i(?4 



S« rn toaftnittut ttoift/ banisBan «Iluftusin Dt hoBenBan fom* 

 mijbe Iirf-ljfbücrs geficu. jjlacr banOcBecanücnnghiOtr 3Dob> 

 öcle «moffelen fullen top tucrnacnocb, meet fpieftcn. 



8. Achtlte ghellacht van Ginoffelcn ktijgtjt tocle mtkactjtirjttt / 

 bolsappig!>t ölaöercn/banae alaDtt Dan xee-«tas / birttrachtigh 

 ban fmarrh / met ftoitc flcelhcna / acn elcft kuoopken met ttoee 

 olarcttn betoaffen : op Dicfteclkena ftaen feet groote ( nae Oen 

 tpfthbsn Dit htele gbetoaa ) enbetonbe ijupskena / toalachtigi)/ 

 upt Hm Btoencnpurpurarptigtj / in Dijf ftcrrclcn gheDcplt : upt oe 

 toclthe cntkele bloemen <piuptcn/ ban bij f blaOctftena Bbrmaecftt / 

 licht tooD ban bermen / fonOcteenisben ccuth. 



9- Ncghenltcghcuacht van Ginoffelen heeft heel klcpnt gtaf> 

 atljtighe cuBc bnnac fteftcnDc groene blaDcren i enOeittuppt betre 

 rnOetoyf/BeellanatabcflacnOe/ BhelgcftDeu .JRoftplecghteOocn. 

 ■STuffcijcn Oe blaberen toaffen fommigtje uptfpiuptfclen / Die bloc* 

 tnen bjaghen/grmatcftt ban Bgf in ttoeecn BbcfncDtnhlaDcrftcna/ 

 fcleeeft-tooDoft lijfbertoish /tltft op een bun fteclftcn ftaenoe/ 

 bat nautos eenen BtocerfTfnBmgbtt hoocih ia/fect bcbaesblpch om 

 fitn : het faettoafHnbiupneenDcblincftenaehoofacfttnB/Bcgbe* 

 Dacntcban eenen gïitt hebbenbt ( toaet mebe Oit ttupbt ban ot 

 Ohcdathtcn ban «moffelen ftbónt te Betfchillcn / enbebp DeCjni* 

 frus-ooghen toat naeDer te Komen ) tnbt iahlemi/rofacgtigb ban 

 bettoen : be tooHeliBlanghenbeftoattachtigh. ©cfefooiteinoe 

 hoBen bcrplant rijnDc/ pleeg!) in't laetfle ban Spul te bloepen/ enüe 

 fomtnota tocDcrom omtrent het bcghmfcl ban £>eptembet. Tn 

 j&tiermactht / op 't ghebetghte JuDcnbctgh g&ebceten/htnsftt Bit 

 felbe etupDthecl fnrtutoittc bloemen, $ttmogbte toel toefen Oat 

 t>it felbe sfotwas toaet 't flhent bat «efnetua Mafcus aipmuj 

 noemt. 



Tamme dobbele Ginoffelcn vin Süefien met menic-roode oft 



órangie bloemen. ©tfcfooitccnbetfchiltBan BeBhemepnc^tattu 

 me oft Uof- «moffelen netghena in ; Oan fp ia alleen I aengaenOe 

 be bettoe ban batte bloemen / ban alle be anOereBerfcbepOen : 

 toant Die fiomt feet nae bp Bit banOe töüot «Cb.iifrua-oogptn/ 

 tiietop bloemt ban Conftantmopelen noemen : ban Öcfe bloemen 

 enxtjn nicttoci foo DIammigh oftgloepenne banbertotn/ maet 

 itethctieet toat nae De tijfbertoe /bit blpcht in Die fijDe laltcnen 

 cicmen in' t ^ooahBuptfcj Pomeramzfarb noemt/ oftin'tl&eBtr* 

 imptfeh Orangé. £>p blotpt met Bt anbete «inoffcltn/enBc hrnght 

 ftoart plat faet > BatinOtt aetBtn ghetooipcn tpnOt / feet liep* 

 telijtft boo'.tliomt : Oan De bloemen biet Oan ban komen ?ijn 

 fommighetoit/foramigbt rooD/fommigpc blctcft otangt/ fommight 

 bnipnorange. g»omtgbta komenban'tfelbefactench'cle bloemen / 

 corH fret berfcbcpDcn ban bettotn. 



