12.8 



tolort bcrbjmitotnïiOiinen o», boen fiouöcn: mbt fommi- 



Cmydt-Boeck Rcmberti Dodonaei 



bet Slaa / oft eer ban «toot £pccn-trup6t/boojrprtfl/ tol hltpn 



gijcncfcnjijn. 



BIIVOEGHSEL: 



v: 



toïoct bcr vijtiuïuen litmnen on boen uouDtn. tnoe ïommi- S" ~:j" : , Dat mBt siaechmacnDt cgp 10. 

 gh,e jjlcgjicn ban bic bloemen tot uien gljcbzunrke cen ,lua Q Crde ' foor , cvan LamiumjefmfMfp,!)cbbtnöciipttfnttao?5 

 tonftïtoc met fmuhet te inafecu ; ban be üiclrlie fr» be ttl ^ t i t fhjihene/tooo/bittftant/tmmBoetiaiiab/mrtb£khnoo« 

 b:oummaUcb. a cVuatrabenmtencmen/totbatr P ö«I WW*^X^V^2S*!$?«'& 



ban ünDtrbabe : tufftben 0» toclthe Dip / biet oft bn'f Ijupahm» 

 fnuiMtn / met blocmhcmy als Bit Dan (Onötrtjabt gapenbe/ fonDcc 

 temnll ntlmkcnofthapbcnbahboben/ mate alleen een bjecoach* 

 tinb omgbtbogbcnblaDcrhcnöebbcnDe/ gbemcngbclt oftberfrbcp; 

 Den ban bector/ Dat is eenfoeel» blauto/cenfOctlB toir/enBt etnfficcla 



4. Oprechte Galiopfis van Diofcorides , Öic Clufiua Galiopfis 

 Oft Galeobdolon Diofcoridis notmt / beeft bclc DKtbantC toep* 

 Rena/met blaDerm ttgbcnDcn «"Be* obcï ff ambt/ op langöebort* 

 hens/ Dclïcctc Betelen beelBhcIgch/ Üaprigb cnDerupgb /mate 

 nitt ftehcnDt oft bianBcnBt. i?ct oppetftr ban Dit rgahene cpn* 

 Dight bp nat in een aDttê / mDe tootDt omringbelt met bnf oft fca 

 toa;totls gbetonfeup cenuiaficnbc gupshena / Bic in buf fmppci 

 Imgbcn bcrDcplt toornen : upt De tocleïte fpiupttn langljacljtigtit 

 blotmtn ; gapcnDc als Dit Dan De tDoobe Betelen/ maet lied hlcpn*« 

 Det / upt Dm ftoattcn toat purpurarhtigb / mctsfganggmOc lip» 

 hens Die met fommighetoittcaDcrbtnaofttrreephcna g'bcttcchent 

 ;ijn. jjet fatt Dat in bit ftupaftma ftcetfet biet bp ten/ ia ftoart 

 ala bet rnp ia. ïDittjeele gbctoaa ia ftoaet tnüe onlicffclijch ban 

 reneb / ala 't op ftgaOHtoathtigbepIaetfcn groept ; in toat open* 

 bet Iocbten ftinckt ijet fooiter mtt. $et blotptin JSjattkmaenBt 

 tnDe gopmaenDt. 



