Het eerfte Deel. Het eerfte Boeck. 



nhrttttoc tertoe 1'jcrl blitubcnöc 3tjn : maer nochtans en 

 fottDc mrmant i>ct ftlür rrapt Derten tegben De gccifucbt 

 inghturu. fiicmant en foube oorlt bc gcclfurbngbc rnt 

 jjljrtourrU ban De gJjcJject gcclc abneots / Dat 10 atant- 

 perfen/ oft ootfe ban De toafcijtcrtoighr ^itipmen totfc 

 Int toelaten : cnDe noch VïccI minbegccletiuchtcnban 

 jDanbiagcMt'ctcn gheten. 



Ticfgliclijehp io't met De rooDc tcrtoc/bctoclcfcc onbet 

 De fDcrcftcit oft iicit-tcechcncn gftcrnfms' tooi 't mmftc 

 OljeljouDm en tootbt. ^iet tooimarlo' toarchber fom? 

 ttughe Dtcuafrelnrli geloof Den Dat alle tobbe bingen heet 

 toaren/ om Dat i)tt frljnnt Dat f?' De «ertoe bant bier met 

 Ijacr nicnglicu. cnDe gbeltjc It 3nn / 't toclrft ooelt root «f. 

 jttac r De Dtoaluighc tan Dicigclijclte mcnfcljcn 10 ghe; 

 norgl)facm hcnfpt enDc omgeftootcn gctoccfl tan dbalc^ 

 miomhcf ttoeebcboerk tan De j&imprlen oft otignnciu 

 gclbc geneee-nnDDcIcn.gn onfetijDen frljat-men Dat alle 

 rooöe Dingen t'famen-trrctien oft rar-nijpcn enDe (hipten/ 

 rn baerom alle Den blort en bloct-gaurh tan alle kanten 

 (hlltn enDc ftelpcn:ei;Dc't totocl tjaerDatter teel Di,crge= 

 lijchc 51111; te toeten De roobc fioofen/bc bloemen tan Den 

 attilDen <6ranaetboont/De rooDe beften oft tjucljtcn tan 

 OJcrbcno oorn De «Tomoclicn / (jet fioot ,S>anDci-hout/ 

 STiaticu-bloct De lüonelen tan flcitö-tongbc cnbe tan 

 CoiiiicntiIlc/cnbCiiorb meer anDere tan De feite tertoe/ 

 bic bracht hebben om t'fanicn te trctüen cnDe ben bloct* 

 gancli te bcDtowgncn. jiorljtanpbinDtmcnbcle anDere 

 rooac Dinghen /.oft DierooDt fan hebben/Die met een Ijee! 

 anDere cnDe tevfrljciiDen {tracht brgaeft 31111. l^ctfap bat 

 upt Dt gljcverftc oft gljctjeten blaDcrenbauHypcncon 

 oft g>. aanucnipto/ tan üjértjf-hop / enbe tan toilDe 

 iSupTe upt-gljrbiucut tooiDt/ is foo root al oft ijetbloeDt 

 toaer:maer nochtans beft trupben en ftelpcn het bïoebt 

 geenfinpmet/ fclfö Dacr-tn-tegcn Duiten rnbeiagcnfp't 

 fclocbt tan onDcr afboog be mnenbt-ftonben. &lfoo oocfe 

 beroottcrtotgetjucljtêtanDcnï?«l(t-boom/tantotcnai 

 ftljotffen oft frljcllcn DcnUrim gfjemacebt tooiDt/ en 3«n 

 niet alleen niet t'famcn-trcrftcnbe oft ftojj)jenbe / maer 

 ttrtoeelien eenen gctoelbighcn loop oft tïocttan onDf r. 



5?r ILattoutoe gequetft 3ijnbc geeft een fay/ het toelrft 

 bïecrit oft ghetoatert melen geinen is in't aenfien: en boet 

 ooelt foni-tonlcu melrli krijghen. 3?aer tlocbtoocfeupt 

 bc aenitcifle 'SEithpmalcn (anbets teolffi-melc getiocmt) 

 ren Tap bat Ijeeltott en melcftachtigb in'tacnfcljoutocnis: 

 tullen baerom be «ithpmalen inghenomen snnbe het 

 meldt bcnncetbcren 1 ® at en fal boojtoacr ntcmant bie 

 tetipisbcrbcn tctfcKcren; gl)tincrtlit bat bierghelncite 

 mrpbcit biemett Tichymalli noemt / heet cnbe bioogïj 

 tanbrael)tentocfenbe/ booj bien batfp purgeren enj» 

 fuptcren / en bc mage omkeeren cnbe gctoelDigfjlnrli be; 

 roeretv liet booitïtomen cnbe be teermcerberingfte tan t 

 melcK gantfrh beletten. 3Dact tloebt ooru upt De Itoppcn 

 oft bollen tan Den <£ul een melcnarluïgbc boebtigfiepbt : 