Dobbéle Ginoffelen d'ecn uyt d'anderfpruytendc. ©en neerfligen 



rwpOt-bcminner pctruaöonDiuabctftüifoncnpof ban s>ilcci"cg 

 faet ttoee floclkenaoft plantenban «inoffcla ebebaOt/ toienaeenc 

 bloem upt b'anber fpioot ; be toeltfte men uietallccn en facij als 

 bt onDerftt oft gtoo tftc bloemen open toaa ; maet alfoo batfi ala 

 Oe gtoote knop iet Danhaet bloem begoff tt Bfctljoontn / foo bet* 

 tljoonDenhacr upt 't miDDcnban De felbe een auBet ftlcpnDer knop; 

 toclchbepDt Oaet nat ghcliicftclncK haet bobbelt oft metiighuulOi* 

 Bhc blaOeren openbeben.«nBt BttghtbeurBeaenalle Otbloemen 

 bit op bebooifcpbe planten toieffen/ ttoee iuet athtet ten/totBat oe 

 ftouOeban Ben laetflenluintet De felbe al tTamra beeft Doen flerbtn. 

 ©ooita / foo toactcn Be bloemen ban De eene plante bleetfc-tooD 

 oft lüfbettoigb ; De anoetbltefcb-bettoisb oftbooghet tooD/ in* 

 tamnct. 



Gheflachten van cnckclc endc dobbck Ginofiélen uyt Lobcl. 33 aft 

 tönnoch btleanOcttfoojtenüanUDilDeenDeCamme «moffelen / 

 éie te langh fouDcn toefen om te befchinben ; moe Daeroin ban gee* 

 ne CtupDt-btftbmbctB afshttecthent en;ijn/ omoatfe feet luttel 

 ban otfe booiötfcbiebene betfchilltn. ü?an lobt! beeft omtrent 

 fefthien foo^ten bact ban btftljieben/ De toeltlte met ot bobtn ban 

 ona bethaeloc fomimghe gljtlijthenifre hebben / fommigljc oaet ban 

 toatbctfcbillen. te toeten Dtft naeBolgIjeime. i- «toote Dobbelt 

 toooacbtiSht enbe toitatbtigi» «inoffclcn. «. «toote cnDe Wepne 

 Dobbele nof-«inofftlen / half tooD / half incarnaet/ met rooD gtje* 

 ftreept enOt ghepleclit. 5. ©obbe'tpurput-peetfthe Diep ghehetf* 

 be «inofftlen. 4. iiIepnetooBenwhtlesSefeetfDtlBilBc«inofte> 

 len. 5. •CtoteDefooiteban<entftelt IslepntIBtlOe «moffelen / uit 

 ooch Bobbel moioen met btrplanttn enDe oeffenen. 6. 5©ct0e fooite 

 ban «ntftele tBilOe «moffelen'/ Diebleetli-tooDe / Oat ia litht in* 

 tatnaett bloemen heeft/ toat grootcr Dan Be boojgaenDe / ban bnf 

 blaoctfteno / enDe in 't miDben D?p oft bier langhe gbehrolDe öapr* 

 bena bebbenoe/ met ootft bjomet enBc fljjbct (ïtelen Oan Die ban ae 

 boojgaenBc. 7. ï.igghtnBeailBethlepnfte encheleJBiiae«inoffel* 

 feena/met htanajitna/fect attBigü befpitnchelt met f Hbett oft gou* 

 De ticben tna / me t Oic ban C lufiuo befchiebcnc geoott gbtlstheniffe 

 htbbenBe. 8.anBcte«lBethlennftttDilBe«inoffelen/ oie teet)t op 

 ftaen/enBe fttr atrOict atpletnte bloemen hebben- 9 . KilDetKiepnffe 

 (eeghe blcech-roobt ghé"mepn(lc «mofltlfceiia. 1 o . «nBetealBct* 

 Rlcnnfie leegbe untlanotfcbe «inoffelliena / Oie feetlupight toette 

 Woemftma hebben, ©cfe fchijnen ootft bainTlufiua befthitben te 

 totfen : toant fp hebben faet-hupaftena DiebanBe<Ct) ! '™« ,0, 'Sen 

 Bljtltjtftcnoe. n- 3tnOee iloetftlepnfte IDittt «inoffelftcna / feet 

 aeringbom firn / enDe Ben Hoiottium ghelneftenDe/ in't iatijn 

 Daerom Caryophyllus Holoftius gtnotmt. ©eft hebben ftetfBcna 

 ban een palmehooch/ oftbooghet/ met gtafachtigbt blaoera / foo 

 toel ghttgcR Den Hoiottium ban Kucllius ; maet Dt bloemen trjn 

 bieeDer tnBe lultigbet om fttn. t3efe ttoee lattfte foojttn «n öeobm 

 Bhetnqrootcghemcnnfthap metDeanDewfoojtcnban «moffelen. 