5. Aldergrootfte Ooftenrijckfche Galeopfis. 33en fclbcn «Cm* 

 fiua en gheeft Dat gbtentn anDcrtn nacm / oan Galeopfis maiima 

 Pannonica. ï)tt beeft tenen fleel omtrent anOeröalbciiUoctöoogtj/ 

 jbmtgDta ooeft langbtr / btethantigt) / Duit / bp betoond toat 

 rooDacbtiSD' »n belt hnoopen : upt Dt totlcltc altrjBtttoc* bla* 

 Deren fpiupttn / ttgben Den anDeren flacnot / Die ban Dt betelen 

 niet onqbelgch / acn et hamen ooth gbehcrtelt / mnerbeel grootcr / 

 ffimtonicn gtoorer Dan cm palme/ toelrupgb/ maer nier freben* 

 De oftbianotnoe : upt ött miDDmbanf'enfleel nncbobentoams/ 

 am tlchhnoophen ftaen inbt tonDt fea/ atl)t/ fomtyfc ts ooeft 

 toel tbim bloemen/ niet fefftna / macr t^rbofghcus D'ccn booj 

 mDt D'.anDec nat opengaenDc / bcel graoter Dan De bloemen 

 ban 3Doobt Betelen / Donther-rooD / enOe bp nae putpurber* 

 toigy/ gapcnDt ala hlepne üefmhtua : get onoeclte liphen Dan 

 btft biocmiicns ia acn Dt hantm ggcfiuppelt / tnDe ui ttoccen 

 BbcDeplt / met belt battbchms acn oc hantcn bcfet / ban bfmim 

 met tuitte enbc putpurc ftrecphens flljcteetftent/ met bier Diacplstna 

 tnDt ttn pnemhen onDtr Dat bdinhtn ftijupIenDe / ban tciuk 

 oriücffclrjch tnDe Ctoaer 7 göelflth ooth ia Dit gantfelje sbetoats 

 alfmen Dat mfTcIjcn be banben birjft / ban fmacch ooth oufoet 

 «not bitter. /Bat Dat Dt blotmtn afgbtbaltcn ;tjn/fietmtningc< 

 fmppciot hupoKcna bier fatcn ftchetï / tjee fatt Dan Dt iRolucca 

 BbelijtltenDe. 



Cafllda , alfooban Jfabuta «Tolumna gljtlutttn / ie ten mits 

 bcl-gljetoas tuflejen De ©etjatlcptcnDc Dt 3Doobe jRetdcn / mtt 

 fcer bittert onlttffnch fmactkenOe blaDerm / ala Die ban <Ga> 

 manDtr. §ct blotut alltngljahcna banonberm af tot bobmtot: 

 op clth t'fop banDt tathshma homen ttocc peerftbc bclmacbti* 

 fjhc langjtoojpigbt bloemen / rctbt obcrennü flacnDt am'ecu 

 tsc / met emtn tuitaxbtigben l)ala. H3tbmrt)ttn?nn conD e«De in* 

 gjjeDotttot / met hlamme Dicht rupgigbcpDt/ enbt tiechentoel / als 

 fpnoci)grom?Bn : banDttoelthe betbdo:(tcbccl fpite ia / gljthto» 

 ben alaecncn monDt : Daec op flaet / ala aen't booitjooff / tenen 

 becbebmopflagb/ gbclgth tenen htommen ham / alfmen in bel* 

 metten fieDt: oaer naefutmtn bierfabenbp een/ Diehleptngn/ 

 tonb / bimm / ala Die ban Uoenoer-bett. VeranJcnnghe. 19e 

 blotmiafomtpDtabltcch-toit/ be blabcrmbacl ofttott,' alabe 

 Calament-blaDerm. 



Kracht endc Werckinghe. iEeeü alle 5oogt)BuptfcI)t 3CItl)n# 

 miften gtjcbmpcKcnDefefoojttn ban©oobc betelen om bacrDw 

 flillatim / tttrattitn / fout uiDtanDrrholtelncheberepDinggra tt 

 macthm/bcrfeherenDeenDeboof bad yottDcnDc/ batfp in mteftallf 

 Die gbtbjthen rait %i)n I in bt toelthe Dt /Beliffa oft <C onfilie be 

 «6rtpn pltegb grjcbeficbt te tooxotn : Dattom De gbtne Die men» 

 banDthratbtmbaiiDtfe eriniocii begbeert te toeten/ magij Oebe* 

 fctngmngbt ban /Reiiffe lefen. 



<©an be ouDerfte tpnDehma ban be gelmtotjfe bloemen btt 

 <©oobc betelen plegbcn banDchinDcren gbefogtntctooibcn/ om 

 Dt Jjonigtj-foete boctjtigöepDt Die oaer in ia ( Ditmm in't onOtrftt 

 ban betl anber bloemen ooth bebinDt : ) Dt toelthe nothtans be 

 ftlbe bloemen met tm onnooBigbt hinDetlpthe bjceft fcbioomtn 

 te pluchen / DmchtnDt Dat Dtft /Betelen De Bette .1?«ttleninbtt 

 fhhen oft bianDtn foo totl alamoe upttotiiDigtje rjbebaenttggt» 

 iDchtnDe^ijn. 



feommigbe bouDtn alle Dtft foojten ban^oobe Betelen btoe 

 cjocDtin al't gbeneDatt Dt guDttitia / <6toot feptm-teupDtmDt 

 «Gaman&er nut toe #1. 



