Het tweede Deel. Het fefte Boeck. 



bocght : toclfke borfttigftept hacr foo langhe bp bluft/ ahs 

 fpiioti) bctfth enbe ongebjooght 31111/ maer bcvgactfjcel 

 alesfp b?oogh toojben. <©m befe oojfahen bs het Tap ban 

 Drfe fioofen / tnöe het toaterbactfn m te toepche geftaen 

 lictiüf ü / ooiii bcnuacin om Den bupek uircch te maften / 

 tiiDcDeii itaincrgaurk te brrujerlicn ; macreniss baer m 

 gljcenfmö foo krachtigh ahs Dat Dan De anbere üoojnoem- 

 De foojtcn. 

 ïDan Defe fioobe fioofen ghebjooght jjjnbe / enbe alle 



!;aer bochtighepbt oft bothtmahtnbe bracht / aks üooi- 

 cpbtisyberloienhcubcnbc/ jijnuequacmomt'famen te 

 treeheti enbe bioogh te maken : fp berhorlen oorktoat/ 

 maer niet foo fcer alsTpbcben boen fp noch berfch tuae- 

 rcn. jBtn ghebjupchtfe nuttclijck om jjet hertc te bet* 

 (tereken tnDi hlocrk te maitcn ; toienc kloppinghe enbe 

 tocbtnghc fp üciDniüni : boben Dien fp berftcreken enbe 

 benmerberen De kracht ban be lebcr / nieren enDe anDer 

 inghctoant/bic Dooi eenigh ongfjrbal oftfiecktconma; 

 tigüiüft.' flap tnDc rvanrk ghetoojben iiin:fn berbjoogljcn 

 enbe toetfierflten De flappe/ rranrke / babfighe oft bocijte 

 maghe / be te r Icfce be anbet fo o: ten ban Go of eu niet beel 

 baet co en {tonnen gheben : fp beletten oock enbe Doen op; 

 Ijouben ben blort bet mouiuen 'enbe Den onmatigen loop 

 oft fupbcrmahtnge Det niaenbtftonben; (toppen enDe ftcl- 

 pen alberhanben bIoct-ganrh;boen hetftoeeten ophoubé ; 

 bjinghen Den bupek / Die Doo; eenigljcn onmatighcn loop 

 oft bloct te tocech getoo?ben toaov tocöcrom op innen otu 

 Den (lel enbe ghcfonthept:mct luttel tooojbenghcfept/ fp 

 tooi ent nutte Ineft gebaenenbe bctmrnght bp alle be baet- 

 mibbeien enbe antidota, enbe anbete gfjeneeö-btngDen bit? 

 uien ban bupten oft ban binnen ben Itrijaeme pleegh te 

 gehjupeken/ baet ecnigft t'famen-tretkenDe; enbe berjtrrc* 

 Itenbc Dincrij bp moet toefen :toant fp kounen bat beter ra- 

 be ghemackcluckcr ban eemgh anbet biugh upt rechten 

 enbe te tecgije bjrnghcn. 



^onigh ban Goofen/in' t <©j ietkfeö enbe EatnnfrD Rho- 

 domeli ghehteten / ie feet nut enbe bequacm in alle toon- 

 Dtn/jeeren/pupflen/ghcftoillen enbe open gatemenbe mrt 

 Den hojtften gfjefept/m alle be ghebjeken bic afgketoacght/ 

 ghcfupbertenbe berbjoogljt moeten toefen. 



«eiie ban fioofen matigtjt enbe berkoelt alle hitten enbe 

 ont(tekmghcn/ 't fp bat bie ccr(t bcghinncn/'t 5? bat fp ah 

 reebe beroubert jifn. 



«Bic geele bjacpkcncj enbe nopftena bie in 't mibben ban 

 De Gooien maffen/ban fommige 23locm oft ©locpfelban 

 fioofen ghchectcn / hebben ootk een bcrbioogijrnbc enbe 

 t'famcn-trcckenDe kracht : De totlckcbocktoat groctertg 

 ban bcghtnt bis in be Goofcblabcrenfelbe blijtht.'C fclbe 

 toermoghenbe knoppen enbe fchellcn ban be ftoofenoock. 

 jïJaer om bat alle befe bingen ghcenen reutk oft hcffclnck* 

 ïjeubt in fcaer en hebben/ baerom en toojben fp foo nutte* 

 ïötft niet ghcbjupikt/enbc en jtjn ben menfchelijcfceu aerD 

 foo bcquaem oft aenghcnaem niet. 



