Het eerfte Deel. Het tweede Boeck. 



Iiufi niet fcer groot ; gTjeltjeficrtoijc Jjrt biCBtotlo gf)rbcurt 

 binnen oiibcrpupncnbrbcrüallcii tjupfm ccnigijc Uolm 

 bint: ban toelrlte Bolcnnorlitaiicbclcünifciiuglirnciibe 

 «Dr lljcbcn boo2t-gljcluoci)t toojbm UanCarD.inusmfiüi 

 torru Der éubttlitcptni. 



i. l)ct anbrrc gljt flaeljt tó m>t «rngljclanbt in öc ftobm 

 ban OrDerlanbt gljcU2oght ghetoceft. 



f Tijdt. jDocbcf-rrupbt (tart m bc fomcrfrhe marnoen 

 rn bloedt; cnbe ban lö het op fijn befte. 



^Naemcn. ;piofrojibejS noemt bit rrupbtriacpSii™ Par- 

 thenion: löalnmsi enbe fijnen nacbolgticf paulusi «?gmc= 

 ta Ijeet bat Amaracos AWw.©- , oft Amaracon K^i iX nn. 

 %*t oocb Ciofcoitbco fcllic bctupgljt/oat jöocber-mmt 

 ban fommighT Amaracum cnbe oorb Atwuéwe/«i> Lcucan- 

 themon gljcnocmtijS. 



^et ctupbt bat <öalenud booj Parthenium fioubt 't té 

 Jet <6laf-rrupbt oft Perdicium , anbers Parietara : $lu 

 mususoarfc banbefclbc mcpnmgöc m 't 17. rap. ban 't 

 zz. boren. 



;parr 10 norg cenanbrr rnmbtban trien fclbcnnann 

 Panhenium ; tf tarten Linozoftis oft Mercurialis ; in 't 

 «Duptfrij jlkrriniacl oft 3Iam Singrt-rmpt: ïjct totlrfce 

 Tiofrojibea frpbt bat üan fomimgc Parthenion gmornit 

 is: ban tMlriigtjcnocIen ftltmua oorb 10 m't 5. rap. ban 

 frjn zj. bocrlt/ mfgnelijtÊöoorif-apnlriud. 



1. Of nicutoc frljjuberov enbe bic nnrbrtbponfctrïbrn 

 Homrn / noemen bit crupbt ( batiö / I)rt Parthenium üan 

 Tiiofroxibeö i Marricaiia ; foinmighc Amaiella ; m't 3ta= 

 iiacnfrb MtrMi; m'r £>paenfr|i Mjmwrii; m't l^ooghbunrfrii 

 jWuttcrfnjut/ j-RctPtHumcit ; m't |»cbcrbuptfrh JUatrr cn= 

 iie JRoeöer-rrupt; in't ƒ ranfopjS Marone; in t Beïjcinfefj 

 Oiiimbaba; in't <?iigljeirrh ^cuerfew/enbe ^cDterfcw. 33orh 

 fcefe eerfte foojtcmagi) om ijacrbfrrnrKcIe bloemen toiile 

 ditlieleiDatcrgjjcnociutUJOiben. 



2. 33canbrrcïoo?temctöobucle bloemen Bjengfit fiac= 

 ren naemmeberbatw üoübeic jData-/ oftjllocbcr-rtupt 

 met Dobbcle Wonnen. 



T aer 5iin norfj bele anbere balfrïje enbe ontpgfiette nae? 

 men öan bit rmnt ; te toeten befc «SiiccBfeljc / Anthcmis, 

 Chamasmelon , Chryfocalis , Melabathron , Anthos ptdi- 

 pon; enbe befc ILatnnfcbe/ Solis feculum, Milkfolium. 



sommienjebecnehten batbit JRoebcr-rnwbt batfdbe 

 gtjetoiaeiö/'t toelCB ban3fpuleiu$i ArtemifiaTraganti gljtJ 

 noemt tooibt ; maer gfjcitirrtfit bat hn bat met geënt teer* 

 fiencn te Bennen en geeft oft btbiet / 100 «rt mocpelntB oft 

 oiifefier 't felbe te brtfeficren. 



