Het eerfte Deel. Het eerfte Bocck. 



fcacn fjcbbfttt ghririeft b"<©ïic ban fioofen toüilc&ö / bat fp 

 bc gene bic berliit oft bcrbianbt ïnn bcrhorlt ; mats norl) 

 tang De ghene Die berkoubt 31111/ hinbcrlnrkw: toacr upt 

 nlqrkt/bat fp meer berhoc It / ban bertoarmt ; norijtaius tn 

 bmbrmen 111 Ijacr ghrenc ghctoelbtghc bcrkoclmghc/ man 

 tori eene Die be imbbelmatïghc ghttempcrthepDt nacft bp 

 komt. <©p bc fclbctonfcmoctmen oojbeclcnban bc bui; 

 ghcn/bctoclcke ban cene matightghcftclteniffc/cciughfiiis 

 nac behitte/borhttghrpt oft bjooghte afghetocken oft glje? 

 klommen 3iin. 



Tvveede-Graed. ©e rtoCCbe hooghtt té "t bt binghen 

 bit merekelijrfc bjoogh/ nat/ kont oft toarm kejunen ma= 

 ten / noch en hebben gheen bctoijfmghc ban bom om bat 

 te bewonen, 



Derde-Graed. Cot bc bcrbc hooghte Klimmen bc ghcr 

 m/bit krarhtightr ban bc boojgaenbc/ nochtans met al te 

 ghctoelbigh en jtw< 



Vierd«-Gtaed. «©e bieröe enbe alberfactfte hooghte is 

 ban al bc ghene bic niet ghetorit hunne tocrckmgbc ftratkS 

 ten epnbe bicnghcn/ enbc alberbêrftc toon be inibbclmangj 

 fiepbt af toijtken : te Weten onber be hcetc Dinghen/ bie fcer 

 fcharp enbe rnanbcnDe 3ijn/als bic be hupt qnttfen/ blaet 

 feens en frhojffen maken : onber be koube / bieberbooben 

 tnbe het gljcboclen benemen. JBaet men bmbt gtene bin= 

 gen/bie in ben bierben graebt bjooge ïijnbe/te facnien oor k 

 nictbjanbenbe en3ijn/ al)jï>aimi» «Cgmcta betoont met 

 Jet laalck/ Uoper-root enbeMify ; bie tori ten upterften 

 bjooghen / maer oock heel bjanbenbc 3ijn. 3?an onber be 

 Dwoghe in ben berben graebt/moghen toe! renighe toefen/ 

 bit niet en bjanben ; te toeten alle bit ghctoclDigh te famen 

 treeften: ban b'torieke top hier nac bjeeDct f uilen mjnjben. 



HET V. CAPITEL. 



Van het Wefen oft effende der deelen van de 

 Droghcn oft Medicamenten. 



H&iü toel ban nóobc bat ton ofltKmcttej£tc tooojbtn 

 ictban ïjet toefen oft ghrftrithcpbt bet beclenban be 

 bjoghenoft incöittjncn bermanen/ cerbattopbooibcre 

 ticrnlaringheghcben ban b'anberc krachten. TBant fonber 

 toe nemuffeban bcfefake en fconnen noch en moghenbe 

 ttoeebe enbebetbe krachten niet tori bctklarrt enbe uptgt= 

 lepbt too?ben:gnnercöt bat befe niet alleene b'eerfte hrarh? 

 ten / maer oock b'effentie oft toefen ban be bedeu in alles 

 bolghcn enbe naekomen. 



©an het toefen oft be ghcfrelteniffc ber beden is in lom? 

 mighe bun enbe fijn oftfubtijl/biein't «BjicckjsLeptomere 

 Aw7»/«e;,in t Eatijn Tenuium partium hectèVbat tiS ftjn ban 

 beden : in fommïghe grober / biemen Pachymere n*^^; 

 int <$n«ks / in't fLatrjn Craffamm pattwm noemt/ bat is" 

 grof en bidt ban beden. 



Fijn van deelen. ƒ tjn ban beden 5tjn aflc binghen 

 biemen lichtehjcfe oft hacftclijck in klepne/ ftjne/tcere beet 

 kenü/ftuckskenssoft mojfetenbctb£epben/b£ekcn oft ont; 

 boni kan. 



