als 't hem moghelijckis, het ghebruyck der vremde ende uytlandige; 

 droghen te fchouwen ende te vlieden; maer moet veel eer ghebruycken dat in het landt,daer hy woon- 

 achtigh is, felve waft : het welck feer licht om krijghen is, ende foo haeft niet vervalfcht oft bedorven 

 en kan worden. Defe twee noodige faken fullen den Medicijn feer licht om doen wefen, foo wanneer 

 hy de cruyden ende droghen feer wel kennen ende onderfchey den kan. 



Om defè ende dierghelijcke oorfaken en kanmen niet te vollen loven ende prijfen den arbeydt ende 

 moeyte van alle de gene die hun befte gedaen hebben, ende noch hedenfdaeghsallc hunne neerftigheyt 

 doen, om dit deel der Medicijne.verbetert ende vermeerdert, nae langhdurige duyfternifle int licht te 

 brengen. Ende by foo verre fy de waerheyt fbmwijlen niet en hebben konnen ghevinden , nochtans en 

 zijn iy daerom gheenfins te berifpen oft te verachten (gehjek fbmmige door bitterheyt endeonverftan- 

 digheytghedrongen zijnde,plegen te doen)maer bedeckende (foo veel alfmen kan)ende latende onge- 

 merekt henen gaen hunlieder dwalinge, falmé alleen fijn befte doen,om de waerheyt te wijfen ; de welc- 

 ke maghtigh genoegh is om alle dwalingen ende fauten te niet te doen ende te verdrijven. Maer by fbo 

 verre de dwalinge fulcks is,dat fy in geenderleye maniere en magh noch en kan verfvegé blij ven,moec 

 men de felve met faechtmoedighcyt ende feeghbaerheyt ontdecken. Want ghclijckerwijs het dwalen 

 ende miflen in alk faken feer licht is , foo is dat inde kennifle der cruyden alderlichfte ; door dien fy foo 

 langen tijt veronachtfaemt ghelegen heeft ; ende oock om dat d'oude fchrijvers foo kort in hunne be- 

 fchnj vingen zijn,dat(y menige cruydé (de welcke in hunne tijden van een iegelijck feer bekent waren) 

 oft niet befchreven en hebben,oft foo luttel daer af vermaent hebben ,als oft fy van hen niet gheachten 

 waren geweeft. Daerom en is het geenfins te verwonderen, dat de gene die eerft hun befte gedaen heb- 

 ben om de kennifle van defe faken wederom int licht te brengen,niet ftracks in't eerfte ende in alles de 

 waerheyt gevonden enhebbé ; maerinfommige van die gemift oft gedoolt hebbé.Doch hunlieder poo- 

 gen ende voornemen en is daerom geenfins te verworpen ; noch hunnen verdienden lof ende prijs en is 

 hen daer om gheenfins t'ontrecken. Selfs.men is ghehouden hen grootelijcks te bedancken, om dat fy 

 veel eer menlchen gheeft verweckt hebben; de welcke geholpen zijnde door den arbeydt ende vindin- 

 ghen van hunne voorganghers, iet fekerders endewaerachtighers hebben konnen te weghe brenghen. 

 Wy hebben ons oock in diergelijcke maniere van arbeydt willen oeftënen,fbo langh ons onfe ionck- 

 heydt ende 't befoeck der krancken kracht ende tijdtom dat te doen ghegheven heerc ; maer nochtans 

 niet met fulck een voornemen, dat wy daer iet af in't licht fouden geven ; alleen verweckt ende gheporc 

 zijnde door begeertc,om voor ons felven de kennifle vande cruyden ende rimpelen te ghenieten. Noch 

 ick en foude noyt gedocht hebben daer iet af te befchrijven,en hadde Ian van Loe.Boeckdruckcr van 

 Antwerpen, mijnen feer bekenden ende goeden vriendt.op my niet verfocht en begeert,dat ick vande 

 Cruyden die tot mijne kennifle gekomen waren.eene befchrijvinge in onfe Neder-duydtfche tale foude 

 willen maken.en indruck laten uytgaen. Het welck van my nae fijn begheerenghedaen zijnde, hebbe 

 't felve boecknoch eens overfien,ende vermeerdert zijnde, de tweede reyfe laten in t licht komen. Op 

 den felven tijt zijn de figuren oft fchilderijen van de felve cruyden oock in*t licht gekomen, mitfgaders 

 de namen van die,ende fommighe kleyne uytlegghinghen oft by-voeghfels tot vcrklaringhe der fèlver. 

 Ende alfoo hadde ick verhoopt de liefhebbers voldaen te hebben ; maer nochtans en hebben fy my 

 gheenfins ftil oft ongequelt ghelaten,maer my feer dickwils vermaent,dat ick 't felve boeck , dat ick in 

 Duytfch hadde uytghegheven.oock in de Latijnfche fprake foude ftellen, op dat het volck,dat een' an- 

 dere cale,dan onfe Nederlantiche,ghebruyckt, 't felve boeck oock verftaen ende ghenieten moghte. 



Ick hebbe dickwils ghewenfcht om tijdt ende ftade te hebben om 't felve te volbrenghen. Maer 

 hoe quahjek ick daer aen hebbe konnen gheraken, dat kan een ieder lichtelijck bemereken, die maer 

 en overdenckt, wat een moeyte , forghe ende arbeydt tot het daghelijcks befoecken van de krancke 

 Van noode is. Ick ftelle aen eene fijde den inwendighen teghenfpoet ende beroerte, van de welcke ons 

 vaderiandt vol wefende, my noch fin noch ftade ghegheven en heeft om mijn voor-ghenomen wercls 

 te voleynden. Om defe oorfaken ben ick fpader tot het uytgheven van dcfen mijnen boeck gekomen; 

 «nde en hebbe doen maer fommighe deelen van 'c felve boeck (bijfonderlijck op 't Latijnfch) in druck 



laten 



