BIIVOEGHSEL. 



D5t ioccn ban Je fccffclnchftc tnipDen oicmcn in't tmlr binben 

 waeb; toicna bloemen OcUitlrirrhcnOe/Rcn blocmhrna aht- 

 lijchcnOc / belt anbett blocmcn/Dic m De IjBbtn mtr ntoo « nrn 



föSiS?ShÏÏ 1 ïï , ï 0n,,, ?! ,u, ï ntow,,tn ' ««Ww»™ enDe ban 

 fracpiBheptrc bobcn gacn 3Dt Bbmc Dit Dat boo? L.monium am* 

 Shtfitn bebbtn / noemen Dat m't f tanfopa Lunoine oft Limoirr 

 enDe Bctefauuaoe ; tnDe fp fcggljtn cotk Dat het ban fommiflte in 

 iatun Ncutoides Sbthtctmio/ 0ftNomo.d£: auDtn iKCten' t 

 Beu filueftns enbe Tint.nnabulum terra. y 



i. Wintergroen met teerder bladeren. «Dcfc foOitt 10 ban Cm 

 tohta Oiifma beft hicbrn,' mor ui CoffcnrycR moe on De Êabori' 

 fthe betBhtn abcbonom / m öiacrlimacnbt / isopmacnDt ' cnöé 

 COBflmatnOt blOtpcnOe. Ijp notmtfe Pyrola fecunda tenenor. jbn 



en heeft foo s$Klybigt)c frecim tnDe blaDeren niet ate De «Micmcn 

 ne/ macr beel Bun / febtrp öanboitn / ronDroinmc heel hlcpn sric; 

 fchaert/ ftoattgroenbtr/ gantfeb De Ptcrblaoerm pijcintlunoc • oe 

 b otmen ghclDtkcn Dit ban Oe «brmtpne / macr «fn norhtano 

 ft K ld n cnöc mttt mt GÖ««l; «ac Ot tutlthc bolghtn bufhant " 

 ght tolleKene/atem De Öemepnt/met tenen uptpupirnbm priem' 

 a?c raoittl hruppt/ tnDe ghclijtht Die ban Oe «öhcmepnt © t fc 

 en 10 gliccnfme ten foojre ban Ambrofia, toacc bboi (v ban fom- 

 mighc sheheuOcn tooiDt. ' r «»!»■«' 



i. Struyckachtigh Wintergroen 10 OOtfc ban £lufi«0 beftlpeben/ 

 tnDe Tyrola fruticans ghthcttcn. SDcfe foom Hrnnht ho:rc fltth 

 ficno/ maer Die alle tatt toenemen enDe groepen/ cnöcfommirrci.io 

 tnt attjtrt Dm anDetcn groen enDe ftijf blijben / enOe hatt feiben in 

 Bc boouhbt opicchtcn/ tot bat fpDooj hact fUiaertetteOet ballen i m -, 

 beonDet Den JRofch fclmplenDc/haerfclbcn aen Oe acrocmetfonu 

 mighc bcfclmgben baft matten. tCe blaOettn toaffen sbtmcpn* 

 iijcft aen elch hnoopnen oft ooifpiongii ban Dctachshtns trucc mp 

 oft btcr bp cm/gljclijbigli/ bobctitoaerra Oontlict grom tttOe blmc* 

 IttnDt/ ban gbcDaentc mDtgrootcDt blaDeren ban De Laurcola ere* 

 lijmcnDc / maet notbtan© atn De fcanttn ghchcrtclr/fccr betD:oo; 

 nbenbeban fmaech/enbe Datr nat bjatbïrttrartittgljbjo'flcnDc/ 

 ola't chtbtiitt tn alle De anDttfooftmbanlBinterftrotn. tDcbloc* 

 mm ftam op fftrihtna / Dip/ tier oft bgf bp ttn / Die ban <Ghc* 

 mtpn ïBmtetgrorn ghtlyth / matr Voat gtoottr / upt Dtn tuitten 

 purpur ban btrvoc; nat Dt toclchc boljjbm bijfïjorcliisc boUclitna/ 

 bol hlcpn mcJimjacbtiBbfact / Die met hacr rïjaHcna Dcatomtcra 

 bctoiooghen. 3Dc ftctihtna fttttn btle tooiteïncno ban haer fafe* 

 Itnghcn afi enDe ghebm alle iacrüioeii Jtpni tiimtoe fcrtrutmuin. 

 ff» maft onDer De anDtr foo:tm ban lêinttratom in Oofmu 

 tDth tnDe Dt omliBBhtnDt lanDtn . 



