z 3 i 



ooeb feer nfltteltjtfi bp bc plae|tctjs oft pappen biemen 

 mactht om te brtlioc icn/ enbc om De fmerte te fhllcn. 



«SMjcbjoogljbe IDtolcttcn ;ijn ftet gocbtgl)tmengl)tbp 

 be bjantlitn cnbc anbere bingben binnen gjjcbjuprlit om 

 ftet herte te berfrertuen cnbe te berquirben. 



32t blabtrm ban ïitolctten-cruPbt met toarmmoco" 

 ghcnomen/bcrhoelcn ooeb enöe maecben bocht / cnbe bos 

 benbien bcroojfaerlicnccncn lichten bamerganrh / maer* 

 benbe oen bmult toeech : ban bupten gbebjuprbt 3nnbe 

 betroeteu alle bette ftoillingm cnbc fbjccnnght 'n/ foo Wel 

 alleen / alp met Polenta, bat $ jftrel ban «©erften-mout 

 ghemenght/ enDe op De brand» leDcn Des lichanng gelept. 



jBcn leghtfe ooeb op De berhitte maghe/enDc op De ont* 

 (leliën oogen/ale «Jalcnus betupght. ïiiofr ojiDcis friiiijft 

 batmenfe ooeb feer nuttdtirft Icgljt op Den aersDarm Dte te 

 huï ijS/ enDe begijint ur t té ballen oft te finrhen/ als't Dteb- 

 toijfë gljcbeurt. JDanfp mogljcn Den uptballcnDen acrp> 

 barmbenuacm cnbe nut toefen/ ntetafe cnitghe t'famen- 

 trcchinghehcbbcnbe/toacr mebchptoebcrom gljrDjebcn 

 toojDt oft mgljeljouDen / maer aljs een brrfarhtcnbe enDe 

 toeerhmahenbe bmch/ fulelijs aljs birbtonbs eerftelyeu op 

 ben nptballcnbtn aersbarin ghelcpt mort toefen / cermen 

 bicn toeberom in fian Doen bertrerben oft heeren/ btjforu 

 ber al» hp feer ontflchen oft berhtt iö. 



#linius( ffh?nft ban be Violetten / Datbe branobenp - 

 baer ban ghnnaeebt/op bet hooft gelept/ oft ghcrohen/be 

 ftoarirjhcbrn ban benjjoofbe enbc boofr-fteeeren ban te 

 bcel eten cnbc b?tntben berbjijbenenbe beteren bonnen: 

 Rp fegljt ooeb/ bat De fclbe'ïltdletten met.toattr gftcbjont; 

 ben oft ingenomen /De fquinanrie enDe ontftebinghen Der 

 bclcn ghniefen : bermaent ooeb/ bat Ijet purpurbertoigfj 

 ban bc trioletten alleen ghcuotnen cnbcbergabcrt/bebal; 

 fcnbc ficebtc/fonberlinglje ban bc bmbcren/ alp fp bat met 

 toaterhmnnen/ gljcnecft. 1$p boegftt baer noch meer bp/ 

 bat bet fatt ban Violetten be ftcben banbe *>co?pioencn 

 betert, gutoelrttetooojbcn banl9Imnto/'tfelbebat|)p 

 ban het purpiirbcrtoiglj ban befe bloeme frfenft / en 

 ftlpjnt ban De 13iolcttrn niet beboojenberftaentetoo^ 

 ben / maer alDaer ban eiber» bijgijcboegljt te jtm / upt De 

 befrl)?ijbiiigljeban *)terrc-crupBt oft After Atücus ,toaer 

 ban top Ijitrnacmaelsifpjebcnfullen: gbemercht batmtn 

 inSPiofrcjibc» ( toacrupt ^liniuji biCHtoijliaghcfrInjben 

 ïjerft Ijet gljcnc bp ban be brachten ber trupbenboojbt- 

 bjengljtl lefcnmaglj/ bat Depurpurbertoige bloeme/niet 

 banbe©tolette/ maer ban ben After Atticus, met toattr 

 ghcbjoncbnnnnbe/ bcfquinanticn enbc gl)ebjehen Der he= 

 len / cnbe ooeb De baUenbe Itccbte ban be ionghe hinberö/ 

 helpen enbc ohenifcn ban. 



