Het eerfte Deel. 



' ST.iyban be blabercn in ben mont gfjtnomcn cnbe ge* 

 gcigclt/ tg feer gort booj ben l^upglj/ tube De ffflillingljcn 

 ban lift lellchen. 



' JTfact ban De fitttitn / bnXonbrr met foctrn üJrjn gb,c= 

 D-otiracn/ tocr\DctUtbcnmcnfrt)ttotbijnai)t!i; mamt-rt 

 jjeeft rcnigöc üJinbatötigljepbt in Jjtm/ foo «öalcnup bc^ 

 ntngljt. 



'<5Efclbc fatt fm-bert be bojfl wan alle taept fitipimn/ 

 cnbe anber tactbiiplbe toorhtigljeDcn/euDe bertcert en loffet 

 alle be touuoe flnmcrat Ijtirtl;cDcit Die Daer in (teken: cnöc 

 iij mibtjSbicn goebt tegijen be iiojtigtjcpbt ban ben abem/ 

 Hieru-fjocft / ftiJccnngfje Der 3Long!)ere/enbcbetoubert 

 ^Icurefipv alisbatmetöowgögijnnengötis!/ enbebitü= 

 1D!)I0 gljelccBt ÜJOlbt- 



ï)ct f rlbe ig oorli nut tegijen Jet quaebt bat ben menfrlje 

 ban bc Cicuta oft "Oullcutröel ( anbens *>ttjee rlincn ) ban 

 genomen ; infgijeincfess oocü tegijen be «Campetnoclten oft 

 ©upbelg-bjooDt / bat fommigljt 4?abbc-|totl noemen ; 

 tnbe tegijen be "jintfniifle bie ben menfrlje ban het gfjt? 

 buitultban JöuiCB-filbcrfoubc nonnen gebat hebben/ foo 

 jüir anber ons leert. 



JlpollobojiW (bcieniS mepningljc ban iMmius berijaeït 

 toojDt ) Ijoubt be betelen booj een tegenbateban het 231U 

 fen-tcupbt oft Hyofcyamus ; en bocj een bcfrljuttinge ban 

 alle fteüm enbe beten tjan be Slangen en Jbco?uiocnen 



f Hindcmifl'e. ^et ruincDt bat bt $eteïen boen bonnen 

 ijs ïnerrhelnth genocglj/inaer to alleen in Ijet opljaelcn enbe 

 otitftelsen ban be hupt / 'ttoeltn niet langt) en buert/ enbe 

 nnberjg niet en laet ban een ieutufel oft ferauüsfel. *©an om 

 'tfclbc te gljcnefen enbe te berfocten/ en hoeftmen/ nae het 

 feggen ban i&muuö/ anbers niet te gfjcbruucHen ban <©iie 

 toan i©lijb«n/enbe baer mcbe Oc jjupt te befirnenciu 



BIIVOEGHSEL. 



Dl* ghebaentcban Dit .fHttl-twpbt enbe ban font bcelcn ie 

 fccrtoonDerbacrlgck : taant bt haptathtighc bollchcna ban 

 Ut Koomfcbe jfitttltn ?gn cencn <CBgcl8t>clncfc.. ''Cfact ia b:npn: 

 enbe Dit ban «tïgpptcn aclittn 't Tact ban befe Koomfchc Jlctclcn 

 (aft ten mcDr-fooitc Dacr ban) feer bed/al ia't Datfe bare fett ober ; 

 blocbigh teaffen. ijlicr te lanbc toaffenfe mceft in Bc hobtn bet licf- 

 Öebbero ban upt-lanbtfch faet; boe toel batfe oocli tticl in't 

 toilDt ghebonben tootDcninbcboffchcn/al» in het j&ocnien-boffch/ 

 enbe clbtra inffi-abanot. 



"Oc «Ogcmepnc «Sioote /jltttlen hebben blabctcn bie tonbtont 

 gijtfcerft jijn/maer niet foo Diep aio b'anbet. '<acfaet roaff acn lan* 

 Bbe fafdinghen/nebtrtoaetta yansbcnDc/ tnbt ia ben into toat gt> 

 Itjtfc/maethlcpnbcr. 