Grof van deelen. «©«be oft birke Dinghen 3Ün bic 

 niet HefjtdijcKtot klepne en fijne ftuthskens oft btelkenti 

 gheïbjoght en tooien : alej 3ijn alle öerbe/ bafie/ taepr/ en 

 fclebenbe lijmaehtige bingen/ bie niet bjoorj oft bjcutkach^ 

 tigJibanftoffcen3tjn. 



«Menue" betoont batter niet fijnber oft bunbet ban 

 beeleneniö / ban het IBatcrenbebe ILocjt. IBantmen 

 net hoe lirfjtririck tnbe hoe Ijacft het t©atcr boo^ het hap? 

 enbe kleeberen bloebt / om bat be beden baer ban fonber 

 moepte berfpjepbt en berlept too^ben konnen / gfjehjck ijv 

 betupght in't 14.tau.bcsi i.boecköbanbclirachtêberfims 

 yden oft onghcinenghbe beogen. 3nfghdncksi fietmcn(foo 

 ftp oock betoont in't 14.taB.bant fdbc boeck )bat be Horht 

 in heel fijne fierkenjS bcrbeelt iiS/enbc baerom booi be birke 

 en grobe binghen ttehtelntk bjinghen kan. <©m bit oo$fa= 

 he homt het oock bp/bat al't ghene bat bunne beden heeft/ 

 ootfe iet ban be ïocfjt mebe beplt/ bat iei ban lirhte en lochfc 

 anjtiflèt ftoff* gemaetht ici: gtlrick blnrkt in aïlc't gene bat 

 reuck ban hem gheeft : 'ttodtkv foobeel ben reurk <jft be 

 todrieckenthepbt aengaet) bun enbc fijn ban ftoffe tó / als 

 #auluji «egmctfl fthjnft. j!Baer aft gene bat grof en bidt 

 ban beden «s/ i» ootft aerbtarhttgl). 



©oojtö al bat ban fijne beden isvfcan oocS fcer ftaefl en 

 ürhtdtjck frjne kracht in ecnighc bochtighepbt/afes ig TBijn 

 oft l©ater/afltgghtn e., e obetfettcn. ©aer tn tegötn/öat 



grof ban beden 10 ie fcer harbt enbc traegh om itt ban frt = 

 11c lirarht 111 cemgc bof hngbctu obn- tt frtté oft te frlurtcn. 



TMt hanmen nlanlncb bnnerclwn atn het f>cpn ; l|£t 

 todek grof ban beden ^tmbc/ enbc glooien rrurti oft hrri 

 luttel ban ftrh ghnjcnbc/ f nu kracht meeft albpfp fclbeit 

 houbt enbe bic acn gljccn UDatcr oft onber nat mrbebcrit: 

 baerom blnft fijne toerriiinghc oock ontiTiu bc manlie fbJ: 

 ken, enbc en racrkt bt lebniuct gclntU iSalcnuoni't eerfte 

 bocck ban bc o&ctoacrniffc bis gl^fonbthcpbto betoont. 



jDaer't «Caneel' ban fijne bcclcn enbe fcer lutljtige ftoffe 

 oft effrntirghemaeckt fcer grooten enbc teer gorben reuck 

 Iicbbcnbe Deelt fijne krarhtcn fcer Itrhtclijck nict/rnbebecï 

 fujcpbt bie in alle bochtighepbt, en öat tn fcer koeten tgbti 



HET VI. C AP I T E L. 

 Van de Tweede krachten. 



Da2 ^Ttoeebe krachten bolghcn b'<€-erfre / fonber etnigij 

 tuffchen komen bantctanbers. <Snbcrbcfeuiojben 

 begrepen al Ie bc kracljten banbermoitocnoft bcrljarbeiv 

 ban nbri enbe loö/oft biek enbe ba ft te makeivban openen 

 oft ftoppen / ban nac tranen oft te rugh bitjbcn / ban af- 

 bagl)en/ fupberen/ teer oft bun maken/ ban befettcn/ ber? 

 ftoppen/ grof maken/ enbe ten lactftcn ban be fnne te bcr- 

 ibctcnoft te bcrtocckcn. Jtllebctocltkebm tn't kon bc? 

 frfunben fullni / om cene alfoo noobigbe fake eemn icghc^ 

 Intken klaerbcrtehnmcn tcgljcbcn. 



