* 3 8 



* 



HET IV. CAVITEL. 



Van Steen- Violieren oft Leucóion met 



geelc bloemen. 



Ghcflachten. 



Vitn ben <6celcn Leucoïon fullcn top fjfec maer ttoee 

 foojtcn Perljalcn : üiarr ban be cenc ghcnicnn ip/ enbe 

 ftceft entlulc bloemt n ; e nbe be anbcrc too^bt felben gcbon? 

 ben/ en bc 10 bobbel ban bloemen. 



f Ghedaente. i. 3":e ;g>teen-Biolierrn oft <6relen 

 Leucoïon hebben glietarntc rjroene fteelcn / enbe langfi- 

 buojpigljefmalle/ fiacl oft effen blabcrcn/ uptbenfbJar? 

 ten groenarhtigi) oft bonchcr-groen banbcrtocn/lilcpnbcr 

 ban bie ban bc IDittc Diolicrcn : bcbloemen 51111 geel/fret 

 roei rierfienbe ; nac tit toelcucbolgijcn bumie langljVDojpi* 

 glje pautoncnp/ bacr bjcebt faet m lenbt . 5T»it Deel gije* 

 tonp ip (jontarljti gij / fcer toel tcgijen be «oube enbe ftrafc 

 figjjcpöt Dep tomtrrp megjjenbe. 



Cruyck-Boeck Rcmberti Dodonaci. 



©iolieren. ». Te anöct nocmrmrn bobbel S>rern- 



i. ©Mt befen tp norfj een anbet gljeflarpt met bobbel 

 bloemen/ batgbeenljaubjuenpboojbt enbjtnghf; maer 

 toombaniongfjeftljcutuenpboojt-gbefet/tnöeinbeho- 

 ben onbrrfjouben. 



f Tijde. <ec g>tecn-©ioheren bloepen m 5lu?il enbe 

 m Jücpt ; oacu roei tn ben jitJetrt; enbe eet/ alp't fdete toin= 

 tcrö 3im. 



^ Plietfe. étmi-lEncltcrrn roaffen beter aen oube 

 inuercn / ïnbctballenljuprcn/enbeanbcrefieenarDtigije 

 plactfth/ ban ergljcup elöcrp : funiojben ooebmbefcoben 

 gbcfarrtbpbcinturenenbetoeghen. 



<j Naem. ïDitrrupbt ttuwbt oorft in't<tf5rittHp Leu- 

 coïon AsoiW ghrljeeten / enbe Leucoïon melinon Atwcó/ox 

 nitovóti in'tlLatnn Leucoïum lureum enbe Viola alba ; in't 

 2lrabifr[) Keyri jin't s>paenfrh vioUtas awariii*,; in't j$eber* 

 öupötfrlj *>tcen~tëiolicren / om bat fp foo gheerne op 

 ftcenarhttgpcn gronbt vuaffen / enbe <6ecl ©iolirrni; in't 

 tjoogljöiintfri) ©416e cofolatoi-.iit't f ranfrh Girofflées iaul- 

 aes; uit «engljelfclj ffl?a(fe ©plfofcr. 



i. ï)e gljtmepne i>tecn-l3ioneren magljmcn êtten- 

 Diolicren niet entuele bloemen Jeeten/ oft dicnele «Stelt 



Violieren. 



« Aerd. £tmi-lMolteren/footocltrupbt alp bloemen/ 

 bat ip bc hcele ftrupriuv foo «3alcnup frljjijft/ Jjeefteen af= 

 bagenbe üraeht/enbe ip bun ban bctlen oft fijn ban (toffe/ 

 maermceft Be bloemen : enbem fonbcrljcpt alp fp bjocgh 

 3pn/ foo 3im fp hraebttnljcrban notl) groen toefenbe. 



f Kracht endeWerckuighe. 0?U)lCOHbCp fc|)njft/bat 

 bc <©eelc Leucoïa, bat ip bt «rtcen-löiolicren / in be jBebt= 

 rrjue metft rjtjtfotljtenbe gljcbjuptbt toojben. 



H3ant i)p fegljt/ bat be bloemen ban é>tecn-©toltcrcu 

 bjoogb 3nnbe/ in een babt gpefobrn enbe ghebjupebt/ ftcr 

 bcnuaein snnombe ontfteumgljen enbe fteccrmgjjtn beg 

 inoeberp te ghenefen / enbe öe maenbt-,loubeu te tycts 

 toerlien. 



tpcftlnc bloemen met olie enbe toafrb/gljelijffe een plac= 

 fier bermen gljt/gcnefenbtfcloben ban ben aerpbarm/enbe 

 bant fonöament: met öonigh gjjcmengljt / gljcnefen ben 

 fpjoute ban tic ftmbcren/ enbe be oube quabe ftoeermgljen 

 tube feertgljtben ban ben mouöt. 



l?et faet ban ^)tcct:-ffiiolicitn een Dalf lobtTtoaermet 

 to pn gljcbjonr&en/ oft met fjnntgl) boo? eenen pcffup in be 

 tnocöcr gljefet/bertoecftt bemaeubt-ftonben ban bcbjou= 

 toen/ enbe iaegjjt af be naegljeboo?tt enbe boobc buirbten. 

 5?e ïooitelen ban bit crupbt nut a3ijnOi)eftooten enbe 

 opgijelepbt/ gDencfcnbebtrhcrbemiltc/ enbe 3nngoeöt 

 tcgljtn befmtrten enbe tóeebom ban {jet flertijn. 