Grootc Stinckinde Netckn tBnbanb«anbtrj)at(ttcbnbetfchep> 

 Ben. ■STraguatjoubtfcboo-Hcracieai 



Yeranderuige van Hectc Netelen, ©t KoomfctJC J3ttcfen htb* 

 ben fomtijbta httl toobc (letlen / fomtneta bcel toobt tooitclen. 

 5?t «Shemtpne «3;oott .fictelen hebben fomtijbta ronbe (iecltn / 

 fomttjbta btctKantight ■> boel) ghtmtpnlijcft ïouto enDt (ieheltgh. 

 "©e biabtren 5tjnractft groen/ banfommigbtbmpr.roobt. "©aer 

 tt)ii nocb anber berfthepbentuebtn/ in btttoc/ (tantit /placken/ enbe 

 rnpgijtgiicpbt bic alle onnoöbigb ;ijtt om bcthadtte toojbtn/mita 

 bat je ban bc bcranOeringbc bcrplactfen (tomen. 



Naemen. "Be Koomfchc .fSttelen hetten in legpptcnlanbt An- 

 gia: bc «Shtmtpnc «5tootc ?8n bclttnt met Den naein Viwa com- 

 munis-, in't j?ranfcl) Grande Ortie; int ÖOogtjbuptftb Brenuend 

 Neflel, hict tc lanbc «Sjootc .betelen ; in't 3;taliacnfclj o»'» ml- 

 !» 1; btlilepnc"JcetCllUl'tl.attlllVrtica minors in't ifcanfopaPe- 

 tite Ortie. 



Aerd van Netelen, ai jat faKcöatbc betelen ban Suptcnfehtj* 

 ntn cen bette ktacht tc Ijcbben / om bat fp bianbenbc enbe (h*cn> 

 bc tmi nochtana ( ghcltttk"E>oboncuaootkcenighfinBtchtnnen 

 Büccft) mepnen fommiBöc bat fp ban binntn ten berbojghtn btr^ 

 kotlenbe kracljt hebben, "©an ba fatt is toacmaegttgb / enbe 

 bjoogh/tot in Den rtoccbtn g^acb. 



Krachr endc Werckinghc. Pliniuö fthjjjft/bat bt blatCTB ban 

 .«ctelenge(rooten tootben met ouDc >©Iie/ oft met Öepitn-fmont) 

 om foo op bt plactfcn tt legghtn bit met jflttcgn ghwiiitlt tooi^ 

 ben. <?nbc 'tfelbt tooiot btbenabatn'ia noebt gbtüonbtn in Öe 

 ftlbegheb?cktn. 



"Ot blabtta ban JJtett JBtttla / met toat jmprrhe ghtflootcn/ 

 enbe gtjclgtk cen placfter op bt nabti ghtlepbt/ hebben gtoott kracht 

 om nc maenotflonDcn ban bt btotitoen tc bcttottktn ; inTghelptka 

 »oek mtt jjiptcije gljcfobtn mbt gbtbtontktn. 



ijtt fatt ban De Koomfchc JDcttlen ia fett gotot ttghen bc ftoit« 

 jjtpbt op bt bo?(I/ Afthma ghcnotmt / ala mm fnuen acbcm nieten 

 Jtan op-halen ban mctopghercchtcn jjalfc. 



KonDtlttnta houbt bit faet in grootertottrbtn ; toanthttenbt* 

 «pbt met alken bt tacpc finpmen enbtbcr(lopthtbtn / macr bitttght 

 ooth bic fathtcr upt / ghtlrttk het Cact ban Canhamus bott / tnbe 

 moettn btftlbtfmaertt oft dofis inghenomen motbcn. 



*©t grotnt blabera bnn bc .frJettlcn botntotbtr op ttetfetn bt nt* 

 oerftoBbttttie JRotber/ alfmtn bie baer mcbe aentac&t. 



Het vij fde Boeck. it ? 



«a'Sfr' -°" ClCn ""'^"-^opblafmghenenb. 