Verkicfinghe. ^\e Biolettcn baermen bt <©ïie ban toilt 

 maerücn/ moettnljeelbtrfelj cnbc noeljfappigljcft bocht 

 toefen: toant alfitpDjoogltcghctoojbcnsnn/ fchijncnfp 

 nubtfgaöcrp De bocljtigljtrbt / bic fp berlojen Ijcbbcn/ 

 ooeb mm berboelcnbe ghetöojben te 3nn / enbc toat hitte» 

 ghriircghcn tt hebben. 



«engnenbe De <©uc binnen nemen moet om beffiiolet; 

 ten in te ftcllen alfrnen baer ©lic af mactbcn toil / bic 

 moet ?iin oft <©lic ban onrijpe <©lnbm / bicmen in't 

 <jö?iecbr> Omotribcs a'^aTftüs cnbc Omphacinon 0'p.fóumr 

 plecglj te noemen; oft ©lic ban foeteftmanbelen/ foo 

 jücfuep fegljt. 



BIIVOEGHSEL. 



GHeflachtcn van Violetten. ©efe ftttltcflijcfet öfatmt tDOJftt in 

 alle l.inDcii ucel gtjcbmptht/enOc in Dctjobcn onon- tjouücn.'om 

 Dim mitb enöe gocDc heaebten Dicmtn Date in mrrcht. t@anmen 

 btntit Date iwcti btlc anoere gtfiattjtcn Dan / foo tod tamme ala in't 

 tstlt ujaffcnc t loclnct fst nüc tiiDt fDnDct reuctt / cntltel enDe üafa bel ; 

 tou cnDt biaut» / oft ptctfel) / tnbe met anDctt Ucrtom / b:otgl) mOe 

 fpabtbjafTcnOCibanDctotlckc ton fommtsljealljict bctljalcnfulltn. 

 JBatt acnsatnOt bc gfttbatntcban Btft bloemen / foo fietmen Bltt» 

 mcpnljjth ; bat liet mibbel ban bic met siictl befpitnubt plttgh te 

 toefen. 



Gcele Violetten. ?3efc foojtt ban iUttttftöe Stolen tooibt fom* 

 eijotaop btbtrgtnban ■srpjolsÖtDonDtn/fooCametaeiuflftlpjlft/ 

 hctl Bttl ban beetotn tocfmöe / mate gantfeh. sjttnen renth hcb> 

 oense. 



Conftantinopcirche Dobbel Violetten. <ofïetl» bfrmatnt ban 

 Dcft foojtt ban ©iolcntn / bte ootft ban meet anOcce albatr göeo 

 fieniaflöttotefl/ bitinalltabe ghemtpnc Biole ghtljjcltt bon ghe« 

 batnte : Ban alleen fp htggöt blotmtn ban ontallntHt btle blabet* 

 hnia bergabeet / tnBebt33amaft-l ! toofc ttmahfino ghelntfeenOc/ 

 ootft geootee enbc bcil betce tictlituöt Dan De gbent Dit hut tt fanO t 

 toa(T»n, 



Crüydt-Boeck Rcmberti Dodonaei. 



Winter Violetten ;tjn onlangtia tco! nanffigbtofflrningDc in 

 ben bof ban ttn Dttmiftigtj man m iollanCt met gtoote mtnighte 

 m'tmiDötn banbtntointetboojbt-gljtliomtn/ tot beemateft ban bc 

 Utf-htbbtt0' enbc mitngbtpbt ban menighen fttanclttn. 



Twcemaels bloeyendc dobbel Violetten Ijttttnm't tatjn Viola 

 biflora flore mnltipiici, om Dat fp rtoctmaers iacts blotpen / foo 

 totltoutt ala toobt cnbe putpute bloemen boo;bt-b.:tngl)enDe; gt;e> 

 Igtft ootft bc anDcwghtmtpnt bobbel liioltttcn/ ban bennen fom* 

 njbtobmpnpectfthtDn/ fomtöbtafnttutott. ^„^_ 



Roodc Violetten toafftn in beöobcn ban J&cbctlanDt/feB&tïobtl; 

 matttoo:Stn (clöttigl)tbor.otn. 



De Wilde Violetten hcbiwnbitfttottlatoUtC blotmttt. 