3. Aldcrltlcynfte Wintergoen. 33it ia ban <C!ufïll0 Pyrola mi- 

 nima gljrtjttttn. ijet htuppt ooth lansho bet nceben met fommi* 

 fitic Ouruve riiahtna/ Die fomtoijlm Ojp oft biet blabtrltenouptee* 

 nm ooifpjongh Bhebm ; bic heel hlcpn «m/bun mOc ronöt; acnbe 

 tanDcn ooth shcftcwclt ■; tufftöcn Dt totlthc een hou frctlftenupt» 

 fteccBt/Kacl/ tett/ op 'tfopOiagbcnOc em blocmc DuBtootathtinb 

 to/ban bnfbooj am fpttfcblaDcthcita Bücmactht/ al0 Dit ban riet 

 tntpt Dat Gramen Parnaiii tjcct / met tö«n omshebooBbDe Diatiij 

 «ena in't mtbben btrtictt ?ijnBt/ met ten uptpuplenDc boofoo 

 lien/'ttotltltttn uptfitkmDt putmftm Bhceft / met een htoonftm 

 bereiert/ Dat bnf ftratlfttna D:atgöt. 39cfe bollcftrna lnoiDtn met* 

 ter tpbt Duit gljenocgh/bijf hannsh / «nöe fititen bol hlcpn faet / be 

 mtltibjtn Die in't hom KomtnbangbcOacnrcgbclDcKen&c. ©ithtc* 

 legljtmaa ia ötelmctchelhth bitter ban fmaeeh. 



3tllt befttrupDtn bjillcn fetr qtttltjck in De hoben atrbtn. 



KracfltvanWiptcrgoen. iEtn l)OliDt Dit trupDt mtcfl Ober al 



tooi Oiooch ban natHtttotinDtnDtrben graeDt/ tnDe houDt 

 tut m Den ttottDtn. 



5De Waberen ban tömttrgrotn alrepte oftmetanDete Bhelrjtlte 

 toonDt-trupbtnin mijn BhtfoDm tnDe geDionthcn/ genefen niet al> 

 ieen BcmttcnDiglic mictfurm / maer ooth alle upttocnDigbc toon? 

 Dcn/fiftulen/IoopcnDe gaten enbe rjuaDc fbjeerinBhtn. 



aaintcrgKien 10 oothfeergoet tot De bctbianthept/atom Bffioo* 

 ttn tnDe Daer op shtltpDt oft obepottert / tnDe Date innt abt* 

 flropct / oft met be falbtn moe placftettn Oatt tot biencnoe bcr* 

 mengljet. 



'^fatt ban ïBintcrgrom emleptlftm bol met totjn gbeöiont* 

 Ren sftmteft het rooDtmtlifocn/ enDe alfe loop bea bupcha / mDe 

 Jioptpat oioeDt-fpoutoen moe Det bjoubjenobetblotbigc natuet* 

 irjcftc ftranchbepDr/cnDt allcbloeDtgangh. 



