i6 



* VhctCe. juffen toaft gccrnem fteenachtighc/bcrghacft* 

 tiamcnOsons^ocgijüt/Mitiütoft ongbeboutobc plaet* 

 feu • feonitoorbbicuïoils boojt omtrent bebnrBen. jè>p 

 fcjalïcfmöenbe in alle lanben en rijcften beftent enbe ghc- 

 iiiepu. $Iiniuö fcpbt bat De gijene bie in 't lanbtfrijap 

 aaontuöghcnocmttoaft/beelbittcrber is ban bie in Sta* 

 hen groept. €nbe «©«tbiujs felf betoont bat be Sllffen 

 Dan $ontuö fcer bitter is/feggftenDe albus 1 : 



pitithet biittrlmdtyhakitHmyvitt bthtghm : 



V Vam bier dt vilden grijs niet dtn dmv' Aljfai dugben. 



!£et felbe fcftujft OSelloniuö oorft in fjctrerfte boeeftban 

 fiincbcfonbere aenmerrftingften / in het 7^- tapitcl/bets 

 tcllenbt bat omtrent be lanben banfJontuö/Diemennu 

 De «itoarte Zee noemt/ een foojte ban Sllffcn Maft / be 

 toelrfabeonfeheelghrltjcliis/enbctooibtban be JBebi* 

 rijnen te Conftantinopclcn fcer ghcpjcfen enbe gebjuptftt. 

 iBenbinDt bit felbe crupbt ooeftmbe noubebetghenban 

 fetoitfcriant; hoe tori bat het albaer niet poot en toojt / 

 notij nicthoogh op én frhict/booi be groote ftoube ban be 

 lorftt / matr tritupt langhs ber aerben ; toaerom Ijct ban 

 fommigfte ootft Cruppenbe oft SligghenDe SUffen / enbe 

 m'tÏLatrjnSupinum ghenoemttoojbt. 



5 Tijdt. %n be maenben ban fjulius enbe Stuguffus 

 tooibtn be bloemen en 't faet bolftomcn enbe typ; enbe als 

 ban maghmcn ïjet felbe ttupbt beft plurften enbe bergabe- 

 ren tötonfcn ghcbrnptKe/ enbe bjooghen oft bttoaren tot 

 bentointcr. • 



5 Namen. &t <©rierfitn nonnen bit ttupbt Abfinthion 

 a'4/v8«>< : fommiglje ban hatr £emcbic-frh?hberö uoe- 



men bat Apinthion AV/p9/ov , oft OOtfe Apinon aVipoc, al 



ofmcnfcpbe <@nbiint&elijcft ; om bat Jjet booj fijne on* 

 ïjjbbaere bittrrycubt in be bjancfcen niet en frijörtt be= 

 jjoojen ghcfaupr&ttetoojbcn. Jbommighe hecten bat 



OOtÜ Bathypicron EaOi/V/xfW Oft Barypicron B«puV/xp w , al 



ofmen fcpbe <©bct-bitter / oft ^eer-bitter. 3n 't Hatijn 

 hcetmcn t Abfinthium: en bien naem heeft fjctinberStpo^ 

 teken behoubcn. ftpukius noemt 't Abfinthium Rufticum : 

 top hebben het ben toenaein ban Latifoiium { bat is 25jee- 

 «labtgh) ghegheben/ omalfoo bat beter ban öeanbere te 

 cnbrathepbcn. 



^eoberfettcröbanbeSCraettlrheboccftett ghcbcn btbt' 

 fit SUffen (be toclrke Poriticum ban ^iofcojibcs genoemt 

 is) ben toenaem ban Romanum, bat is fioomfthc Sllffen : 

 enbe baer mebe is fp onberbe nieutoe jüikbicrinen ( Diebe 

 32>arbarifche «tficneet-konftnaebolgben) oocs bekent. '©e 

 3tauaenen noemenfe Ajfeww ; be ;g>pagniaertö A»»xios, 

 Afimfm ,oft meeft Don«l! •, be $o?tugi3en a!o/ïm ; be l^oorb- 

 but>tftj)en SCDctonmut / SCctmut ; be ƒ ranfopfen Aluyne ; 

 te jïieüerlanbers Stlffen / oft SUffcm ; be «Srtsöeïrrlje £emj> 

 won 'XOoimnooob ; be35tmers5p«tfnrf. 



