H 



feetiö/ Die ban ^ancntoott aft JÖorerbioemrn ghelijtK : nat 

 bc UJflffif oocfe " n Hlt P n «noppenen oft balletten bolght 

 Dol fnrt / bat ban bt Boterbloemen omh ghelntlt / maer 

 hltrmbcr. 3Te toojtel iö ban fclcpne fafelingcn gtjtmaertu/ 

 ant bc ïuclc&e fommighe tmobbel&cnsf alö Hojen&eniS ant= 

 jjangücn/ ban grootte met be ^ertne ober ccnbomenbr. 



Cruydt-Boeck Rembcrri Dodonad. 



nct/tooiben HÏepnber enbc in ten gcrtorfcen/cnbe bcrbjcoi 

 gen heel; cnbc bepijnc bergact gantfrtj. 3,ae fommige mep* 

 nen/bat bit trupbt maer ober onse gljcbjagljcn / bc ünettcn 

 Dan be fpeenen gljenefcn enbebertbeten lian. 



«tëfejKC £sou66ie oft ^pcencsttg&t. 



5 PJaetfe. ^peenttupbttoafiinbebJepcti/IajtggjSbê 

 toegciv op grachten nt tuiplen. Snuorhte en boatcratlis 

 tirtljc ï'fnêticn is't in alle Ianben fret gijemeun. 



"f Tijdt. <©mttent het beginfel ban bè lieert fpjupbi 

 bit rtupbt uptbtr aerben ; haefï baer nacblocpt Ijctunbcn 

 Stpjübegljtnt het te bctutrilrhcn; inben itëep bergaet ijet 

 hert: baer nae foubcmmqua;\icBecnten?telBcn(ieBlact 

 ftaen een Mabt ) ban bit cruubt nonnen ghebinöen. 



^ Naemen. grit rtfitroaö ïictt in't <6itrrf-ö Xüutt», 

 fitKfèt Chelidonion micron, in'tHatrü Chelidonium minus, 

 tube Hirundinatia minor: in be Hpotffe! n enöe oorb eïöcrjs/ 

 noemtltim bat Scrophularia minor, Ficaria minor : S>era r 

 pionftect bat MemitcntHi't 3 t.i lt.-«-: ï uioibthctftwu- 

 fceün ghenoemt ; in't frame»'? Efclere,PctitbaïïïnEt; tn't 

 iDoogfjöupBtfrf! $ci$mvt$mttaM / dpiatmtfraw / Mcpn 

 ©c&tv«lt>«nftfaut/pfaflf«iboctriii / CO?rptnft«tt ; in't jstöcr= 

 bupbtfa; f>i;crnrrurbt/ Ulepn «Bautoe. 



s Oórfake des naems. 3Jit tnipbt foubecmighfinfi 

 morjrjen ban be ^toaluüjen fijnen naent hebben : tuant 

 liet begint rirljftlben eerfttcbertoonen omtrent brntribt 

 bat bc &rc alutorn in't ïanbt bomen ; maet nochtans het 

 is al lanrrh bergaen eer be Stealutoen teegij gaen. 



5 Aerd. 5Dit trnpbt fcteft ootH een fteetc enbe biootrf» 

 Kracht : fcifia ie beel ijceter cnbe frherper ban be <©i oote oft 

 étuirfienbe <0 O utoe : enbe bomt feer naebn be Krachten 

 ban l^neboct oft Boterbloemen. 



f Kracht en Werckinghe. &pemcnt|>bt ban be hupt 

 Jjat pelijtk op-balen enbe boen fvneeren/ foo «©alcnuo enbe 

 ^Biofcojibeo betiwghcn : het boet be oncffene oft roubae 

 tiaghclm af-gaen enbe af-ftneeren. 



