18 



HET XI. CAPITEL, 



Van deTeeckenen oft Indruckfels 



der dinghen. 



G'uyelt-fioeck RÈmberti Dódönaei. 



te Mieren niet fjccï onghclyra o» 3tjn . .ftotijtano" fietmej* 

 bat ghecne Dan bie ttocc crupben regen be Meren oft Sin- 

 bcpen nut ijs/ cft ghepxefen toojbt. 



fteit DC toOJtt! ban €helidonium minus.oft hlepn ^JJCtnï 

 ttirpbr/hangtjcn oorh cttelntfte fakpnc langhtebjpighe hos 

 renhenö/gheiijrR be&penen bie te feer upttoaerto {jongen: 



Miï« rujftiinht infte frntirtrn banbe bermaerbeenbe enbe bat felbe raipbt met fijne toojtcleu berbjooght be 

 (ftrtKS ™* frljirjtocrö bebonben/ bannen 2tnbepen / enbe helpt bic Sfitntftn. jfttat foube baerom 

 .»..••■? S Saffcnfoubcniogijenfiomenrefemnen teinanbt foo tfout toefen/ bat hp {jet rrupbt Rammculus 

 * h *K £ ^ Z? ' ,,"t fommiaijc ^nbiuritftlm oft Illyricusghcnoenit ooru op bc ^nbcprn Icgghcn enbcghc* 

 «&* S^lTASSzfsmmn oft m b*t<pchenfoube / om bat het oocb ban toojtelen Ijet ulbe 

 «nmlicbKlen ban bien gbemercfit enbe bebonben toojbm. ttupbtnirtfcreonfjhctnrfecntöy 

 $ n S "itebcft bmouighcn/oft (om beter te feggöen 

 bcrficnngljcn/5uu banfommigijenicwtoe enbe mm ber- 

 rrmerbe fctoibcrsm befe onfe lactfle tijben on anghiS &t* 

 jTonöcncnöVBoo'.Ocn baglj gbcluoght: be toelche IjouDen 

 Sn "e nbVmrt rebenen ücbc|tighcn willen / bat bcnStórb 

 ian alle tocrelthjrfte bingen (biemen op tHatrinfcfte .pa- 

 rure noemt ) alt ghene bat tjp ter toerclt ghefchapen oft ge* 

 maee fit heeft/ fijne cpghené tectftenen enbe merebén upt* 

 ömrhelijrbtngtgcbcri enbe ingljcpnnt heeft; booibetoelc* 

 bcüc brachten enbe toerrftinghen ban bien/ bcfonber be 

 berboighcne enbe hcpmelnche/ fdtcrlijrhcn befient mogijen 

 UJO'bên; nnnnorlj meer (foofp fcggljen) aio upthetaen* 

 frhoutocn oft beften bes acnfirhtfl enbe femmigbc beelen 

 bejslichaemis/ bc feben enbe gcnegciithcben cft affcctien bet 

 menfehen/boojbe honftebcr #hpficgnomie behent enbe 

 öooigtonbt tooiben. fiitfootoojbt be Conftcbanben 

 3t}eiifchcn-&crb te bchenncn ( bat iö be üooniormbe 

 iMirfiognomte/in'tlUtnn enbe C^iccfts Phyfiognomia 

 4>«>»v»ifiM gfcehcetm ) ban «riftoteless enbe anbere oube 

 tïJhfen toelbooj goct ghebouben : tnaér bact-en-rrghen be 

 ïeerc oft toctcnfrhnp ban btfeboojfcpbc "STcerhenen enbe 

 gnbmrfifclö bcr gljctoaflcn / en ia ban niemanbenban be 

 oube / biecenighen Icftoccrbigh 3p/ nopt gracht oft gep?e* 

 fen gctocc|t:cnoocbobcnbien/fp ijsfoé loö/toanchelbacr/ 

 rtoi#clarhtigh enbe onfeher/ bat fpgfcnfirijSboo; eentghe 

 feennlfTc oft tectchfehap cnbehoojt gehouben te too^ben. 

 .fiorhtanfi oin be nieütoss-gierighe rcmnfjfins te boïbben / 

 fullcn top baer toat af fcijmben / meer om be jjbclhept enbe 

 onfefterfjert ban bierge Surfte binghen te bctoonen ; ban om 

 imiaiiBtbarrtoetcbcrtocrhen/ oftbefelbe acntepihfen. 