TDeEiolitttn botten ootliBennatm ban Viola alba cnBe purputea 

 op Be nittitoc ttnpBt-bcfthïóbttB/bot tocl.fp luttel ghtmtpnfthap mtt 

 BtBiolttttnhcbbtn. . 



Viola alba ban 'Cbtoplpafhio ta ttn foo?te ban 'SrnBtloofen: 

 Viola albaban-iCrasiiaio Bc tDamaft-blotmc. 



Viola aquatilis ban üBOCOnuiB / ban ailbtt Water- ViohercgbCJ 



noemt/ ieonBetBetoattt-ctnpBtnbcftöitbcn. 



Spade Violette fonder reliek. ÜEetfl allt Bc fOOlICn ban BtOlttttn 



sijn b:ocgl) tnDt in't boo z- iact blotpmbt ; Dan Bifc fooitt ia ban Ï.O* 

 UClbcftÖltbtn /enbt Spade Violetten (onder reuck ghenotmt: in"t 

 lattjn hftft jöfe Btn nacm Violacaninacirulea niodora gljtght? 



ben i miBta Bat fp fonatt tcutft is/ cnBc in' t toilt gtocptt . j!Eact belt 

 footttn bloeptn in't toilt heel fpaBt/Betocltftcinfic Ijobtngebjogbt 

 ?gnBe/ ootft in apnl tnBe bjoeghtt/ Bat ia met Be aiiBcte ©iolctttn/ 

 blotpen. 



. Bergh-Violctten van Clufius. ©an Beft fooittn toOJBetlBtC fom* 

 mialjtbanBch taeltnljoogli-götltttocn CatoluaOiruiabcftftjt* 

 ben in htt i ; . tapittl ban tjet ?. itóttft Bet JSjtmbcc ghetoaffm. 

 i. 33c ettfie ban Befe ijceft blaaeten Die ban Be ftoattc Biolttte 

 fctjietghcUjtft/matc ftlcpuctc/ ftoitet/ enOtupt ten Beoenen bleeeft^ 

 athtighbanbettocn/ htetoft ftljttpban fmaeeft : be(lcelfttna;tjii 

 ftantiob/ aenbt totltfttttottoft bjp bloemen maffen/ ftlepiiBctBan 

 Bc Biólttttn/ get!/ fonBtt ttntft /ban bijf blaBetfttnBgcmactftt/ban 

 BctotlcfcthttonBtrdt stootte ia Banbe aiijctc/ mitPuffïtatlfttn* 

 oft ftoatte «enutn oft nbbtfctns ban büinen bttBtplt / Be anDeee 

 tfjn aenatbimtcnflcfDBeghttibt : öet face fltetftt m BjijftantigUe 

 hoofBtfttna / Bt totltlit tijp jgtiöt opfpljiten / tntc ta ftlcpn/ frnatt^ 

 athtigh / ala Bat ban fit ^enfttn . ^t too?ctl ia toit / Bttftatjittgt)/ 

 bet! aflthictftlB aen BcfnCtnljtbbtnBe/ metlangbc toitte faftlingen/ 

 toutooftbcftlatljtigl). 33tfc fooitt toaft iiièinttmattfttcnOcinOe 

 .f JoojBt-fBBe bon «f ngtlaiiDt ootft tctl/ enfit frhtjnt Be felbe te toe» 

 fen Bit «Tamteatina «Stelt ©iolcttt noemt : «üliilma notmtfe Viola 

 montana prima. i. De afidet Bergh-Violette toaft Op't fop ban 



Bcnoetgö sncbttgl) gljtnotmt metbfifltt ftlepncblaBettn/biJ» 