iBen mattltt rentn fttr ftrathtigijtn m&t hjonDerbaerlncftm 

 bjündt-b?antHbanDittrupbtenOeforiimigbe anDtrt Dtttgijcinthc 

 ettipoen / om alle mbjcnoishe outtfurtn te gbtmfm ; nemmöe 

 BanDefctnipDtn/tttBetmlömrtrBrom/ aithimiltc/ ©ttente/ 

 sierDtbcfim-cnipDt/ ptcrDrftettt / «atpofnllatt / 'ïojmenttile/ 

 ^intpmcilt/ iRnttfm-ooïtn/ cft i?5aBhtl-tnit>Dt/ <6ulDm rotöt/ 

 otteojtclm ban IBacI-tooitel/ enDe ban 0mi bantlchatbtn 

 uci/DotüDt Dat fiebeninhalffoobetltoattralatonn. OnnDe^ 

 leiioianch ghceftmtn Den fttantfcm'oabonDtamDe'amoiBrrcna 

 b oumhen omtrent bier ommfefitna / totimcrm gbemaecht ?nn* 

 Im Z l ï w . een f 00 frrt Oöcpiefen enbe onOerfotht Dingt) / Darter 

 lMbbe. Ciitncftn ?nn gljebjetft/oiemen fip-nat bet lebtn ontfepDt 



«nlum rn : "J?"^' nt > . tr P n, , m 86tö»f«ntert ghenteft De ftoetren 

 o«k S mDl 5Öttonom/alfmcnbitDaerretDt fpoelt; 'rfclbt Oott 



teiftfftn „,1? x' iP' <l » tlir S!m0 ban tDuptfehlanbt / be l&ara* 

 A «cabn ^ f tlb W™™l «>«n fiitmmDtuptDeghtbersh* 

 *ipcabp Jtautn haltn/om ttsbebjupthminbe tuouDt-bjaiiw 



Het cerfte Deel. Het vijfde Boeck 



101 



foohrathtish met/ al0-tnliewbatfw,m,„ t ^ trtu ; t , ftM 'i! ,M 



Rg h ***** **w2£2&3£&& 



HET XXI. C A PIT EL. 



Van Addcrs-tonghe oft Ophioglcfum, anders 



Speer-kruydt gheheeten. 



Ghcdaente. 



S^trr-rrupbt ig ten fdtfarm tnDe tjembt frupbt / nirt 

 mrer ban etn blatt »)oon-b?enghenbe / 't UJcIrft biretrt 

 is enbe lana3)üJojptgij/ lm nacalsrcnblnbttunbePer- 

 ticana, nocjjtans blcunbcr/ glabbet enbe uetrer : upt 

 toiens (teel oft ft{jtuttenbunrcri)t op fïanibe pjiemfeen 

 ottfleeelishen uptfpjupt/op fijntrop een tonghslien/ijan 



he? r^^ ® u frupt toa ^ m toctpenoelaeljtifjeïieem,- 

 ftï*ï*h« W 1 V m - £n H" nbt Ö* Öi^Ianbe/enbett» 

 l?oürtlibuPtftf)Iant en op fommige plattfcnban 3[talien* 

 . '.J 1 ^ ^Vfft-rntPöt fiomteerft upt ber aerben om* 

 tient be ^Repmaenbt/ enbe ulnft groen tot in be Biaerfc: 

 matnt/tnbe teojbt ban met fnne tongfjsDcnsgftebonben: 

 ten tot pmgl) baer nae ocrflenfrfjt Jjtt enbe berbtotint heel/ 

 tnbe toojbt banbicn iare ntetmeer gfjeften. 



f Naem. 5l> fn noemt bit rrupbt Ophiogloffiim on't 

 ï.atnnff ij / enbe ghemtpnlijcn Lancea Chnfti , bat iS <&n& 

 ©teren f>pcer-rra>t: anbcrtfjeeten't Lucciolacnbe Aivcn- 

 tina : baer ts norijtans een anbere Argemina, tan be toelt 

 ne top hanbelen fuilen onbtr be toatet-trupben- 3De Ita- 

 lianen noenün't Herb»fi n ^ coda ; be ©ooghbuptlrhen 9W 

 tet^ngfein t enbe batï nae hetttn top bat op 't «©jittHfrii 

 Ophiogloflon o Mkwra , mbeop't?Latnnfcl)LinVua kt- 

 pentina ; op't franfrij Langue de ferpent ; on't <?tiBt)fIfrii 

 abbcte-wnje ; op 't jSeberbuptftl) ootb «bbens-tonghe/ 

 tube 5»peer-trupbt; op't 35ehcmrtfi Jpab? ^<ypf. 



ÏÖimius bermaent int 19. rnpirtl ban fijn 14. boetS 

 ban een tcupt 'ttocltlt bp Lmgua herba noemt/ omtrent be 

 fonïtpne tnbe loopenine toateten toaflenbe/ 'ttoelcfe ftp 



baec 