'<?tftlittitcn fooittn ban crupDtn bcbBmtoatgbtlritbfniflC* 

 . metDt ï<oobe Betelen / maer;ijn met oen naem <t>aleopf>8/ 

 fcibecitia / /Btlifft mDe ^tbatlcot elöera bermatnt. C-cnghe 

 mcot-fooitm Daerüirtfulltntop Öitrbtrljalcn/ mtt fommigljeoie 

 baiKTlufiuBbefcbieben enDt tooi Lam.um gDthotiDcnnm- 53tn 

 toekhen top Dier in luBrr bolgbcn/ Dan Dt anDcr / Die nonjtana met 

 fotiatrteBtn/omBatbtlsttte/lettltn gbetn belmtoijfc oft hap* 

 toijfc bloemen en hebben'/ het <Sla«-enipBt enDt Stngljcl-raipBt 

 boo!fatbttrooitcnban.f)cttlen bouBm/enDtDt ggemtpnc ©oobt 

 Betelen bp 't gtjcfiatbt ban Sidenns ftcllcn. 



Gherneyne tetckenen »a K alle Doove Netelen, gtt 18 K totten/ 

 Dat alle söoobe Betelen metfl ban iT.ep af begbinnmDe/ om bttltn 

 feomcrDoof bloencu. 33c blaDerm flaen almfcrttoectcgptnDcnan-- 

 Dacnobtr/mettuffcbtnrmirhte oft IcDigbcpDt Den (leel befttttn» 

 De a?t tooittlcn ;nn'Buft / h noópacMigb/flbebcfcuv alle i«ct aemie* 

 menDe/ eiiBi metttoc fpnipten oft flcelcn uptgtjtbenDc. 



Doovc Netelen met witte bloemen, onder geel,met peerlche It re- 

 pen, btbooicntot ijteSicrDegbeaaegt bpJ0oDone.ua. 



«oov^é Netelen met «itte placken. «De blaDerm bltt ban ;t»t 

 fomtnotametgrootttottte plaehm/fomrntemet hlepne ghefpichelt 

 Bftgl)t|tichc!t.S.pljCttcnLam.um Ieocoftiöon. :„■»„,*, 



Doove Neieicn met een witte ftrccplanghs henen tbladt inapu* 

 limtoaffcnBc/iB'tgbtwDatColtimna Lamium Plin.j Carnpocla- 

 renfe & montünum noemt /mttburhantigljt roooatöngje fice en / 

 De helft hlcimDcr UiaDcrcn Dan Dit ban ghcmcpne ©oobe Betelen / 

 bebbenDt ectitoirtcfttcepin't miDBcn/ enBe tm rtebte senutot aen 

 bfiiDcrijDtiiDooigatiiDc TBclthetoittefftept Datt altgDt inl bluft / 

 fclfa nlbttoaerDemenBtblaOerentbien iaerlangöDioogb ©ebloc* 

 mentnnimt Dcntoittcii cooDacbtigöt Demlhma ; bicrfaOm naela* 

 tenBe Ver'ander.nghe. 33e blaDerm ^nfomtnot» fpitfcr/ Dieper gbc* 

 Jicrft/aloOamanDtr/mDcDeflrecpiafmallet. ' 



Naemen. DcfccnDc DebolgljenDe tooobt Bteelengeetmm tla* 

 tnnen<6'ictlta Lamium, Aononium, enDeAnónium.t©iemetgecle 

 bloemen beet in Jtaden UibytiB* , ala ooth Die mtt toitte plathcn / 

 DicoothLienanahtet. ©ie mtt toitte bloemen noemen fommtgbt 



Archansehcaflorealbo. _ ■ 



Ander "heHachten van Doove Netelen uj>t Clufiut : fommigg» 



banDctotlchtelDcra bcrmaentnjn/ fsmmigfie gbclgchcn De BÖtnt 

 Die ©osoncua befebjeben bttft. 