ï Aerd oft natuere. ®e 2tlffm iö ban mengelingen enbe 

 aerö b^oogh enbe heet : te Weten heet in üm ttoeeben 

 graeb/b?ooghinbcnberben. jbvia bitter ban finaerij/ 

 frljarp/enbc af baghenbeuft fupbtrmaftenbt; enbe baer üp 

 Seeft fp be 6ratht öan te fluptcn oft t' famen te trec&tn / 

 enbe oötfi ban te berftertfeen. 



f Kracht .ende V Vcrckinghe. 3Hffen tó een feer goebt enbe 

 mittcltjr&bingh boo^ be gijene bit toeetS oft onftertfe ban 

 magfte ;ijn / oft pijne in jjaer maghe hebben/ enbe berla; 

 ben 3ijn met fytttt / gallarhtigljc oft rolerhcÊe gtcle borh= 

 tigljept: toant fp boet biergrltjc&e borhtiggeben booj ts&et 

 bitterhept eenf beelfi met ben hamergantfe / enbe eenfbetljs 

 met be piffe loffen enbe afgaen:enbe baer-en-boUen met 

 ïjaer t'famen tretftenbe Bratljt fterrfet fp be maghe. JBatr 

 boojeen maghe bit metïtoubebothttghtben enbe fiup? 

 men (Picuita ghenoemt ) bcrlaben is / enbe oorife toooj De 

 longfjercnbe boifte bie baer mcbeberftopt 3ijn/en isifp 

 met biquaem / fcpbt «©alenuiS. 



^Esat het felbe trupt nuthtcrcn oft booj be maeltijbt in- 

 ghenomen3ijnbe/be bjontfeenfthap beletten fian/enbe 

 beraalghtnghen oft optoojpen ber maghen befchutten / 

 toojbt ban ^nofto^ibes ghtff hï«ben;cnbe tooo?1uaet men 

 ftet bat het be maghe feer bchulpigh iö/ alfoo tod nae als 

 bom bt maeltnbt : toant als bie boo^ fpijfe oft trjanrlt 

 oberlaben ifi/kan fp bie teer batft in haeren oub en fiel fet; 

 ten/ enbe ghenefen. 



Cegen be Janghburighc enbe fleppenbe noitfen/fonber* 

 linge be tniibaeghfcIje/W braiffen birfetcitó feer nut-.toant 

 fp en berftereht niet alleen be maghe/ oft bettoetfet ben 

 luft tot eten / maer maetBt boben Dien be üxtoer oorhheel 

 itoei* enbe (trofe / enbe ontiaftfe Dan btrftopntngien / 



Cruycit-Boèck RembertiDodonazi. 



mitö alle bebo^toenenbe ciuabeboehtisBebtn booj beabe= 

 ren fupbcrenbc enbe loffenbe. 



ailffen is ootft fcer nuttelgrli booj be gene bit het bloebt 

 batuptbe jBiltehomt boo^ fpoutoen oft bjaehen qitijDt 

 too^ben enbe oberghebenrhet toelcfiegefcljiiet/ foo toannecr 

 be jBilte met grof bloet bctttult enbe ghefpannen oft gbe= 

 ftoollen 3ijnbe ftaer Telbcn ontlaft enbe Icbigh maetht. 

 <©an gebeurt het birhtoilö/bat be hranthen fcer berl blorts 

 ban boben booj 't bjathrn obtrgeben/enbe oorli niet tocp= 

 nigh ftoart enheclbebojtoen bloet ban onbtr met bcbnpr: 

 Itgftcpt enbe b?eth ghcmeng&eltsijnbe qurjt too^benenbe 

 .upt-toojpen.A>dfj5/hetghebewrtfomtoi!ltn/iatbicliVuil.6/ 

 bat in bte getoelbighe/enbe al te oberblorbigc b?ahinge ben 

 firanthenKomttebertotjeltcn/oftinbitnijp fijne hrarhten 

 hcrhaelen fian/in eene ïnocpeljjrhc en bp-nae ongenrcOijrlie 

 toaterfntht (Afcites ghehecten) nutter ttjbt balt;brfonbct= 

 lijtKfootoanneerbefe bjaeftinghebiefttoilö torDtr 6omr. 

 Wan befen noot mbe onghebal ban be atlffen ben htantfeen 

 bichtoilö berloffcn/inbien hP nae be bjaefeinge fijne ftrath= 

 ten herfjaelt enbe ecnfbeeïö bernieutot hebbenbe / be 3tlffen 

 infulthcr manieren oft botghtn berepbt 3gnbealfi'them 

 goet bunt&r/Iangrjen ttjbt toilghebjuprnen. 

 25oben bien lacgjjt be Stlffen oorh alle be to o?men upt bert 

 ïirhaeme enbe Darmen/ niet allten ban binnen int lijf ghe* 

 nomen/ maer oot ban hupten opgeIept5ijnbe. 5>ptoebcr= 

 fraet oor alle betrottinge : berbetert ben ftinrhenbc aefftm. 