©et lap ban be toojtettn ban 5>peenratpbtboo£bm 

 neute op-ghetrocBen/ bat is met Jet fnutwtn nacgehaclt/ 

 oft m bt ntufgaten ghelteaen / fupbert ijet hooft booj ben 



Sn onfe ttjbcn / enbe toat baer boo?/ heeftmen be tooi= 

 "'^jnrtöeatnftangcnbe gnunhenöoft hoicnhcnö be* 

 OWttpebiupefcenombe êpecnente genefen; cnbe men 

 heeft bit trupbt bacrom ben nacmban £peenrrur>üt tA\t' 

 ejcbrmtoantbe S>pernenoft«nbcpen met het fan ban bit 

 mipbt oftbanfiitieVBoiteicn/ mrt mijn oft pifTcbari ben 

 IreanrKcn göemtngelt 3ut»öe/ bitfetoils getoaffen enbe göt; 



BIIVOEGHSEL. 



Cl'eencraydt met dobbel bloemen. 33it ttupöt tB0;Ör beftbjebm 



Obanioathimus <CamcratiuB:rnriefcb|tJftoatfeü)emfijmn j f 

 SöeliaMttbebtjtn. ., 



£>ommig!)c bonten fit aBotrttfllocmni boo? tm fooite ban 

 éipcrntrimfit / 'ttoclcftm'tlfirDtt Caithapaiuftrisoötnotmt ia: 

 tnbi banttc mtpningbc iei ©altriua <Co?1«a / met anfitte / oit ont 

 bacrom ootlt Chelidonium minuspaluftie noemen; matt hjp fulltn 



batraftcrcKhrctnjfitfpftltcn. 



aï>aEr?ijnnorb anöne cnipflcnfilcDmnncm ban s^rtopliiilaria 

 boetm. ató ia te ^meettooite! / Die ban ■cragua booj Scrophularia 

 BÖCfloufim IB ; tnDe Galeopfis , Dit Scrophularia tertia Dodona:iljan 

 JommiobtsbcöecttrrtrjojDt. 



©OOJta/fSOtoOJtOCfC iSltpne «Soiimc OOeft KleyneCelidonie oft 

 Kieyn Svvaelvvc-cruydt BöftcCKn : tn 0tOrpOt OOCft op ilOOglje 



plaufen/ maet niet foo toel. ^ommighc noemen 't ooth t-ijse-bla» 

 Scttn^ppe lin'tZattn Apium h*morrhoïdaie. 



©en nacm Hamorrhoidalis in 't latijn ia cpcbcntlfith ^pttn» 

 trupOt in onfe tael te ftssben ; noebtano en tuojfit pp uoclj flit tt&cn» 

 tonoifiinl) tóltpnSpeenctupfit / notöftctciijeneöatm'tbolslicncc 

 <Capitel6efcb?tbentto?fit/ banmcmanöengntflljtben. öanfietnro* 

 ÊenfiieHa:rEorrhoidaicsgtttcn/#nfommtfiljein 3!talitn/ fommi* 



Bbem^&patjjntcngtjemcpn. r.HetEerftc Icaliacnfch Spcencruydc 



boojtonttt't ggeHargt ban IDilfie Cinofltltn. i. Het Tweede 



ïialiacnfch Speencruydt toafl btci fcuptCl» Koomen / in 't Tfta* 



ftaenfefcHatmorrhoidalegpcnotmtJ cnfiebetfrblafietKi alatiitban 

 Hapontftlm / getle bloemen / enfie hjitte Rnoophtno acn Deiuote* 

 Jen. 3. Spaenfch Spcencruydt,in 't £>paenfc{) Almorranera yerua.oft 

 Yerua de las almorranas, tjetft btöehcna ala fiicbiiti tótupptrifie 

 jEucc. 



Kracht ende Werckinghe. tEJefe üllepnt ^outoe iaf)eettnftbttp 

 banltracljten/alB eyffrafitia; fian anfiet fcguytufcatfe noth cru 

 ftpetpet hcarljt hrijgöt / alfft op fijoogpe plattftn groept. 



^>ootoeJöc blacttoalaoctoojtti gpenefm fit htoppnioftfrote* 

 rinehen aen fit fttle l enoe anfierc rmnlt faieetinghtn / ooeft fic ^pe» 

 nc/üelianiJtet/turattcn/ fmammtri/enfie Konfie gfjefmillm / tooi 

 ten facptmaftcnöcenOe birttptaifie feracgtfiicfp pebbcit. 