C^ipporratep leert onp in fim boeth ban be jüatuere bet 

 li>?outoen/ {jet faet ban Leucoïon oft Violieren alcpn gt; 

 ftooten met unin te bjincttcn te gjjtben / om be naegnc; 

 boojte af te bnjben/ enbe petbloct uptbemoeber te boen 

 tnfen enbe up* te lepben; aibe frgfjt baer noen bp / bat tot 

 ben felben epnbe bebaojtel ban ben <S&eelen Leucoïon oft 

 é>teen-19ioliei en/op btr felben boegpen niBljtiionicn/fetr 

 nuttelneö gpebjuptltt pleegö te votfeu. 



BIIVOEGHSEL. 



AI io't bat ötfe gum- eioitettn ooi naem boeren/om bat fp on 

 Sojte flrttiati)tigl)e flronoen toaffen : twcötana foo actiën fa 

 fcccVDelinDeDoten ; Oaetmciifectfcjootiefooittr.banbhiat/fom* 

 rgötocncftcl/ mattfect gcoot; ente anoete oonbel/ iiocfl gcootet. 

 3n't èpacnfclj tiectcn fp ooch Alheiys ; in't ioogtiöupOtfcjj fbm» 



tlJBtaGelbGartenVeieli in't 3:taliacnfcl) Viola palht ; in't $ tanfeü 

 Violctzdes murs. 



Ander gheflachtcn van Steen- Violieren, giommigbe'anfietefooj» 



ten ban stccn-Etoficrcimjn ban 4Tlüfiu« enöe lobtltnöeanOete 



bcfcrjiebftl/ af» bolgljt; r. Wilde GeeleVioliere van Clufius ia 

 ban l)em Leucoïum ïilueftre 0jjeljcet«i; in't tüOüBtjBlipBrfcl) Wild 



«eibe Veyeiigjieigeft öe tamme s>tefn-BioIietcn in'tftongeta Sarg* 

 Viola, Dat ia<6eele üiolettt/ göcnoemt tooiocti. =>pluaftop bn* 

 ghen enöe op ficenathtigöe plaetfen ; enDe btoept in orniRep. g>p 

 Ijeeft btle ülaüeren bp De toojttl toaffenDe / De Ula6eten ban De Bbt> 

 mepnc §>teen-tioIicreti gljciiichcnDe / noebtana toatfmailec Dan 

 biei gtocn/bittctatljtigtj b'anfmaecHjmffcbm De totlche eenen fhrl 

 ( fomtijDta meer ) op ftacti gijtbooit oft glieflteept / eenen boeDt 

 Ijooglj oft öooghet/ met dolacljtige blaDcrni bcfet/ btle utocmen oja* 

 SflcnCe / ban biet bfaOetfit na gftcmaeclu / geel / cic ban bt ^tctn- 

 iUoiicttn gljciycftciiDe / matt iilcpnott / cnDcnitt foo tiecfcenöe ; bt 

 tMiirjihcna ;im ooch langtitooipigö/bol plat faet.-BeUioitclia langt)/ 

 bJitadJtiglj/ met belc bcfclingl)Cll. z. Zee-Stcen-Vioheremetgeele 



bloemen. tBtfe toojDt ban lobel btfchuben/enDe in't latijn Keiri 

 Oft Leucoïum marinum flore luteo g[)cl)eettn. ffip ia ban aenfitn bt 

 gljemtpneSMetn-Biolieten/oftDeOtclelfliolieteiibanDtXRibüel* 

 lanfetje ;ce Bbelrjch : De blaDcts :tjn ootn gtoen/ maec gtootet/bjee» 

 Dct / enDe geelatbtigt) / op't groen ttctftenbt. ^>p petftljiltban bet 



bOOlbetmatnDe Leucoïum luieum marinum, Dat elüetS lipt loUcJ 



bp Ot ghtaactjtm ban Thiafpi befchitben ie. 



J. Zee-Stcen- Violieren met witte bloemen. «Defe fbOJK/ftgÖt 

 ïobcl / ia alleen ban De boo;gamDe <ÖteIe Sct-ê>teen-i3iofitte 

 betfcbepDen / om Datfe tuitte bloemen beeft / enbe Mepne bla» 

 Deta. 23efe ttoee foojtcn groepen nu feet mei in bc boben bau^e* 

 betlanot. 



4. Zee-Violiere van Padaa, Die ÏOUtI Leucoïum marinum Pata- 



umum noemt / enDe onoct De foojtcn ban ^.tcen-ütolieten teftent/ 

 beeft blabcra/ fegbt l)p / niffchen De «Gioote enDe tólepnc Zet-Bio» 

 liet blaDeta/ ban DcfelbcbetbJt/ onDetfmal/ teebtoaetfp atnDen 

 bale ban ot tooitel tuiten. *©e fteelen ?nn bp De ttoee boeten boogh: 

 aen't oppetfie ban De toelchc geelc ghefieiteDe bloemhtna giotpen. 

 C faetiabangeDaenttenoeBtootte Dat ban De «3itte Biodetege» 

 Irjrft / plat/ enDe bttoten intonOe laugöbJoipigheDautoftcna/ Die 

 gtootct sjjn Dan Die ban De 'Cftlafpi . ©e felbe Hebben ton uot Clu* 

 fiiiacIDecabefcliicbeti; «icfe booi eenfooucban Haftettc öoubt/ met 

 naemebanErucaperegrma. <eènigbe anoete noemenfc Leucoïutu 

 lemmerorundo, Dat ia Oiolietcn mcttonb faet: totlrlutinacmoocii 

 bcle anüetetiupDenfouDt mogen paffen/ namentlncR ijet Leucoïum 

 ai> Hordes ban ƒ abiua "Coliimna / enbe De^anoiotfrbeEialuteit 

 ootfe. 



5. Bergh 