 '<Cfattbanbtl<oomftltr betelen met iRtebe ent half bicrmbttl 

 looto ftoatr nacbcncttcn 'aaboubta gitcDtonthm; Doet lirhtnnV- 

 ktnobcrghtbcn/alapiinmoftö'.tjft. "««ntcinc, 



Jlkn matckt tenen ptfftia ban be biabtren ban ntttltn; om 

 DLttnbcmocOcrüombi-; DcbioutocntiatrmacnBtftotnDtn tcbto 

 tottkm: 'tfelbe boet het fatt ootk / mtt fotten toijn ghcO'omktn 

 ?nnbc. 



33t fetbc biabtren ghtfiootcn / tnbt met êanitbttmtnglit ; « 

 goebt ghclcpt op be beten ban De bulle IjonDtn; tnDc op gtoott ftotep 

 ren / gheltjth op btn kanchet tnbt bitrBcIochcfrtntkciiDc cnbt buplt 

 fajtcringljtn / cnDe op alDethanoc ghcftmi l ala bloectfmettcn; tnbt 

 fcottrtn bpDcoofcn / Diemett Parotidcs ttotmt / tnbtanbtr bicrnht> 

 lyrhcghcftoillrn. . 



Jlctel-blabcrenmctrcnfalbeban €lie tnbttBaa gtmcnght/gc> 

 ntftnbtljcraej'Kilttn Catrop ghcltpDf.nnbt. 



/Rtnftpt/batbt blabctcn ban bc betelen in ben neuftghtffekew 

 IjetblofptnbcttoccktnmacrbajtUuptcn/cnbcop'tbooihooftgbo 

 lcpbt ^ijnbe/Datfclbcftelptn. 



"Oat bt blabtra ban flcttlcn btn buptk fatht maken/ en komt 

 nerghena ban/ ban alleen boot haer afbacghcnDe ktacht /enDegt* 

 Iijtk met cen» kctelingbc/ met toot pnrghttinght . 



jRttel-b'aDtre gljcnefen bectnacmclDtk alltkanthttatljrigftc cn> 

 bc nnaDc ^frigijebcn/enbé alle bc ghenc bte fonbet bDtcnöc omghen 

 ghcDtooght motten totint. 



"Oc toottel ban De Üctcla met Sitfn ghtlootcn; iaootk ftec goebt 

 tot bt ftlfbt binghtn/ batr op ghtlepbt. "S t ftlbe matckt Dtoogb 

 befalbe bicmtn BÖcb*tiptktom'tIit!)atmk!atrtnbt|onb«bap;« 

 maktn/Pfiiothrum öhenocmt. 



•eenfalfhcnghnnacthtbanj^ttcl-blabere/ ^ioutcnbc<ÖIit/bt* 

 fthtrmt bt Icbcn boot alle kottac tnbt hunbttinght ' hot gtoot 

 bit ooth ie,' alfmtn baer mcbe ben rngghe-gtact / het bol ban bt 

 boeten cnbe Den Polo ftryrkt; cnbc tocDctom/ het fapban De .Octcle/ 

 mtt toat Popltcr-falbt ghcmcngbt/opDrn polo gljclcpbr/bttbjuft 

 bc grootc hitte ban bc kottfen: foo machnghie Dttctupbt. 



"Ocnbompban het toatcr baer /icttl-faet in ficb/opentbtber^ 

 ftoptbtpbt ban bt .fitufgattn. 



"Ot ghtnc bic Den hoeft hebben met rochclfnghe / tnfoubcn ghera 

 btttr htilpt mogljen butDthom be flupmen rnDt (IijtntrtnhcDen totl 

 tc loffen / ban mtt ttnighe i&ptoop oft "Occoctic jpcctotacl in 

 tc nemen 'tghetoichtcban etn half Itcoonc Itlcpn gcftootrnJScttl- 

 fatt. 



"Ot tooittltn ban bt .Rctclcn/ bnfonbtr ban bt ghene Die font* 

 tfibto roobt ghtbonben tooibcn/ gheftooren ;hnbe/ inbtn neufeght* 

 fitlïcn t.ocn het blocbt ophonben. 