 üHcn houbt gemcpnïijrft booj jBcrrhcn/ 3nb;urMel3 / 

 tft&entecrhcnen/het macrhfcl/enbc ben upttcrlijchê frhrjn 

 iancenighmtpbt/ oft mucjhe beelen ban 't fclbe/ oft oden 

 be bectoe oft coinir bcr Wben : enbe uict alleen ban renigï) 

 bctl / genjrb ijs be bloem / be bmcljt / bc toojtcl/ maet oock 

 ban 't fap : fomtoij!en bemtrcHt-men ooefe eenighe anbere 

 epgljcnthcben. 3Dan upt befe enbe biergïjclrjf&e mertfien 

 ènbe teetbenen cenigh oojbecl te torilcn gjjtben ban be 

 Htarijren ber gljctoaffen / bat ijs tegljen alle reben / enbe 

 gljcric e! onfefter/ ijbcl/iae larhcrritK / enbe een flerjBte beufrl; . 



gjjcliieft trft met lommifllje bctoomngljen oft erempïcn rupbert enbe rrpmgijt. jfeoer het fclfbe boet «aarwtt» 

 Ktarrlneh te hennen ghebcn fal. «ocfe / h» nnrfit an« d,\ \mt i- hi nn Jk rJ,^«{»Yi„ SS 



tgljebcn 



Te hnobbclarijtigljc too?telcn ban't rtupbt Scrofularia 

 oft Ijclmrtupbt/ hebben fominigcuptflaenbe oft uptpup^ 

 {enbe fenoopen cft hnobbeljs : baerom houbtmenfe fbd 

 nut enbe hrarhtiglj om bc hnobbclarlmge Ijarbe gcftoillcn/ 

 ise voeltftc fomtonïen m be Meren ban ben hals" /enbe doch 

 ban be o*felen / ueft-hen oft eegfjcniffcn fiomen / in"t Ea* 

 ttjn Sctofular.in't <C>iicr&ö X5/p«^ 4 f Choerades,te gijencfen 

 enbe te boen berbtoijnen: bat fp alleen aen ben hals gehan= 

 ghra oft aen't Inf ober enjs ghebjagen / bie bctbjijben fou^ 

 bctt bonnen: 't toclcfc norhtanjs ontoaerarljtiglj enöebe- 

 • larljnid toeerbigh iö. enbe fp pjijfen be ftlbe tocatelcn 

 niet alleen in bc üoomocmbe ftliercn / maer ooeb tcglien be 

 imcrteban bc Jicnuepen/ batiö j&pcnen oft Himorrkoï- 

 dct. ^tt ijs toel toaer bat fp op be Spenen enbe Meren ge- 

 lept jrjnbegoct enbe nut3rjn / om batfn heet enbe bioogfl 

 ban brachten 3ijn / enbe hebben magfjt om te berteercu en= 

 be te bcrmoiteen ; macr niet om bat fp cenige ghriijcbeniffe 

 Ban upttcrhicben frhrtn Ijcbbcn met be ftnobuclarhrighepbt 

 ban bc Mtxcn oftlsropftoceren. Want toaer 't fabe bat 

 rpfoooamghetocrrfiiiighe beben ombatfp bnoopachtigfl 

 enbe oneffen .yw ijet fonbc oorft moeten bolghrn/ bat aUe 

 anbere rrupben/öe ; toelrbe het tclbemaccbfel enbe fulefe ee= 

 nen upttoenbigen fcönn fjebben / oocb be Ulieren enbe H<e- 

 morrhoidesoftïlnuepcn fouben bonnen genefen ; ghchjcb 

 ym betooitelen batt Smeer-tooitcl oft Tdcphium , be 



l>aIomonjS regel/ betottóbe methatre fenoopatbiae blleH 



®eberneoftücefiebanbe5Sote toojbt bcflotcn meteen 

 ftoutarhtighe frhojffe/ fchelleoft fchelpc/ gljelijrfi be hrrffr= 

 nen met bebeenberen ban't beebeneel bebccht 3iin:maet 

 baerom en bolgljt hier niet upt /bat alle jöoteti bc herffes 

 nen bequaem en nnt 3tjn booi gheltjebetiiffc ban ftoffe enbe 

 geftalteniffe. IBant hoe toel be |5ote-mufbaetbcherffenen 

 enbe het hooft nut enbe boojberlneb ijs / norhtano en hon= 

 nenbe©6anoten enbe bc l^afclncten hethooftgejeenfinö 

 nut toefen: jae fp 5tjn 'tfelbe bicbtoilo moepelneb enbe 

 rrhabclrjcfi / bpfonber alö fp bc maghc bcrlaben. 



«Be bjutht ban Halicacabus , gbenocmt Srirthcn obet 

 Zee/groept in fommighc JjupjSbeujS heel gelijrb blaeobenis/ 

 be toeltbe oorh be blaefc ber mcnftljen fcer bequaem ttv enbe 

 bertoerbt tot piffen. ©e t^cncetfrhc iféalutoe/ m't Hatijn 

 Akea veficaria ghenocmt/ be flaep-inabcnbe #afrrjape/ 

 Colutea enbe ^Öimpcnioten hebben oocb eencbjurht/bè 

 toelebemhupBbenjSaljs blacëhcn.e toail: macr en toac= 

 hcnnorhtanjS ui bier boegfjen uict /enbe en3pn be blaft 

 ghecnfinjs nut. 