f Aerd. JBocimr-rruptbcrfjitmcreBcIijtBenbc gtjetod= 

 Digijlnefe/ als in ben berben graeb fiect / in benttoetbcn 

 ö?oogb,; fier bacgljt af/fupbert/ opnu/enbe boet gftcmacï 

 ficlnctt cnbe Iirhtrlnca al 't gljenebat be bittere bingen gh,e= 

 incpnïntfi piegiien teï=onncn boen. 



f Kracht en V Verckinghe. jDoeÖrr-erupt iö be gebicBen 

 tube iirantlUjcben bes mocbnc fcer b^jjulpcltjcö j bet ber= 

 toetst bc te langDarfiterbliinenöc ctfix bjalenbc macnbt= 

 ftonbnijiatgötcnbe birjft af bc nac-ghcboo!tcn cnbe bt 

 boobc bjnrhtcn/ alfracü jet toatcr bjmrdt bacr bit trupbt 

 ingftefobcniëgijctotcft / oft alfmtn't fclbc erupbt in bc 

 fcabftobc boet / oft alfmen bat als een cap oft plaeficr o» 

 öenbupeuboben befcijamelhepbt leght- ftctio oorufeec 

 met om bt opftijgingbe ban bt JïJocbcrtc beletten /t\\- 

 oe bit ftarbighcpbt beo fclbcö te bermojtoen/ in bet booi? 

 nonnber bocgöcn ghebmpckt. 



^iofcojtbesi frhatjft boeit bat jl5otber-raiPbt metfiin 

 bloemen op bt ftoceringen gljelepbt/ enbe oork op be rooft 

 oft'ttoiltbiet tnbt anber Ijittigh gijcftoiiy fcer nut cnbe 

 bcguaem is/ groen gljcflooten oft oorft gheb^oogljt *ijnbe. 

 ^p fcpbt ooeu/bat 't felbe trupt Dioogö met ï)oiiigtj en 

 €bit6/batiöOxymeIi,oft mctïDijn/oftoocIt ihet^iout 

 ingljenoinen 3ijnbc/t)et lieDacm purgeert/ tnbt be ftoarte 

 gaHe/enbc ooelt öt flnmcrac Jjtigije bocötighebtn ( bilis atra 

 tnbt pituitaghtnocmt) ban onberboot ben uamcrgantB 

 af-iacgrjt / alfoo tod afei Epithymus felbe bat plerglj te 

 ooen.19erfcKert oottt/bat {jet bt gftenc biefiojt ban acbem 

 3ijn/ tnbt bt gfjtnt bitctnigöe b?aepingh^ oftftoümtrin? 

 Sbe m't hooft ijcbben/cnbe ooeft be ftoaermoebigfje men^ 

 irften/ Melancholici gftefiectcn / in ber felber bocgtjen ghe^ 

 wjuDcat jijnbe/ feet nut enbe bööulpigö 16. 



JBoeber-rrupbt gcbjoneltcnjnnbe Jelpt be fltabetlacö= 

 tigtje menfehch/enbe bie met ftteittn m bt blaft cnbe in be 

 meren gfteqntlt 3ijn ; alöbenfelbcn tDiofcojtöcsf ootfe be= 

 tupgljt/ toamuer |jp ban Parthenion frtj?tjft. 



45 



B II V O E G H S E L 



Ai f 16 ^," 11 "' toa J BDttrm op 01003IK ms, ftrniartjrtabt Om* 



teilban btn^mtr :toantalfmtn Dat met aiSttSJt t, ir (*%£, 

 tan falhtt fcIDcn toooit lionim. ,tttt tollt fatptn ' 