9« faet ban JBetclcn omtrent ten bitccnbctr-loota ftoatt BÖt« 

 bionchtn met toattr ban Saiifragia oft è'ttén'j'.che / oft met 

 fchacpa-me'ch / mtt etn half onte ftipchtr «tanotj ban Wtoitn 1 

 btttkt ben fteen ban bc ratten. 



"Ot ghtnt bit bt .iBtttltn oütr htm biatght/ mtt toat biabtren 

 ban i)tjfbinBtr-crupt / Dit fal bip ?yn ban alle gwfrtn tnbt boot* 

 fehtjnfclcn bit btn menfebe plcghcn tc btrbatttn : toant fp benemen 

 ben menfehc alle biceft/alofommigtit berfektttn. 



aifmtn bc hanbtn toaft mtt het toattr baer bt tooittltn 

 ban JBttttcn in flhcfobtn ?ijn / tootbcn fp httl toit ; "matr 

 om te beletten bat baer ghcen hap: acri en toaft / moetmen bie / 

 nac bat fp batr mcbe ghetoaffthen ^nn / met jDufftn-ftronot tocl 

 bcfttötkcn enöt obertot ijben / tnDt mtt iatuto toattr af ttmf> 

 fthtn. 



iTTjcnmaccktccntoonbctbacrlrjckcplacficrtcBhcn bt j&chiatica 

 cnbt Bteht bie atn bt botten komt / nemenoe etn tjanOt bol fha:U 

 blabctcn/ cnbc ttocehanbtbollcn blabctcn ban «Jbulua; cnbcftoo» 

 tenbe bic ttott te famen/tnDc Icggbcnbcbtcfoo op bt plactft bic met 

 het quaebt btlabcn ia. 



Ött toater batmtn in bc "Jopmaenbtbanbe JScttl-blotmtn bf> 

 fhlltttt / ia feer btquatm om alle be Booifcpbc gbcbitken tt gljc* 

 ntft n : enbe baer-en-boben Bbenecft Jtt ben poippüo bte in ben 

 neufefcomt. jTlcn Diftilltett in be Biaetfcmatnbt etn toattr 

 ban be JBttci-blaberen / 'ttoelch in bc ftlbt ghtbjtfetn ootk feer 

 goebt ie. 



£>aet ban JSeeelen mtt iöalbefept inghenomen / opent ben 

 monbt ban Dentoeber / enbe btctottkt be btoutoen tot onkupe; 

 IjtpD t i cnbe tuoifit ootk beel gtjcbtuptkt ban bemana Die niet fect 

 ftcreltban JSietenoftlenDenencn^on. *?nbetot bien epnbe/ fept 

 ptofper a.lpitma / tooibt bit fatt m «egppttnljetl gheacht ban 

 mana en biontoen bit kotibt ban ghcjtalttntffe 5Jn : tae fom> 

 mighe maken baec een C-kttnattc ban / mtt bt tootttl banBu* 

 atban / tnbt Ijonigb: toaer ban fp alle Dagge cen palBc onte tef* 

 fene innemen. 



'■sCfelbt fatt met Chick platflsta-Bljttotjft op-ggtltpbt/ia goebt 

 tcghen alle qualgck ghcnceabaccc pupfteti / bit op be hupt ho> 

 mtn ; ttghen allt placken enOt bleckcn oft oufupbcrhtbtn bta 

 hupta; infghtlnckattBhenbegerbeBljcftcilltn/ in fonüetbepot Die 

 achter b'oott komtn. 



"Oe ftlbt «ggpptifthc tooutecn en hebben nitt baer fp baer moe# 

 ber beter meoe bertoermen bonnen / oft be ftlbe fupberen / enbe 

 ban berftoppüighc bctloffen/ ban Dit Jüctcl-fact; jet afficbjtlbatt 

 'ttoclcke fp mteft ghtbiuptUen. Oft 'fpUggljen bat fatt op'tbkr/ 

 om btn roocfe baer ban teontfanghen/tn fonDcrHcpbt alsfOaertoat 

 jjiiptrht bpghcbocggt ia. 



Cetjgtn allt quabt inctenbe kantkttathtigfee ?eeren ia oe af» 

 fefcen ban bt fclae £:ctcl-faucn ooctt fete nut. 



Andtr 



