1 34 



afgcballen ^rin/foo boïgïjtdet fact/tn Hlcpne boïleRenS oft 



l)U)'j56cnjS/ "foo groot als ccn «frtotc oft Ochrum , befloten; 



öc uicIcrc ban frlfcoycii gacn al.o l)ft fact nip ic.^Tc Hio: » 



tclitibcfclarntigi». 



a. ©an befcn ghcflarfiteban ©enféen fcljijnt cocft te 

 toefen bie foojtc taan ©ioletten / bie gljeenfms ter aerben 

 berfpjept cu ligljt/ maer met fjaere liaibarljriglje ftecllicits 

 l)aerfelben op Jjcft/enbe obercpnbe ftaet/fbmtu&tsanbcr- 

 tialbcn bbct fjooglj opfrliictenbe : baet aen tojebarbtigije/ 

 fpitfe enbc tonbom gefterf be blaberen groepen: be bloem; 

 feens 3ijn toat Rlepnber ban be ©ioletten / anberfi be feite 

 ban gijcbaente gijenocgljfacm gfjcltjcH / mecftenbeel ban 

 bip berfrljcpbenbertoen; onber betoeïiBe betoitacluïg; 

 liepbt meeft uptfteer fit / enbe be anber bertocn te boben 

 gaet/ bat gfjeljeel nübbelfie ban Be bfoeme fioubenbeoft 

 beflaenbe. i?et opperfte ban be bloeme is putpurbertiriglj/ 

 het onberfie trcrlit toat nae ben geelen . jftae be bloemt 

 feens üolghen langfjaeljtigfie IjautoBcnS / bit ban fclfs in 

 biiienfplnten enbe open gaen als't faet rijpiS/ ttocirït 

 toit »$ enbc hlcpn . 5De toojtel is fafelatjjtig!) / ghclijcR bie 

 bahbe©ioIctte. 



« Plactfe. r. ^©enfettoojttopbefepfaetrenm 

 be hojcn-belben enbe geboutobe fanben gebonbcn.-fp toa ft 

 ootR toel ban fclfs in be fjoben; en albaer «s fp bcrl fcfjoon; 

 oer aibe liefltjefier om fien /ban be gene bieiri't toilt toaft. 



2. jp'anberfoojte met rechte ftrelen groept m 3talien 

 op t gheberghte ban ©eronen/ oft ben bergh 23aïbus/ foo 

 JBattljietas berfjarit -, infgrlrjc&js op be tïoppen ban't ge; 

 bergljtc ban langueboc / enbe in «nghelanbt / foo Hobel 

 Bettrpght . &p toaft ooefi toef in't ghebergfjte ban »efie; 

 merianbt/enbetn beboffcficn/mbtanbetegfjetoefUn ban 

 (©oftenrneRenbe ©ongarnen. 



f Tijdt. i. ©e genree fpjupt «Pt bet aerben fa be 

 ï.ente/ metbe ©lautoeoft &toarte ©iolette/ oft toat 

 lactcr; enbc blijft baer nae ben heelen j&omet booj/enbe het 

 Biecftenbeel ban ben §erfft rrheburighlijtHen bloepenbe/ 

 tomtnbts oors bes tointers. u ®e rctïjte opftaenbe 

 ©enfee bloept oocb ban be lente af/ ben gantfrften J>r> 

 «ujbooi/totteneeifftwe, ^ 



Crnydt-Boeck Rcmberti Dodonsei. 



5 Naem. i. JDeeerfteoft gfjemepne foojtebanbtt 

 ghetoas toojbt in ©janchrijth Penfees gjjenoemt : enbe 

 baer nactoojben brfe bloemen in ©jabant enbe in be an; 

 bere baer bp iiggbenbe fanben ban #ebftbnpbtfrljlanbt 

 oorK^eiifecngljcijceten; in't tóooghbupbtfclj Jrcifcöam? 

 tarnt/ cft oock C^cifrt(tici;cit Hiimm ; gljelijeu oortt lupbt 

 benlLatijnfffjen naem: toant men noemtfe in'tilatnn 

 niet alleen Viola tricolor , om be bziiberhanbe bertoe bie in 

 befe bloemen blrjrfet / maer ooefi HerbaTrinitatis : anbere 

 noemenfc Herba clauellata . j^onunige 3rjn oock ban mep; 

 ningfje/batmenfelacea behoojt te noemen : baerijsnocljs 

 taujs ren anber foo^te ban Iacea, öe zwarte toegljeuaemt/ 

 bie ban onjSbojenbefrfjjebenijS. ^anbit ghetoao frtjtjnt 

 met be Phlox *^of aan 'üTljeopfjjaftuss feer toel ober ten 

 te Romen / be toelrne oocb Phlogion tki-yw gijonocmt 

 toojbt/ enbc iis ccn toilbe bloeme/ gljccnen reucö Rebben; 

 be/ in be iLetitc met be l©itte ©iolcttc / oft irjat fpacbee 

 Mpttpjuptenbe/cnbelangljen tnbt obnblijbtnbc ; fulchis 

 als befe bjijbectoigljc ©iolette gantfrljelrjeöisi: toant/ aljs 

 top befcfnëbenfjebben/ fpiëljceltorlt banljaercn aerb/ 

 bacr-en-bbbenoocHfonber reucfi/enbefeet lange blocpem 

 be. 55an 'SfjeobozuiS «©aja noemt bit crupbt ( Ijcttoooi; 

 befeen Phloxoft Phlogion in't Hattjn oberfettenbe ) Viola 

 flammea , fl j ofmni ©lammenbc ©iolette fepbe ; enbe met 

 bien naem ijs befe bloeme bp bc Eatijnenljebcnsbaegljij 

 oorfe glienocgljfacmbcficnt gljctoo^ben. 