«Be tyuchten oft fact-ballckcns/bat iö bie ronbe Iangf> 

 toojpigfje hoof bekens / baer het faet banbe Goofen in 

 1tetc«/in ghenomen ïijnbe/ Hoppen Den loop bejs bupcfcov 

 enbe btefghelntkjS ootk alberhanben bloetganck/ foo ^>Iiï 

 tuuöbetupgöt. 



^>e £aghden oft De onbetfie epnoekenü banbe blabe; 

 ren bet liooft-bloemen bj.ut mebe bie aen be knopucken.ö 

 bafi 3tjn/biojbcn nutttlntk ghebjuprkt om becpiphora te 

 ghenefen/bat iö be pupftkeno oft ontftekinghen bie aen be 

 ooghen pleghen te komen/enbe be opD^achtighept ban De 

 htij'tDeoatnfirïjW. 



5Te tooitcl ban De t&tlDe Goofen \ê een eenighemiDDel 

 ombenbeetbanberbaoebbe honben te ghencfen/ foo ben 

 fdben piiniuo fch?nft in het 4 1 . taprtel t>an frin 8. boetk/ 

 feggljenbe/bat Ijet Dooj antbJoo?Dt oft oraculum ban eent; 

 ghen ^epDenfcJen >6oD tot De kenntffe Der mnifehcu ge- 

 komen 10. 



^rtèpongiekcnoft bat fiaprarjjjtigh facht gjhetoas/ 

 'tbjeltk m't nubDtn banbe Doornen ban ben ï9ilben 

 Goofelaer fomttjbtiS baafi / bocribt gljtbjanbt enbe tot at 

 frhen ejfjebjoght:b3eltke affche n met ^onigh bermenght/ 

 hetuptballenbes hapr? belet enbe op boethouDen/aljS= 

 men 't hooft baer meDe flrridtt / foo Den feften ©linhijt 

 onelecrtm'ti.eapitelbanftini;. boetk. 



ILeonartupftiftïfmö bttfekert/bat De épongiekenri 

 enbe ooeb De faet-ballebenp oft biuchten banbe 1©ilbe 

 Goofen feerhrathngh ^iin enbegoebt gheb2upt6t teghen 

 Den (leen enbe DjuppelpifTe/ alpmtn Die felepn ghe(iooten 



z8 7 



^ll 01 J> oeöC!: SÖrtuoght sonbe/ben eraneken te biinrlten 

 ghceft. matr beft Dinghen mogheu üibt Ywo^eiib ahe 

 bjehen goettitDc nuttcliirk bjefen/ niet als toatcvloncnDe 

 oft pip bctüjetkcnDe/ oft ootk (tanbiektnöc enbe ueetiflii. 

 tenDe Dinghen ; maer alleen om Dat fp/ gheUith rommione 

 aiiDereDicigljelrieheDingljen/mct Ijaet fJamen-trctktnbt 

 kraeht / Dt flappe nieren berjiert ken enbe tont krartita 



gebcn:toeIfkemibbelenbegrabeclafI)ttgl)cmenfrl)fn'oicU 

 toriljs nutter enbe benuacmer jg«/ ban het gl)tb?uptfa ban 

 toele/ m fonberljept feer krarhtighe/toatcrloiTenbc oft nte- 

 bctüJcthcnDc Dinghen: toant Ijet langljöungh oftbtrk- 

 tonlS bernieutot gebjupek ban bufbanige toatcr af-iagcn= 

 bebmgenpltegfj be nieren fointonlen heel toceck/ flap eu= 

 be rrantk oft immer** omnatelijckeu heet te maken : toaer 

 booj Den (ïeen oft het gcabcel niet alleen met ghebjoken/ 

 ghefletcnoft afgljebjcbtn entoo}bt/maerfomtijbti8ber=' 

