5n ttjDtn ban pcffc pleghcnfommigbe een cieftuarium te mahen 

 tan Bc tooi tel ban «ro'.mtntillc/om himtegheo. Besefte/ cnflefou* 

 ccilinghaucat)üihct}t>tp:rho)cnrcbctoacmi. 



3?c fclbc tnoitcl met fap ban ltttcgftb'.cc glwBionthcn,' Doet toarcr 

 ntahcn/ale icmnnt fiiii toatct ingctioi'&cn liceft/cft niet piffen cnhan; 

 JarctiBc Daevccnt'famcrrcrMngc/bcrflctcltcnBeBcblafccfiBciurrcn. 



Je rctt gocBt in finccrmghen enBc fiflela oft loopcnBc gatcto Bit 

 atn alle fnfim booiDta-cttn / cnDc Octet Ben acnbal ban Be crmBc 

 buehtigbeDtn. 



'Conticnrillc Boet fchcnDcn 't gljctonnen bloeit; cnBc Bactom gljcj 

 ncefl fp Bc gliene Bic ban ramen gljcquctft ;cn/ cnBe ban hoogbc gbc; 

 ballen sin/ ala booifepBtia. 



KonDtttriua heeft Bc •TomieMillcgbchmpcIttinBt gencca-men* 

 gbclmghcnBichp güemacchr heeft tcghenhctflcrcnn/gljclttclimcn 

 Bc ticrmoBaitplcngticbmpcfit. 



4ut cnipüt roo:Dt ooclt fret htachtigö bcboiiBcn om ött miaballcn 

 ban Ben hmac te beletten. - 



Het eerfte Deel. Het vijfde Boeck. 



i6$ 



Set matei Bat ban Bit ttupBt gbebiftiittm is / tombt in alle 

 Be boo?noemBc gt)tb:cfcen fett gotDt ghcbonBcn : Battotn ulcegh> 

 men in Jtaltcn Dat fetoe met be Biftona te ebtbtn Bc bioiuom 

 Die lichtclnch ban lunBc miaballcn : om 't uniche tt beletten/ 

 Bimchcn fp bet fap ban Befe tnipBen / oft matchen Baet ten 

 placfter af/ cnBe iegghen Bxt op Bc nieren tnbe anbere UBen met 

 Uj.it .i;ima. 



JJ)en magbbanbe blaBerm banToimcntillcCpcthoethehens 

 maechen/ Bic feet gocBt «jn ghcbuipcht in Be felbe ghcbichcn. 



Sllfmcn bcBncht is ban ctnigtj berghift batmen in't lichaem 

 fouBt moghen gtjmomcn hebben / oft alfmen biccft Bc pcite oft 

 ecnigljc befmettinghc ghrbat te hebben / Dan mag&mcn een bieren* 

 Deel toota fraact ban bet poeper ban Befc tuoircl / gtjcB'.ooght ;ijn* 

 Be / met toat toijna innemen / oft met toat toatera ban «êarBo- 

 btneBittiia / tnBe te beBBe UgghmBe fDn fclbtn toe! Boen Dce* 

 hen / enbeghtben tot het fmccttu : cnBe men falBaet gocBebate 

 in binben. 



HET EERSTE DEEL. 



Het vijfde Boeck. 

 VOO R-R EDEN. 



V volght.het overblijffcl van die Cruyden , de welcke van ons onder gheen feker verdey- 

 linghe gheftelt en hebben konncn wefen,ende daerom nae het vervolgh van den A, B, C, 

 belchreven moeften zijn : ende om dat wy in de yoorgaende Boecken ghefproken hebben 

 van alle de gene die van de andere letteren begonften,totdc R toc,daerom is't nu tijdt dat 

 wy indefenonfen vijfden Boeck (die den laetften is van het eerfte Deel defes Cruydt- 

 Boecks ) ons gaen voeghen tot de befchrijvinghe van de cruyden , wiens Latijnfchc naemen van de 

 vier lactftc letteren R, S, T, ende V beghinnen ; fonder te vergheten de andere die met de lêlve ceni- 

 ghe ghclijckenifle van ghedaente , naemen oft krachten hebben : onder de welcke befchreven fullen 

 worden vele nutte ende over al feer ghefochte ende ghebruijekte cruyden, befonderin de wonden 

 endequetfuren,vallen,verftuyckinghen, endeghebroke leden; welcke cruyden om de fclve oorfake 

 oockden naem van Wondt-ctuyden voeren. Ende daer mede (uilen wy dit ons eerfte Deel befluytenj 

 om dan te komen tot de befchrijvinghe van de cruyden, de welcke veel befcheydelijcker ende in (<ker- 

 der verdeylinghe afghefondert konnen wefen , ende met malkanderen meerder ghemcynfehap' heb- 

 ben, dan dele ghehadt hebben, van de welcke wy in dit eerfte Deel ghehandelt hebben. 



D 



HET 1. ( CAPITEL 



Van de Sterck-rieckendc Ruytc. 



Gheflachten. 