<6alenna heeft gpcb:cefi fin crupfit te gpcbiupchcn / om fijn bij* 

 tenfic nitte ftpetpc Kracht ; maet fiat in fiefe lanöen üiaji tn ia al 

 tipt foo bnrenfie met : tnfiefoo fiejtaiiaenfepe Cnrpfit-bcfch'.gbers 

 bctiipgptn/'tglieneoatinjttalicnraaft/ tn ia BhecnfinofcjjatelrjcK 

 oft foo peel bpracgrigp/öatmtn oat öacromfouüefcpioonuntegpf* 

 biuticfctn. 



Slttncemt roegb fit frtjoifte naghcla / tnöt ala «Dofioneua ooce 

 fepfit/ öottOeg!)Cfroo:tn naBbcla afgaen. 



Ijet roojöt ooth gpeltpfit niet alleen op 6e fpeenen/ flacr bet fijnen 

 naemnac heeft/ maer oock opöt flöefroillcn enoe hlap-ooien/om tie 

 tcfierOipben/OHönü'aflcöcnincenbpBpcniJlaötglitbiafien. 



©e t©oitcla me: pet ctupöt onöer fi'affcpen tn IDolle blabtrcn 

 Bhcbiaten/ öaer nae gpeftooten/ met olie ban fioptren ban eperen/ 

 cnOeolic ban lijnfaeöt op te fpeenen gbelcptr/ gpenefen Oiepaeff . 



<S>£ toitte ftnophtna ban'tjtaliacnfcl) ffipecncmpüt gpcncfm 

 bc fpeenen ooclt ; oft berfoettn cc ppn fiaet ban / ggeftooren tntie 

 fiaet op gpclcpot . ^et ^patnfctj ^peencrupöt gljcnccflfé ooeft/ 

 alfmenft (toojt oft toafl metjicttoatcr DatrOebUtcrcninglitfo* 

 b»n ?pn. 



HET XXXI. CAP.ITEL 



Van het Groot Speencruydt ; ende oock 

 van Beeckichuym. 



Gheilachten. 



W! f«Hen hier ttöte rrupben beu-fi^ijben / bft Dan 

 Ofcebaentt ban blabcren tcnigijfinjS / enbe ban 

 naem malHanbtven feer gljciitrHcn : het eeitc tooibt fp- 

 ghenthjcK <5joot 5>peetitrupbt / Jjet anöer BeecBffüupm 

 gheijeeten. 



ï Ghcdaentc. i. <££oot f>ptenrrutJbt heeft bierfians 

 tigtjc/fomtiite anberftalben boet Ijooge enrcrtjt opfïaenbe 

 S>tcelen/ ban bertteupt benboncüerpurpurtnnaebeit 

 itoarten mat trernenbc / ban binnen hol cnbe iibri. T>e 

 Blaberen nomen upt eenen fenoop oft knieficn altrjt ttoee 

 t feff cnö boo^t / rccljt tegjen ober malHanbcren ftaenbe/ 

 bint/ ban bojen fr herp oft liorcfi3thtigh / langhö be han# 

 ten gjjeftertelt / bie ban be <6ioote betelen ghclHta/ maer 

 grooter / ftoarter / en gheenfitijs in't aenraben fteaenbe oft 

 bpnbenbc : in't hooghfle ban be fnb-tatHen nrnght het 

 fiicwie bontner purpurr J&locmHcnö / ban ghebarnte leer 

 grooteghelnraenté hebbenbe mrtWtpneheünfifwö: bare 

 nae öomt het g>act boojt ; 't toelcft in ronbe/ maer norj> 

 tanö fcfjerpe oft nanttgrje hoofbcHcnsi flcerfet/ cnbe heel 

 Klepn ijs. ©e ruojtel i$ toitaeljtigl) / met brie Snob* 



briest 