Verfachtende. ,§>athtinakenbe ( in't Hntnn Em-1- 

 lientia.m't <©?lCCkö MalaaicaM«A«»jiMigftcnBnnt)3nncuDe 

 tooibcn ghdjecten bingl)cn bic haiDc ghcf ujillm/ enbc bcr« 

 harbt oft bcrfteeutbleefrh(Scirthos ghtljccten) mojtocmb* 

 facht maken. 



5?efe en 3hn niet Ijcel berfcherben ban bc binghen bic het 

 etter bertocdien: toautfp hebben alle benbe een' eenbou- 

 bighc nibe gfiehjckinatiglje hitte/ enbe oock eenbjooghtc 

 bic met bc Ijittc ober een komt > nochtaiijS bcpöe in bet; 

 fdjcnbrn manieren. 



Ecter-makende. t©e etter bertotckenbc binghen tooi? 

 bcnDiapyïtica Ai«nfï7,»i, 0ftO0CkE'*TuïJi«iEcpyïtica , bail 



be «©nethen ghrnonnt/ enbe fp brenghen Jjirte oft toannte 

 boo?to;bcn toélrke be liehanne hed glichjck ia erl benuaan/ 

 fonber baerecnigebothtighept bp te boen oft af te nemen. 



35anbc berfatljtenbe binghatonfteken oft bertoerken 

 in het iichacm cene hitte ; betoricke een tocpnigh grooter iö 

 ban ben engen aerbt bes hehacmss plcegl) te Ijebben/ en 00= 

 ben bicn boegen baer oodt toatborjjtigjjepbtsi bp: baerom 

 toereken fp gtjemeenlrifk meer booj menighte/ Danbocj 

 gljctodt oft gualitcpt ban hitte : hoe toel fp / toanneec 

 baer l^rbe binghen te btnnojtoen jrjn/ 'tfelbemethact 

 quahtept meet ban booibe menighte ban hitte bolbjcn= 

 pen. baerom al het gljcne Dat cpgijcntlijck etter maerkt/ 

 is oock plaekachtigh/oft aenklebcnbe/ mbe totftoapenbf ; 

 hettodekmen in'tCatrjnEmplaftieum noeint: toantis't 

 batmnt be fubftantie oft memghtt ban b'mgbtbojni hitte 

 moet bermeerberen / enbe niet be tmalitept oft ghebatnte 

 brrftrrckni/ foomoet men beftocet-gactkniö in't lirhaem 

 toelïuptcn enbc berftoppen/ be toeltkt Pori m't latjjn ge^ 

 noemt tooiöcn. 



©aer jrjn oock nodj anbere «>afhtmafienbc bingen/ öi« 

 bothtighept inebe bjenghen: toont alle bochtige enbe natte 

 bingen 3jjnfarht enbe mo^toe / inbien fpinct ecu matigh» 

 hitte borljt blnben. >©aerom tö het JSlocbt faefjt / om bat 

 ijet ban frjn epghengfjefidteniffe oft confiftentie bocht ijs. 

 ©oo^tö be bor Btmakingc/en baer ban be farhtmakmghe/ 

 is ttoceberhanbe : toant fp ghefthiebt oft intoenbigljlrjrk/ 

 't ghdjed bed oft höt öoo?/ ghduck het inöcboebinghe bes 

 lic Ijaems ghrfchict/ ghemertkt bat be boebinghe een' epgene 

 en oprechte bocljtmakinge is: oft fp ghefrhict upttoenbigl)- 

 lijrk/enbe niet ober al / maer alleen m bc i jbele pletfen enbe 

 holen : en bicrghelijtke borhtmakmghe komt booj be fto= 

 binglie ban toarm toater/ oft booj'tgl)cb?upck bantw 

 babtjtobcn/ tn bierghriijt Ite bincjhen. 



Verhardende, &t harbtmakcnbc Dinghen ( in't Eatfjit 



Indurantia , tn't <0Metk)S Scleryntica z«>i)){i»iT«i ) jnn tp' 



ghcntlrjrk bie fonber eenige onmattge hitte oft koube trzoo? 

 gen. iBant foo toel koube oft koelte/ als oork hitte bie af 

 te groot tcf/ maer kt harbt : en het fiutf oft «>meer / en arc* 

 bcre Dicrgijducke binghen/toojben beo? De koube berharot 

 enbe berfthft : het flhek to ojbt booi be krarht ban ecnigh» 

 bierigöc fjfttc tn fteen beranbert. «J?an befe bingen öheftljte- 

 Beu uocb boot eentghe anbere maniere/Dan öcoj b?ooginge 



auttn. 