Wtn ïtranjï oft ïttoonc/ bat it 2 het boWcnftc banbe bloei 

 me ban't groot Crceft-trupt '/ enbe oorfe het fact ban Scor- 

 pioïdes oft Scojpioen-rrupbt/tooibt cmghcftroiifbrltcnbé 

 gheboogljt alö ben fleert banben Sto?pioeii :enbetoojbt 

 ban be oube fclnnbcrjs ghchoubcn booj een goe be bate te* 

 rjhen be SrojpiocKeu enbe bc fhhen ban bicn. ®tt fact ban 

 be«5outbloeineij8oorb omghebramt-enbc gljckronbcït:be 

 blepne fjautobenji ban ©ogelböet gljtlrirb ben lieert ban 

 ben Stojptoen oorb. fBatt toie foube boch hier upt W\' 

 Icnberfcheren/ bat beft ootb goebt fouben toefen om het 

 quactbat banbe Sto^pioenen ghebomenijS te boeten i 



t©inghm bte ghriutoebanbcrtee^ijn/tocijben ban bit 

 bolcl leer ghepjefen tcghenbe gheeïfurjjt/ om bat haere 

 bertoeheelfracpmctbiefierbteobcreen bomt. «2nbcöaer 

 3ijn oocb belc binghen banbe felbe bertoc / bic feer nut 3rjn 

 ombegijcelfurljtteghentfcn: jRaerbacr^ijnbcroocb "&tt 

 bcle/ be toeltbe baer teghen niet nhebiupebt en tooj&cn/ 

 nochoor&niet toclbaer m grjebefteht m fouben mogijen 

 toefen, fihabarberiötoelghelutoe ban bertoc/ enbe gfje* 

 neeft be gheclfurijt ootb / als {jet be bebo^bcn enbe 

 quabe humeuren oft borhtigheben ban onbrr ur tb; jibcn&e 

 rupbert enbe rcpnight. jfeaer Ijet fclfbe bort ïtgflririw 

 óorh / bie norhtano heel toit iö: bie oocb fomtoijkn in befe 

 fieebte nutter enbe bequaemet té bcbonben/ ban ben fiha* 

 barbetbie gljdutoeiö/ghnnercbtbat hp be fltjincrarijn 3 

 gfje birbe borhtigheben fupbert / bc toelcue be bdojaangöen 

 ber galle bitbtoilö berfloppen enbe ghefïoten tjoubtn» 

 ©oojtö baer 3ijn noch brei anbere binghen bc toeïrae beft 

 fictbtcn gijeneren/ boo; bien fp het lirhaemfupber manen / 

 btcnocljtanögljcenfinjS gelutoe ban toertoe en 3tjn. 'urenen 

 be felbe fteeïite 3ijn oocb betoojtclcn banflinfbenbcgou* 

 toe feer uut / be toelche oocb gelutoe 30'n : maer f» en ghes 

 ncfen bie fietfite niet booj fupbermaheh oft purgeren/ alö 

 bcboomoembe bingen/maer alleen om bat fp be üooigan* 

 ghenoptnenenbeontnuptcn. fRen p?fjflin be felbe nuafc' 

 oocb be naebolghenbe rrupben •, te toeten Convia/^o* 

 hclatr/ enbe (Fmnbté-ooghe / Buphchalmum ghcuocmt/be 

 toelche rjhclutoe bloemen booittaenghen. g^an Bner 3rjn 

 Ï05.Z. , anl »"crupben be toclcbc ootb gficcfe blocntert 

 SS!ïr n r m nor Ötanö en too?ben bic niet ghrrotht om be 

 BöeeUnchtte gfienefen ; alc-3ijn bc <J5outbiocmc/ bolles 

 Szf«'int roebe/ ©nf-btnger-crupt/ 'Sonnratille/ 



£^r / öt ""ÖfOcmen / Elichrvfum",- Agcritum , *nbe 



H^L r S 0?tE ï ,an Sterte-crttPbt /betorirfiefjeelghchnr/c 

 SS Ö?a ^ t/b00?t|S «wëantQlina oft €pp?cs itnw 

 S2fST^!l l 'i hrt . m, P öt ®<*beoft iBonöc/ het teclrnt 

 ffifitaLSK^If *• r ^ft/fommigtjefrfnbcr betoeïtht 

 bièmfej^r nö l rmf0Höm ^ blu P cfe6 ^ nmtoo ?öcnin 

 S& ftet !.l : toant fict cru "öt ontboet / anbera 

 ««erHoemengijeheetenyfjeeftbloemen bu mt hacrctou£ 



gljelutot 