 1 1. ÏSitte «toote ^lunmftenamet ghtfttoIBeljaptftcuBinBtmUi* 

 osl. i}.3ü*Kti©utsin£aenaea^«ipmÈmsiw«fwelitffrHi««» 



Cruydt-Boeck Reiilberti Dodonaei. 



ttuth. i+. tDittt piupmftena met roaBe tanepttfttoonftenatn't 

 mibBcn. 15. •Oofttntjjchfcljcpiiipmlitiiabantnifiua. is.JEiü» 

 btllantftbr eft Ottglj- «moffelen/ De Eee-«inofftItn toat flbe* 

 Igcft ; Dan Defe fooite fal ban ona bp De ghellathtcu ban Zeegras/ 

 te Uitten m (jet <Capitel ban Gramen Polyanthemum befth'tbtn 



toozben. 



Kort bfgrijp v.inal!cdc GinofTcicn, foo wel Dobbele als Enkele. 

 3n OefelanOen «jnbnnaeontallótfte fooi ten ban «moffelen upt 

 l'ioogbfiuptfi blanBt enDe anocie lanOen gcbiogljt/cnBe B001 fatprn 

 foo betmcuigbbUlOight. <Csii fooite heet Caryophyllus maximus 

 florecameo, Dit feet gtoot ia / Dobbel/ bleecH enDe ootlt tjo»Bh 

 lgfbtrtoigh oft mtarnatt : Daet bp tiooicn bele anBere foojttn > ala 

 »nn Be bolshenBe / UooDt met toitte gtobe flrtpen / blcech-rooDt 

 tncarnaet otange; Biolctte / purpur met rooBe puthclftena/ bleecft- 

 putputmetbmpn-putput götfpitnclitlti #<chatlatt-tooDt / half 

 o;angie /(jalf toitte / met ojangie ghcmcngtjt enDe ghcfpickelt; 

 ï31oeBt rooBe / in'tlatijn Caryophyllus floiefanguineo. T©cll3ltte 

 TSh alabOlghti ginteutoltte / tn't ï.atj)n Caryophyllusflore mueoi 

 IBittcmetrooDcfhcftElftena / Caryophyllus albusflore puniftato; 

 aiDetgtoOtfle IDitte / in 't lattin Caryophyllus maximus variega- 

 «us gbeheeten/ om Oat De biocme toit ia/ filbet-bcrtoigh/ met tooOe 

 fitepen , tEHtrc met heel rooDc blammcn ; lDittc metbtêlBctlep tae* 

 moftjnc placheni UJittt met rooBe fitepen/ enDe tooD gljefpjencftti 

 HDute met bele heel klepne rooBe Biuppclkcna ; «roenatptigbe. 

 53aer is ooth nerfthil in De hoien&cna Oie in Debloemen ftacn/ fbm* 

 nngljt toit/fommigbe rooOt / fommighe langhct/'fommighc koitet. 

 SlleOefeberftbepötiuheptisinOe Camme cnckele enDe Dobbele/ 

 Btoott enDe klepne : toant De pliipmktns ;sn fomipBts foo Ijoogj 

 tnBcstoot/ BatftmtttethtHoochmoet hcetcn / ban bettoeu toit / 

 peerfch/biolctathtigh. toit/ purput in't miBBen. 



jT!ttt anBrte bttfthepDentbeBi-n ban bettotn mertfetmtn inD* 

 «moffelen / alle Daglje meet en meet bttmtnighbulBigbtnBes tnD* 

 Datooo>DekonfttenDentci)ti8ötpDtbanfommigl)cl)obenictB/oie 

 Otfe bloemen meet Dan cenigbe anDete p leggen te oeffenen enOt tt 

 onBethouBen : toant fppleghenioHghefrhcutbcna ban aIBtthanbc 

 bettotn bp eentcbinben / oft bet faet ban allen in een fchactjt oft 

 ptnnt ban een «anfe oft Ijimie te (Hipten / enoe Bitfoo te famen in 

 DctactBen te fteften : Ban Oe toelckeDan eenetooitel af pleegt) te 

 komen ( ala fommighe berfcheten ) met tenen ficel/ Die Oaet na» 

 betlbcrhanOe bloemen booitsbicnght. 



KnOete bttfehenn/Bat footoannttt een lootken oft fepcutken 

 ban «innoffeltnghtmtettooiB top eene tooittl ban Citotcpe/ ttoee 

 boeten onBct o'attot/oat Oattban btautoe «inofftlen komen: 

 anOttt/Oateen lootken ban tBitte «moffelen inoctoojtel ban pif» 

 fe-beoteoft iiantket-blocme stieftcttcn gctle «moffelen booitbicu* 

 Stjcn fal. toan top en ijcbbniDbeenc ban bepDcn noch nictltaniita 

 te fien komen. 