 <C tDnn-fiuptc/btcbati crus in bit «Tapircï bcfrljjes 

 'bcnfaltooibcn/hcbbcntopbacroniêtcrrh-rierhcnbe 

 fiuptc gijenoemt/ om bat bw bic alfoo tan be anbere 

 fiuptc nat gijebaente ban Hypericon oft *>int 3an$i 

 trüpbt foubcn moglicn onbcrlrtjcpbcu . t^ooibw/ foo 

 tgbrfc*>tcrrb-netlicnöröuptctvu«bcïlrpcöangl)cnad^ 

 ten ; tan be bjclcbe Ijct ccrfïc ghcfiarht m bc hoben toafl/ 

 tnbe het anber in't totlt/enöc op brrgljarhtigc ghetoeften: 

 ban ban btfe 3f©tlbc tóoibcnbcr norij formutjjfjc anbere 

 foojtm rjljtVionbtn / norljtanö alle urrrrlKpbcn ban bc 

 Harmala , üc vrtlrtic oorb booj teulEiilbc iaupte gtjrhou; 

 btnUJOfbt ; üanbtnitlriicijjpiii'tnaciJolghenbeCauitd 

 rullen füKhcn. 



f Ghedaente., i. Camme oft ï?of-TBrjn-öuptc i$ 

 ttn tacUiglj ljecperfeen/ fomvarjlrn bip tooeten jjooglj op- 

 frl)ietenbe / oft norfj Ijoogljct : tijicng fjoubarljtiglje iicc- 

 Icnmetrcnnjitarfjtigije frljcifTerjcliltcbt cnbebebccUt jntt; 

 ban be (iruprfiafljtigtje rrjö-ratfc.sIirniS $pn gtocnbet'tjan 

 totrtoe/ cube ghrcnfinö foo toitoftgrniBaïssbemibbcIftt 

 eiibtgrootfte jtceleu: bacraen toa)Tniblabtren/btcl)an 

 tirrfctjcpbcn lip een üergabert 31J11/ enbein nieerunecficn 

 iierbeplt ; atn be toclthe cttclijeüe anbere lilepne bl&bci' 

 feenss ïoaffen / gemepnlrjrfc oneben oft onuaet ban ggctal/ 

 Klepn/bjeebarhtigl)/ langljcr ban fp ronb ;rjn / glatoft 

 feacl cnbe luat bctaehtiglj/ülaub} oft'afrlibrfbJujlj/ oft upt 

 bcnblautetn groenarhtigl). €>u tjet fopban be tatfeolitnjs 

 ftaen blcpne bloetnbcnjs / bleerb-getlubje ban betboen/ 

 ban bier tra bjepnigljsfetn uptgbcDolbc blabtrfiensS ara 



mi gïjrmaerfet : upt ftct mibbtn ban bctotïrKeeenbttt; 

 üantiglj/ oft fomtnbto oorb/ maet felbtn/ een byf tjoeKigfj 

 bolkben uptbnebt / foo beel ftupBbenjS oft faetbaetben» 

 hebbenbe ato't J)oerben feeeft / merfomnuglje geele btfe* 

 unghf benjs oft bjaepbents ronbommeberriert:ban be bielc? 

 bc blcpnc nopbenp afijangtjenban be felbe berbie : mbie 

 IjoHcbens» oft IjupobeniS groept Ijct fatt : be luoitel iss 

 Ijoubacljtigjv niet bclc bcfclinghcn in bet aetben ijacr fcl- 

 bcn tjecijtenbe. 



Tiefc i^upte 10 feet (tetcbenbe fwaerbanrrutb/enbe 

 feer frl)arp ban fmaerh. 



x. ©c «öiootfic ban be $Mbe fiupten gheltjcben be 

 <&ammc in alle Jact beelen enbe ban betuie gbenoeglj ; bc= 

 Ijalben bat alle be betbcpïingUen oft fniibingljen ban be 

 blabctcn in befe ïötlbc flupte fmallcr ?nn / enbe oot6 

 langbct. l&anbefc fooiten is be cene grootcr enbe ijoogfj 

 opfrljictenbc ; bt anbere fö kltpnbct/ enbe heeft unallt 

 blabctcn. 



2111c bepbe befe ïPiibc ülupten jtin fbiacrbet ban tcutb/ 

 tïibt frljetpct ban fmaerb/ ban bc «Tamme. 



3 . 3?c 3llberblcpn(le onber alle öe toosten ban be 1@ifc 

 be oft J&ergjj-aupten en behoubt op nae gljecn toefen 

 oft gljcbaente bah bc Comme 0nptt / om bat [p foo 

 bun enbe teet ban blaberen 10 ; \uant baet blabcrbcnss 

 31711 ijtcl in bunne fmalle fnippelingijen betbeplt ; enbe 

 bobenbien 3pn norl)'Jüitteroftgtijfctbanbetbic banöe 

 blabctcn ban be anbere . üDt bloemen enbe faet-boïle* 

 feenji ^ijn aio bk banbeaubetefboiten/ maetnoebtonjï 

 Klcpnbet. 



^anbefefoojte ijs ban teura enbe ban fmaetb uptne* 

 nienbc ttctrb enbe fcljetp. 



©an befe HPilbe Tooiten ban l©rjn-öupte is be Haanaia 

 norijtanjs feet berfrhepben/ alstep boojfepbt hebben bat 

 top in't naeboïghenbe Capitel fullra bctoonetu 



5 Plaetfc. 