Mocicr-cru;.dtnict dobbcle bloemen tnO:Öttan €arnln« yua 

 fui8 m't ;6. tapücl bnn fnn j. öottft 6tt intentie oh^ovn 

 brfrüitbni. iDacr h« en WtfcWf met telbanörfMS^JK 

 jEoctirt-cniiiOt 1 Ban Bc ulaBftm tnn itoat hitpntw TnnT r,r 

 rtuthrniBmctalirot foo fttKh. lj« ftemit lubtttanemfuumr 

 lirnortbjoitcllsmbooit/ Banbanrjttffatt^ tettctichtfclCeftVn!if' 

 fmteilt l tuacr ö-innni't ooih fatpBt. 3n3unma brarmtt het ei 

 tiloeiicn / otQcbiuer booita Ben BUttictlcn Jomct blomciiDe I (om* 

 bjijlmooditotBcntointertoc. *~ointD!)!cn fittmmDt Ictjcifcrathiü 

 Bbcoft fchuBüntimghc fenoppihtnabau littrnipDtin belt groene 

 blaöerlims berantcrni / bc r onDcrlnttt m Bm tjerffi ; upt fjer niisttl 

 ban Bt bjelche fnctu'xittt bloemen untfpmptrn / grositt Ban 

 B'anBttc plcglttn te syn. Tfn C-njöclanDt bjafr Bit mipr.t met 

 grootc mtrautitt : liet rtitlcht met bonft tn2c ocffciangftc fctl««tre 

 ghcfcliicDcti; gliemcrclitöatfnniaaerbttl meet anDcn -fooitm b.'.n 

 tnipDcnmi.tBobbcle bloemen jjtbben / Bic ban Baer ttrft manBtrt 

 lanotnglicliomcnjijn- 



■Werneckende Moeder-eruydt. ïobel fepBt Dat Bit nlJChjaB in 

 alle manieren Bt ghcirmmcfÏ!atccgl)eln.ch ïa/macrmtr mrerfler 

 enBcglielijfbigliet blaoera eiwe bloemen: nat Bc tortclie 't *-acOt 

 bo!giit:'ttBc!rtiC t'onrceljt fommiglieboo: Semen6nautn orficma- 

 rum tiouflcn / om Bat 't buisanta ebin groot is / cn£t Ben fcib-n 

 rciirl; beeft. 



Bergh-Moeder-crüydt. <Tit trupbt b;o:6t oo;h ban ren tcilt* 

 bermacrBen geerc <aro!ua fiufiua bcfeliicben; ni'uc Matriciti» 

 Alpmaoft Parthenium Alpinum gJjtrtBcmt. tlttberftatt fect batll 

 m Bc liourn 1 cnBc tn Iian netgljrna acrBcn Bnh in ecf.ber8!ia.'lm"l) 

 Chcloert. ljttfcnictbcicÉ>tctllunBupt ccnfafclacljtiptjc Uibitcl:?,» 

 jfcttktijgn tenen botten !>oogl)/ grotn: om be rutlchcfeer Boov 

 fneDenbUDcrcntoaffcn/Cic üan CamiUc fecr ctj'lutb / banrnich 

 mctl;ttgtjcmtpn /nocDcr-tmpDtbijnac ober een komrnBe/ beeto r t 

 Kbrrpban fmaecli/macrnocatana m.-t onlicfftlgth . <£p 't üoogfe 

 (te Ban Bc ^ttefhtna Heeft het bcle bloemen ktoone ghrtorio bp ern 

 berrtactt ; Bat ia / hicim Iiuophcna upt Ben toitttn nac Ben nxclm 

 trcthcnBc ; om Be Uiclthc fto oft acljt biecBaciitishc bjitte blaBct^ 

 KtnsüjafTen. Dtfc bloemen rictlmiföo ala bet tmpot felbe. t3e 

 rath ahena ii^gbnt op Ber acrBcn* ïjct groept op Bc Ijaagtir berghm 

 ban truptfeijiaiiBt / cnBc blotpBt in Bc «oflmatnct / fpaeaerBati Bt 

 anacrcfooifett ban jTlocOcr-cninBt/ om DatBcrncttitD I.injliop et 

 orrgljenBacr'topVuartUnft ligghen. aDeueglicraiiücmen't Vufct 

 l-rauvvcnSchi'vanzntich. 