 nac Ijeel tonfl/ aen De hamen cenlutiicnBÜcftljact t/ Ditkat^tigb/am 

 tcnlaiigyathtiflöflttltitntjanghtnfit: upt JittmiBfitnbaHBcbla* 

 Beten tceht tiemcenlicelftcnop ttoce Bupmtn Ijooab/ctnctnigtie 

 bloeme booiót-bunglituDt/ putpiie ban Dtttot/ Bt ghcmtpnc J3io> 

 Ictttn gljtliitlï/ rriatt bttl groottt/tnfie fonBtt tcutft ; natBctotltfte 

 bolüipetn Otijftantigljt bautot : bcrooittiia toat boojt fteupptnBc/ 

 met fommiglje btftlingcn btftt. «;pbloept in't lactflc ban aiattft* 

 lliaenBt : i)p notmtfe Viola montana fecunda ; anBtte nocmtnfe 

 Melanium montanum, foo bet fthijnt. 5. '-©en fclbtn <Cluuil0 

 bttmatntban ttn anBtt Recht opftaende Violette, in't latijn Vio- 

 la elatior gjjehectcn/ mtt ttebt opftatnBe |let(hact)tigbt ofe fijjbe 

 fletifttnsi BiebaniRattbioluaBoomatbtigije Biolette gbenotmr 

 ie/ mtt luttel ttfitn; Baetom notmtmtnfe Dctce Viola recta oft ere- 

 ftior, ban a'rbórefcens. 4 . «fen anBte (üojtt ban U iolett en ia ban 

 Ben fclben «tlulïiiB alBatt bcftlpcbcn,/ mtt Diep Booj-futBcn tn 



glpfttttelae blaatten / als Bt tootte-blocmc jft intmonc DlaBc* 

 ten i anbeta ban blotmt enBe faet-bolltftcn" Bt anfitte Diolctttn 

 Bbtljltft : BitbpomBeblaBetBtollle Viola montana laciniato folio 

 notmt/ Bat ia Stcgb-Bioltrtt met gbefntBtn MaBtrcn. 5. gp 

 S«ftoocftBebtftbn)bincthtbancen Kleyne Bergh Violette g!)ffttc« 

 gen/Bic «5iiilitlmita Botliiia in ppatgnitn bonot/ tnBe Viola mon- 

 tana pumiia notmBe / foo ftlcpn fiatfc nautoa ttoce bmgtt biceBBcn 

 boogb toittot j De toottcl toaa notbtans tamtlntfttn fctcït / Be blaDe» 

 tcnjmalltïBan «t lulïuaopt atn ctnigbt foojtenban üioltttmfatlj- 

 ]19antallc anBttt üioitttcn tjtbbrn conBc ulaCcrat ; maec in Befe 

 foo:tc toatenfe fmal ala Uoofcmatyn-blaotttn / ttn Bupm-b;ttBBe 

 lanjh : Be bloem bomt op ttn ftiipnftetlfttnntfftyen DeblaBeccn 

 boojBt/ tnBt iafneeutoit/ fonBec ecuch . 



Van dee)shentheydt .oeffenmghe oft vermenighvuldinghe der 

 Violetten. 39cbiupn-biaumc ©iolctttn bebbeu tenen fetc litflyt* 

 ftcu eeutft ; maec Beroittc / uic ootft obec al ghcmcpn ajn .■ bebbtn 

 ftet luttel oft min ttuchs. ?0e Biolttte / foo totl Bt nitftelc alB Be 

 Bobbclt/moctgbeplanttoeftn metbatttn ghtbctlrn flruptlt in toet 

 Bbcmeft lanBt / Bat eenen bocat Biep omgbtfpit ia / boo? Den 

 tttfttn Dagb ban jBcctt : ia't Bat BÖ'Jfe faeptn toilt / Batfult gbp 

 mogen Boen in Btn fttefft enDe ientt .iRate men magbftnitt plan» 

 een oft faeptn allt iate op ttn plattfe/oft anBerfinafoo falftecn hiep* 

 nc bloeme bopjfit-bitngben/Bit luettl ecuefta beeft- 19an om te 

 maeeften Bat een Violette alleen Be bectoc beeft ban alle Bt anBee; 

 te toeten/ tolt/ blttcft / geel enöe eofcb ; foo menghc te famtn bet face 

 ban allen sbcdottn in ten Boecftafteu / enBe icg&t aat al'oo in totl 

 gbemeftlanoc. 



59e ftboont Bobbel ©ioletten en biehgben gbecnfactbooibt; enDe 

 toatt btt fafte Datmtn Dieniet en oeffcnöe tnBe Bicftconla beeplante/ 

 fp fouBcn toeBccentftel toojbtn / tnBe beel faeta boojot-bftngbtn; 

 'ttotltft toitia/conB/ ftlcpn/ batbauBcn ijics niet atigelpcb/factjt* 

 acbtigij en&e bol meecba. 



©cfe bloemen tooiBtn bttfcb gbeplucftt / om Dan: <onfctbtn/ 



tnot 