S>n toaiDeittoclgliefacnt/ maetmetftban toottel gljepl.int ' oft 

 banhlepnc fcycuttn Dit ban De plante ghetrocken *jm. ©ttooitel 

 moet Bheplant »mi in ' t ettfle ban Oen $etfff ui fe et bette actDt/ Oit 

 inpottcntsghcDaen/omBicinDeminttrom BehouDe enBtbo;fim 

 hups te moghcnficllcn. Hls'tfomcr ghctoo^Btn is/eer Dat Dt gtoo* 

 re plante hnoopcnyetft/falmtnmoBhen bele klepne fchcutcu am.- 

 trent Oe tooi tel aföiekcn/ gbenoegh om een brDDcken te bulten/ enDe 

 nieutoe planten tcmactbcn. 



39c «inoffcla fuütnDenrtutk ban «roffêla-naghtlen ïebben,' 

 ia'tDatgtiptonOomDetoOittl tenen ghcflootcn «roffels- nagoci 

 Irgpt: 'ttoeldt «DoBoncus ooclt ccnfBeeis bermaent / cnbcauDcr 

 betfektttn. <©efgbelncns fultgtjp bun bloemen fchoonott / toet* 

 Der / lufiigber enDe beret ban teueft Doen groepen / ala gijp tiun 

 blabets bicbtojjlsfupbett / tnOe D'actBt ntetfiigi) vutrt enDe bt» 

 fpjoept. 



Naemen. ©c «inofftlen toojOcn in fommighe plattftn ban 



J5cCCtIanBt Angi uren oft Anjelieren gtatocnU : Üt ^paegnwnta 



{leeten Dt ■Cammt «inofftlen cUvei, cLwetima , enDe cuve dt 



efpecia , De xBllDt Oft jaiupmfccnS / CUudirus monttfinas , alot> 



men fflersti-'Sinofféltn fepDt : in't Jtattacnfcb heeten fp Ganfi. 

 li, Ganfbni , oft Ganfimi fiori ; ia 't ïöalfcb Violetes herbues, 



bat ia «ras-Biolettrn / £00 lobcl fchJijft ; in't «nabclfcft 



Comations jGillofcrs .Gelyflours enDt Geipvers. 33anBelalepne 



«inoffelen oft l»lupmhena tooiDen in 't i.ati)n ban jruchfiua 

 tnot mttt anoete Superba shebcettn -> enDe fthunen te toefen Den 

 Dios anthos ban Cgtopljiaftus ' immers nae Dt mepningbc ban 

 fommighe. 3n't jSeOetDüptfcjj notmtnfe fommight Moerwiiic , 

 nat Oen googhBuptfchcn Hochmutj in'tjtaliatnfch F>» SAmm 

 tnüeBalfamirui; in't ïBalfth J^eOcrlanDt Cuydcrelles ; in 't <&n* 

 Bhelfch Pinkens. 33cnnacm Caryophyllei flores ie ban De Girof- 

 fels-naghden Bljtkomtn : BanOe toelckt top in De beftbitibmabe 

 ban De 3n0iaenfchc enDtanDereOjtmOeerupjenöanDelcnfuIlent 

 altoaertop ooth Banctiusjtje anBct DittghtiiKht InDiatnftbe blot* 

 men fpieftcn. 



Kracht ende Wetckinghc. JCllc Defe foo?tenban «inoffelen / few 

 toclbctrilDtalaOeCamme/ hebben bijnae eenOcttianae ktaept: 

 OanOcbcfi riecftcnDe tooiocn meelt gijepicfn cnDe grjtbiupckttto 

 Bijen De bttte-kloppinghc/Diaepinghc in't hooft / ballenOe fieefttt / 

 enae lluppen oft fpanmngben/ ghtlrjck iRattbioIusin't lange bet * 

 boeit : toant metft alle De gbcflachtenbanDcfi bloemen/ met batte 

 blaSereiicnöetooiteltn.' ainmiDDcImatiglj Ban aetO/ tottoatmte 

 tnDt Oiooghte tttthtnOt. 



iBenmattht BanDt felbe bloemen eene j&proop om 'tijenere 

 bctquitken. 



39e «inoffelen Die biupn Ban Bettotn ;pn / enDe toat meet 

 na» Den ftoarten treeften / toofOen bobtn alk De anOtr» shefacht 

 moe BUcpiefen/ éifonOerütpDt ala fp oock Jicfjftiptft Ban reuch 



Sft» 