Moeder- cruydtfonderreuck toaft bed in <!?frripmi / fcpBt 53ro* 

 fper Xlpintio i BicBotin't lanjn P.inheniuminodorumnbcmt/tn't 

 Cgnptrel) Ach^ouan. Ijtt ia Bt tfamiïlt ban gbcBacntcfrcr Ebelijd;/ 

 Banen fchict foo rjoortij met op / maer lijnt ter acrBcn 'nat meer 

 brrfpieiiBt. 5Dic blaBeren u;n alaaie ban /RoeBer nunDt / m.-i-r 

 Klcpnbct / cnSe ticljtcr bn een : Bt bloemen njn ala £ amil bloemen 

 tiet gantfeftt trupbt en Ijcrft ghcencu fmatcli nocb rcuth 1 ( cn> 

 bcra/ IjaBBc 't tenen fc&crpcn fmacch / bet fouBc Bc GotuU s c 

 rap.omS tücl gtjcItjtKen i ) maerDt blocmtn ijcbbtn ernm befaac* 

 rcnBcnreutft. ' 



Naem..atngarnDc ben nacm Parthenium, Bic hjoiDt meer anDtt 

 rnipBcn tatBftcftbïcbtn / ala in Bt kapitelen ban CocBiiie/ m a > 

 cnrucI/cnDc etóera blnehrn fal: iat fommigbt mcpiicn Bat Bit 

 iliocBcr-rnipBt ghcmfma met brt Parrhcmum bari lEiofcoiScs 

 öbtremcniiomt/tcgbtnDcmrpningbebanïEioBonftiB. 



Kracht endeWerckinghe. JJtoeBctcnn)Bt cnBc" SnbOtt hrhi 



ben bijBant* gljclijtht hratbren / cnBc fiicnen alle bepBc tot cc oi'e 

 bicftcnbanBciRocBcr. Soben BicnVooiBt Bc iRatcr incringhc- 

 picfcn / bat Ijaerc bloemrn / cnBc fonBcrUngljc Be blaBrra / atic'roo- 

 tcn cnBc op Ben tanBt gbciaiDt / oft in B'ooie gbeftcben / op Be fnöe 

 Bacr Be pjme ia/Ben tanBtftoecr gljebcel berfliijbcn/ cnacCc (Tiim«li 

 tigbc roatcrigbcpBt / Bte Bc pync bcrooifacebt / met frebcroft ut Ben 

 mout Boen homcn.33cgroencblaBcrenecntoepni3!) gijetootcii-iin- 

 Bcop'tfopoftBchrurnbanBcnboofBcgtjeltpBt/ berD.-cbcn aiücti 

 llooftftocttBicbanhcuDekomt. ■ 



jEocBtr-crupBt met frint bloemen ente met .jjSotc iRufeaetin 

 toyn gliefoBm/ berroarmt BeiDoeBcr/ tnoe bertottlitBc macntièon- 

 Ocn. '^fcDjcBoctbttoothalfmcnaact focüebpneBr. 



Ött toatet ban Dit crun&t götBidilleert / met nmcKct gbeBiontftcn 

 imoBt Dt rooimcn. öet fchj^ectbtt fapooelwgtea'.ouclicn «tinot 

 btfiraertcbanccnBiatljmcmetéwcUcr. 



3Dc <©lic/in Bc methe Bc bloemen ban Dit trupBt tetotpefee aelatn 

 lyebbaa ui Be &angl)tftt / firrjgütBc ftrachtom al De boo;feuat cin ' 

 glmi rcratrthen. ' v 



33c bloemen ban bet Cgpptifcb jEocbertrupDt met Beblate- 

 ren tooitro gbcfoDcn; enBc bet af-fictfel tooiDt gbcb:urtht omrw 

 bttfroppingljc Bca ïngtjclaanta te ontnuntcn / cnDe m fonaerhent tim 

 OeBeelfucbttegljencfcn. ' """W™ 



HET XVI. C APIT E L. 



Van Reynvaer oft VVo.rm-cruyck. 



Gheflachten. 



D<£ gljcmcpnt enbe epgcntlqeh foo ggenoembe ficpn; 

 baer/ te toeten bie ban bertoc nae ben gfjriutocn 

 twrut / fjerft omtrent bier ghcuarijtcii ; tiibe bie fullrn 



top 