 maerDcfeen purgeert oft fuptert niet ban onber/noeft 

 fiocJtentcrmeerDcrt'tmeltltgeenruiömet/macrterDDOft 

 en Doet tlaptn-^icr uut tolgbt Dan gijcnoegljfacni/ Dat De 

 ILattoutochacrmeïtft-malienDcHtacht nieten hfcftom 

 twt fp ccnigbfms een melcB glje Jneïtenbe fap ghccft/maer 

 ntecrombatfpbe uptnemenDctceïhtpttan De hitte en 

 be Dioogïicpt maten enDc bcDtoingen uan.ieant De 1Lat= 

 totttoe tp De heetc cnDe bjooge tjotrtocn/enbeDie tan ha== 

 ren epgen aert bilietis oft gallarhtigl) san / fca bequaem 

 om fiacr mclcfe te bom hebben; marrbe gene bic Hout tan 

 fletb 3iin/ foube fp eer fthabeliicft baer in/ ban nut toèTcn: 



©cgen-trooftopbeoogcngcbaeniöfccrnut/ enbetcr= 

 fïsxsïit be fcljtrpbept beggcfichtjs.&p fesgen baerom bat 

 het' 51) ercK-tcetbc tan bcfé ferarht in be bloemc tan't feite 

 tnm ghetonben tomt/om bat bie bloemc booj Ijacrteiy 

 fthcpbcnljepttantcrtocn/ bettcttoettber nogen ootfe cc- 

 niahfins gtliicbenbc is. fBaer baer i$ ooelt tocl bierghp 

 Intfeeterfrhcrbcnljcpbttatitertoen mbe bfp-tntoighc 

 •©ïolc oft ^enfee/ te toeten be ©iolt bie metftenbeel uw 

 ip ( taant De ötolcn tcrfrhillm aüeen m Dcteriae hait 

 haertbïocmnt ) nartjtflng en too?t fp tan ïucmaitótflhr- 

 piefen m De gjicij2euen tnüt liXMttytüm Der ooghtn. 



fcrt jBctdi-tttelteti oft ©errfe-teerfem tant trupbt 

 Ros Solis oft éonöauto / 10 (nacEhacrltcDer mepnmghe) 

 bit totl)tigl)ct>t bic op ben mibbagl) / cnbe oorlt fonitnbtjj 

 fpabtr/aen Ijactc blabetlttn^ Ijangijt enbe taft bteft/fon* 

 bet baer af te b:nppnt. l©ant bat rrupbcfimfrhnntfoo 

 tatl-houbenbetanftjnetotDtightPtteWefen/öathetbie 



19 



fclfoinbcn ti)Dt Dat De ^onncpprmimtrtfrheonjiücis/eft 

 .fnuc a bcrftcrflilic Jjittc heeft oft tan Ijnn cdiccf t Tijcenfinö 

 en terlact / man .gljcbungl) bp Ijcin ivmaoiDc hola ; toacr 

 urt tan haer btflotcn tooibt/ bat 't fcluc trurocUcii ürariit 

 foube Ijebbcn om beo meufrhen mghcbojm'rnbt c?nlirit- 

 flcrbigljctoeljttglicpt te bctoatcü/ ir,c tttirntcttöeon- liet 

 toclrlic noeljtniiB' talfrh eitbcontoaerathtigljijs/ tnbett= 

 ghen alle rebnt ftrubt. IDant bat Dit crupt glstDungii nat 

 tanbautoein't fjrrtftceii firrrliftc tan be .êomieufrnbe 

 blijft / bat nt bomt niet tan bc tortitigljcpt houocnDe tr>; 

 gentljcpt enbe hratht/ maer alleen tan ben aert tan 't ir.rit 

 baer Dat feite tngrocm : ghnncrciit bat Ijct tuffcljrn't 

 iDofch toojt-ïtomt / 't toclcit toatcr onbrc fytm ijcift. 

 «?nbc om bat nvt bat toatcr rjfccbunghlnrlte toafbonmien 

 opgetrofcen to o jben/ baerom bomt liet bp / bat niet alleen 

 aen bit Klcptt rrupbelten/maer oorït aen't fDcfel) felf ts m= 

 gljc bjuppclcn torijtighcutc hangen: aengcficn bat op ben 

 feiten tut bat bit rrunSebm fijnen bauto Ijeeft, het Jfóafch 

 oorlt toehtigh bctoubcn toojot. 



Water van Sondauw. Boten bien fcggljcii De nactol- 

 ggers tan ^Thcophjaltuo ^ararelfug, Darter noefj ren an- 

 bcrteerlicnoft ïnDjncltfel in bit crupDt êonbauto 10; te 

 to eren bc tertoe tan een toatcrltrn bat fn tan 't feite boo^ 

 beiiDi(tilIeer-hclin toeten te trerhen / 't toelrft blcctft geel 

 itS; DaciitoehtanpghcniepulijeliDcgfjeDiftillccrbe Dinghen 

 toatertcrtoigljenbttoit3ijn. «Cnbe fp tcrfcljcrcn batbefe 

 tnüicm't toatcr tan JjonDatito iO/ombatbictorljtigl)- 

 hept eeniglj tltegcnbc 5>out i foo CpgbcmcpnuirU plegljen 

 te fpjcücn in Ijeeft : cnDe Dat Ijct baerom magl)t Ijeeft om 

 be mghrfcoicn toriittghcrt bce' ncfjaemfi te bctoaren / enbe 

 DcuntDjooghcnbcoftupttcerenbc menfrben fecr nut cnbe 

 brfoiiberliieatiflliracm tó. 