 5fn be plaefterö enbe anbere bicrgelijrhe bingen/ aljSba^ 

 bitighen enbe nettingljcn bit ban buvttn gtfrhieben/ om iet 

 te bjooghen oft toe te luipten/iö bit trupt oorh feer fcrarft= 

 tightnbeliequaem. 



®ioffo?iDtö fcpbt cotfi batbe «Iffen fcer nut iötcgljm 

 alle toinben enbe opblafinghen/enbe ooth trghen alle tore^ 

 bom/toaïginghe enbe optoojpen ber magen/ enbe fmrrtcn 

 besbupchö/ met «>cftli enbe jSarbuö <£eltita gemengljclt 

 3ijnbr;oft met het faet ban be felbe nupben ingebjonrlien. 

 «?nbe ooch bat fp be geclfucht ghenefen hah/in toattr ghe? 

 foben jijnbe oft te tteprlt ghrfct/alfmen alle baghe banbat 

 fop oft toater een rooinerhen in-neemt. 



2(lJffen met 4?birh ingheb^onthen ij! ootft fcer brnuaem 

 tegen be toojginge oft toebjinginge ban be hele / bit Uomt 

 nae batmen fentjntglje lüampernoelien oft ^Pupbclpbjcot 

 ghtgttcn heeft. JBet totjn ghcb?onc&en ië fp goet tegen alle 

 bcrgijifthept/ enbe fonberlinghe bie ban g>t{)calinrJt/ enbe 

 ieghen be beten ban be ^pinnen/ enbe anbere bcrghiftigfjc 

 ghcbierten/ nacmclrjcfi biemenZecbjaeth noemt. 



JBtt l^onich rnbe Salpeter op bc ftclc göcIcpDt/ghcnecft 

 befquinanric oft gljcfteillcn Der helen : met toater op be 

 pupften oft ghcftoillrn bic 'onarljtö ftoracn ( Epinyftides 

 i'fivw.TiS'ts- ghenoemt) ghcbacn/ berbjijft bic: mctl|onicö 

 ghenctflfpheblantooogen. leghen be frhemclinghe ban 

 be ooghen / en be etterarhtiglje oft bloebcnbe ooien i& bit 

 felbe trupt ootft feer nut in ber felbcr boeghen gljcbjuptht 

 3tjnbe ; oft met foetert toijn ghefoben. 



Jllffen met ©ijghen / Salpeter enbe meel ban 5D?abttft 

 t'famen ghemengtjet/ homt te hulpc ben gheneu bit toater 

 laben/ enbemiltfurhtigh 3Dtvop ben bupeft oft opbefnbe 

 ghtlepbt. 



Ban Sllffcn tooit oorft Ï3ijn gemaerftt/ bicmen StlflTen- 

 totjn hret/bie in alle be boojfrljjcbcn gebjeften feer goet is. 

 f Ander ghebruyek. 3Dit rrupbt in bt ftlccrftapjaepeti 

 geltpt/bctoacrt be hleeberen battcr geen JBotten oft Ibtljit; 

 terjs in en komen. <©ocft alfmen riffen in<©lie tttoeptö 

 gelept heeft/ al batmen met bit olie bcftrntfttn fal/baer en 

 fullenbeiaiiegcn/iKuggcn oft iBeuficn niet atn ftomen» 

 ''3ri©aterbaer2tlffeu in gijefoben oft gljetoepcht iö/ 

 alfmen baer iet mebe begiet en btfpjotpt/betoaert bat felbe 

 tegljenbejiBupfen. 



Verkiefinghe. ,<3Tot hetghcbjupcfe ber JBtDtcijnen feu 

 toojbt ban meeft alle De oubeenbê nieutoe fcljinberö booj 

 De befte 2Wffen ghchouben bc ghene bic mbe lanben ban 

 #ontuö enbe CappaDorien/ oft op ben Jöcrgh 'EanrujS 

 toaffenbe is/afe ©iofcoiibeö en <©alenuö/te Ulooincn toe= 

 fenbc enbebcrheercnbe / ghefclneben hebben, ^icr telanbe 

 Ijonbcntop booibe befte onfe ghtmepneStlffen/ fonberlin- 

 ge in't toilt toaffenbe ; bie top beter arhten ban be bjemb» 

 3llfTcnen/bie Ijler ban fabe gljetocnncn tooiben: toant hier 

 telanbe berliefen Ipbeelbarihaere ftratht; en ootft en 3ijn 

 fp foo bitter niet/ enbaerom niet foo goet als onfe SUffen. 

 5 Hmdernifle. t©t be booiberljaelöe tooojben ban 

 ©alenus/ bit fepbt bat bt Suffen in be maghen bte met 

 nmuacötighe bochtigöeOea ber laben jgn / geen nut boen 



«tl 