i. 5pe anbere foojteban f&enfcen magfj oock epgljent; 

 Irjrft in't 3Latijn Viola affurgens oft furrefta , enbe oorli tri- 

 color gijenoemt toojben/ batiö öeeljt opftaenbe ©enfee; 

 enbe bat beel beter ban Viola arborefccns.tjat isi 2 oomacij* 

 tighe ©iolette / als fomnuglje bie noemen : toant fp en 

 Ijccft gantCflj gijeene grootte oftgfjelncfeeniffe ban cenige 

 heeftere oft boomarfjtiglj gj)etoa.s. 



f Aerd. 3Dc©cnfcen3ijn ban aerb toat uoubachtigfj? 

 bogftnietfjcel merrKelnclt/ maer befchepbelnclicrbogtjt/ 

 eeniglj lijmarljtigfj enbe taep fap/als bat ban be il^aluvue/ 

 tnfjaerljcbbcnbe; enbe bacrom 3ijn rptoatbcrfarntcnöe 

 oft toceckmaecBenbe ban Bracljtcn/ maer met foo feer ais 

 bejBalutoe. 



f Kracht ende 'Werckinghe. tDitrrupbt/naebemcp* 

 ningljebanbe nieutot jKeotcnn-mee(ters/ i$ fcergoebt 

 nljebiupefet inbe Bojtren/btifonbetbanbe iongr/ me nocfj 

 fupgljcnbe Binbcren ; enbe toojbt gfjelooft bc befieehtljcpbt 

 oftballenbeficeBte/ enbe ben Bramp enbc trccüingljc öcr 

 Ieben ban be Ijecl iongfje ainbeten te ghenef en / enbe te be= 

 letten bat fp met bie quale niet bebangfjen en tooiben . 



JBcnpjnftbat felbetrupbtoocB feerinbeontfteUmgtn 

 enbe gJjebjeBcn ban be ILongDer enbe ban be bojft 



'Cfelbe ig oocb feer goebt tcgljen be fcojftijepbt enbe 

 trtir Hfcl ban ben lirfjaeme. 



i?ct san oorB be toonben enbe ftoeeren oft 5eerigljcben 

 tocrfjcelen enbc gijenefen. 



BIIVOEGHSEL. 



GHemtyne Penfecn met geelc , heel wirte, oft heel violette bloe- 

 men { foo mm ftabt) ?ijtt ban Ijct tolt faet in fommiaDc bobcn 

 bao?&t-gt)cliomtn / ootlj alle foiioct vcuth . jTlacr Oe tiolgöcnüt 

 (öoirtn ntchtti tori. 



Bergh-Pcnfee , oft Welrieckende Penfee, is tcrfl i)an Oatttf 



eatiua befetneben slittocfi / entie Baer nae ban «riufius in fyn 

 boeth bet »?emötr gbttoafftn sbtfieit / met naem ban Viola 

 montana tricolor ; al ofmm feobt a3!0-bcrtogl(f. Scret)-BiO> 

 ittte . èp toaft obctblotoigb op Be bttgbtn ban £>voir;rrlanöt/ 

 tnBe bloept üaec Ben gbcljetlcn giomee brmae öooi . ©it ctupfit 

 gbteft trpt ecne toojttl brie fttütm omtrtnt etnen boet hoogrj/han? 

 ttgh/ fetr ghttacltt : aen Be totlcRe ujafft n / nu öier ten / nu baet 

 een / Bicftc blaOcren ƒ Bie ban Be «Sbemcpne lJrnftcn bp nae göe* 

 inthtnBe/ maee langbet/ öichtc / bol fapn / niet feec gbefetjaert ofe 

 Bhtfttetelt/ aen Be Kanten met fommight uptUiaffcn oft fyB-blaBca 

 ten btftt / Bie langhachtigö ?tm tnBe öicp Büctnippelt/ luat bittere 

 atbtigt) tnae toat fchetpachngb ban fmaeth : upt öet opperde 

 ban Be tadtsRena Romen lanabe frcelftcua boojbt / bjijftantigij/ 

 teer / eltft een bloeme BjagbcnOe / grootte ban etnigbt ban alle 

 be anBertfooittn ban ïaenfetn/ oocR ban bgf blaBertngttcmaeeRt/ 

 ban be totlcRe Be ttoee bobtnftt biaBeten aen be upterfle fcan* 

 ten upt ben blautoen purpurbeetoigb ?ijn / omtrent Be miaaet 

 ban Be blotme blctcRatiitigij ban bettoe : be ttoee anBerc blaBe» 

 een bic aen Bt fyBen berfpitpt ;gn / RltpnBee ban Bc ttoee oppte» 

 fte / ?gn geel ban bertoen / mtt platRaftnw btfpjtpflt Bit upt 

 btn blautoen purpurbertoigb -jjjtt : tnBe hebben bobciiBicn firn 

 putpurtiertoigjjt (tratien / Bie upt Be miBBti ban Be bloemt upt- 

 muptcn. ijtt onBctflt blaocrftrn ia bittBtt Ban Bt anBtt biet/ 

 bimat gouBtbtttoigb / metftben putputbtttoigbe fftaclen ban bee 

 midbel banbt bloemen begbinntnoe / Booj-ttgbm/ oen fgn on» 



bttffe 