ép bjenghen baer oocli een reben bp; te teeten bat be 

 bingfjen biemen m't g>out lept V fcer Iangfj betoarrt bon* 

 nrn tooiDen. JBacr toojtoaet be Doobe ürhaemen enbe 

 het tlcefch feanmen met *>out betoarcnenbcgocthouDct!; 

 maer gl)ccnfm0 't gcuc Dat noch 111'tletcit ts. TOant Den 

 IctcnDch iö hft matclucü ghcb2urcii tan't s>out teil bc- 

 miaem cnbe nut/ maer al rr teef io't fecr frhaDflrJrl; / bc^ 

 fonbrrliirfi tooi be gljene btc uptbioogenDc oft in eenighe 

 tccringhc3ijn. ï)ct èotitmacrfttaHe lirhaementrer/mai 

 ghcrcnbe ranrft / enDc terbiooght be torhtrgjjcbcnghe* 

 toclbighlijrltcn fcer/ cnbe fchijnt bic intcfiuelghenoftte 

 flitucn : maer bie «pttccrenbe licbcn en hftof'f" 'met tan 

 noobe batmenfc tcrbiooglit / maer be liooiben teel eer toe* 

 bcromtttquitftt enbe ghrtoebt te toefen. <©orfe be foute 

 afbioppinghcn oft fintfttngfjcn bc torlrfie tan ijct hooft 

 op be böift balen/ en bctoaren bt longeren nut/ maer tyn- 

 beren biè teel eet/ enbe biengljcnfe tot ftocpringhc enbe 

 bcDerf. 



5>oo ban en tolgïjt ïjrt gBtenfiras bat ben Jjonbauta 

 om bcfe ooifahen be inghebencne enbe letcn-houbcnbe 

 torhtighept bctoaren oft termcetbr ren/oft bf upttetrenbc 

 menfehen nut Ihbe bcguaem toefen ban; te toeten / om bat 

 ï)p in't ftfetfteban ben miDbaghbrbautot cnbe ttorht bt- 

 tonDen toojDt /oft om bat fjp bat irftirhtigh oft tliegenbe 

 jbmt ( foo lp batnoemm ) m-fjtcftmiacr befc cpgenfchai; 

 moet hem tan eenighen anberen opifpiongh aenfeomen / 

 inbien hP Mtfien cpgljenftljap heeft:" het terit&mp niet 

 toacrfrhrmlijefe en buncfit. teanttetoijltbatbcfen |>on- 

 bautofefter^/ biftenbeenbe gtictfenbcij*/ foo en ban tefe 

 gheenercörncnttnben/toaerbooihP be intoenbighembe 

 rctcn-houbenbetoehright»'t foube bonnen bctoaren / 'b'ft 

 te uptbiooghenbe menfejjen bchultrigïj toefen. 



<©m beft enbe olDufbaniffljenieéi' ooifa&en enbe rebe- 

 nen «8 hrt Wijeitrlnefe gersegh enbclicht om te bemetenen/ 

 hoc onfefeer / ntbettonffclarjitigh het bs/ tart ocbrarljtm 

 bcr ghetoaffen/boöi het urt-tonfen alleen tan beft 5^}err> 

 ftcn / 3nbiuc6felü oft teerlicnen { höcmcn bie ootfe foube 

 moghat noemen) te trillen ornbeclen. 



jOSen tmtnorfjtanöfommighe bie tan fulrften tïoebt? 

 bunt&enoftmepninge 3jjn/Dat beoube fehirjtcré óp brfr 

 iBerrlitn oft teerlicnen ootKghtpaft hebben/ enbebte 

 toaerghenomen hebben : enDê bat fp be ibtanbcl-mmbcn 

 (Orchiejgenocmt) be toelrfie fjenbeteefelingeh'tanhae? 

 te toojtelen ttoee ronbc bollrficnö alpblootlienp hangenbe 

 hebbcn/bacrora ootb fcer gepieftn enbe gebiupcbt Ijcbben 

 om be menfcl)ê met bie tooitcl&ens tot cneiiT'f hert te ter; 

 teersen. «Cnbe bat bp haetbe crupben 35ingcl-rruubtenbe 

 Phyllon , biemen Jèannehcns noemt / om foonen oft 

 manlntb op? j enbe be 1C©nffecn!S tan't feite geSatftt/ om 

 \S> 4 borljtrrja 