i A EcrftOofteDrijckfchLamiumbfCftfttelClieentnboethonBg/ 

 oft hoogl)cr/birrhant;r«pgb/mct blaDcren betoaffm Die ban ^Ee> 

 liffc bonae gbtloth/ gtjtrimptlt oft gbtf tonffelt / met een ftoactt 

 arccntcblinchmDc/matfcbtrpbanfmacth iiiptclch hnoophentuf* 

 fenm Be bfoDtten fpmpten Bc blotmm / Bip oft biet bp ccn/allegaBcr 

 üoo;mattt6ljangt)cnBe/ langbatljtigb / fouBtr rcuth /groot / nwt 

 tjtlmBtoijfcgbemaetht ( mact alleen met b« onDctltc bphen boo:* 

 toaerto uwbangenDe/ putpurbanbertoc/gtoottt Dan De anDcr bla* 

 DcrhcnabanOic felbebloemc i Be toelthe upt Den toitttn fomtnDts 

 imrpurbcrteigh «fin/ fomtgttBbleether-pHtpurat5tigb13tblocm* 

 iwPBhtnB «mtontmDe biteBt/upt Btngrocnm bleceh/grootftoart* 

 nthngbontffcnfactmbouBcnBe/ DatinOc BiaechmaenDt rnp ia. 

 jïlcn binDt bet bcel in «oftenrgth / fomnjota ooth in Öoogö* 

 DnptfrijianDt. yet fcljtmt Datljct ban 33oDoncus boo} bt Dtrbt 

 fooircuan ©oobeBctetaibcfcbicbenia. 

 u.jn s>abopmtoaflöetbecI/ Doeb alleen met toitte bloemen. 

 C. jn •Ooftenrijth iffeecen fooitc met meer fleeltn/ Die ftoathet 

 »tjn mDe bi tul: igbet / enOe roat fmalltr blaDtrtn. 



BOéita / foo ia Dit gbednebt ban 33oobe Betelen t'ofttetbt bp 

 f uchfiue enDc 'ïtaflua M eliflbphyllon ggcnotmt BÖttottfl. 



Vremdt Ooftcntijckfch Lamium 18 een fOOJtt ban Lairimm, oft 

 geeft immers metDt Galeopfis grootegbemepnfebap. ©tttnipDt 

 beeft ctrft ronDatbtigbe b laBcren / Bit ban Bt Betelen betl gtlyth / 

 mate gtjcmcunlgch grootcr; mttratbtctoolatbtigbtpBt beftt /met 

 tm bette taepebocötigijcpBtalBmét ttncnDauto toatbefpimchtlt/ 

 tctoglen Dat fp notb iongb ttw atb De hanttn gbefictttlt/ op Ian> 

 Bbe fteclhtna flaenDe : mfftgen be toelchem bee ttoetBe iaet tcmn 

 fleel uptfpiupt/ fcahantigb oft bierhanrigö/ mtt tenfaebt Bona 

 bttoafftn/ am Betoelchtupt De hnoopmfpiuptenOc blaDercntoaf* 

 fen/ altijüt ttgljm Dm anBtten flamDt/ fomtoglm ttoee / fomtog» 

 ta D;p / hlepnBet Dan Die blaDcren Die eetft upt De toojtel toarm 

 gtjtfpiotm / cnDe op home free&ma fiaeiiDe : upt Detoclche nu 

 ttoee nu Djp ftitlhcnafpuipfcu/ccnenDupm langb/Dun/ftgf/tupgb/ 

 D:p oft bgf blotmm DiagbcnDt/ Die gol?im/ ban boitn toat gapm? 

 De / met tm hltpn ttptbanggmDt liphtn / tnDe met een Dun pnem* 

 hm Dat met Dtatphtna befet ie uptfrthmDt / upt Den groenen 

 blttch ban bectot . Bat bt bloemen bolgbcn bollchens ala Dit ban 



Eynde van het vijfde Boeck. 



Crupöt- 