 meerDert enDe bcrmenighbuloight / oft immers herber 

 tooibt ban bat te boien toas; gljemerckt bat befe fcrarhrij 

 getoater-lofTenbe Dinghen plegen al 't ghene Dat in't bioct 

 bun/toateracötigf) enbe tocpachtigh ig ban ecu te frhep* 

 Den enDe upt te bjtjben : enDe Daer en teghen 't gftene Dat 

 Daer Dicfter in iss/bp;een te packen enbe te bergabcten/enbe 

 IjetDt te maken : 't toelck niet alleeiWn De feer kraehtigfje 

 enDe fierckebjater-loffenDeDingljen btbonbenen tooibt/ 

 maer ootk in bc anbere bie foo teathtiglj oft ghetoel^ 

 bigb niet en 51111 / tocl ber(lacnbe .ilftnen bie birktonla cn= 

 belangljentijbtathter een gljcbjupftt ; ghelncb «öalnius 

 fcer tocl bermaent in het tojfbe boerk ban be %rachteu 

 Der ongheinengelbe gheueefDmghen / oft mebicamen= 

 ten. 



f Verkiefinghe. <©m Goofen-toatcr te maken plcegh^ 

 men DeTOittc/^leet k-rooDc enDe JKuöket-Goofen te bers 

 kicfen: toant fp een beter enDe lieffehjrker toattr ban haer 

 gheben/ baerbe anbere foojtenfeer blepnen enbebpnae 

 gljeeuen reuckin fjet toatet/ bat baer ban ghcoiifrllerrt 

 tooibt- en behoubeu. 



<®m De Sproop te maken/ uefcmDcrbic benfiameti 

 ganck bertoeeken fal / moetmen be bleerfi-roobe enbe 

 iHujSkct-Goofen göebmpcken; alp oork in alle gfjebzeken 

 bieeenmatiglje berkoelinghefonber groott bjooghttoft 

 t'famcn-ttethmghe berepfrhen. 



«Dan om be maglje te (ïereken enbe alle bloeDen te dop- 

 pen / enDe meer Dierghclyrke Dinghen upt te rerhten / 

 falmen Dt 33Ieerfe-rooDe Goofen laeten (taen / enDe De 

 Goobt oft ffiiupn-roobt fioofen betktefen ; infgöelriekjs 

 oock in allt Dt ghcbjtkcn Die / mibtögaberg be t'famens 

 trtckinghe/ ttnigSjt bctfltrckinghe cnbcbjooglminumghc 

 begljeeren. 



êm ben kamengantk tt bettottken / moetmen De 

 25lccck-roobe oft be ILrjf bertoigc fioofen berkiefen: toant 

 bc anbete Goobt enDe Jöjupn purpurc fioofen en ;rin Daer 

 111 foo kratljtigl) niet. 



BIIVOEGHSEL. 



NJtt fonbrr «Ben hwjtit ot «ooftbow öe feomasMnne bn 

 bloemen götSmiDtn in allclantitnban 0tU9rteIti enDtiaöooi 

 fulcftc ooth in ouDtrijarnbp alDcrljannemfnfttjtngötatötgctoctff/ 

 BbtlfichDc IDocfcnentitanOtrcfcönjörtubtnipgljeii. aSanfn heeft 

 bp nac ontallpthe betfebepBtnthefitn / Oie maft al Dttooifaeckt 

 ?ijn oooj Oe piaerfen enBt oeffiminghe : toant bot toel öat Cheo* 

 plpafhia enfle pimiua alUOt Bijeaaehtenüan Rooien fcci neerfte* 

 Itjtft bcfeljieben bebben/ nothtana en ttonffirlicfe ntet/oft top hebben 

 fommiglje foojten Oatt ban / Oieban 0e ouüeta niet bekenten ;im 

 ghetoceeft. ^ 



©en feet <t7öelcn ïugcrinaBiiBbtpmuB öttupght/ BatbeiTutci 

 henbt Koofc foo beel achten/ tmtfp nimmetmecc ween laten Dat Oe 

 blaOetenöaetban opO'aerOebltjbenliggljtn. tBant ghclncftcttonff 

 Oe Pomch betfittt haDDcni bat 6e Koofen ban het bloeot ban i3tp 

 11110 ghefpioten toacten ; foo gijelooben Oe -arnteften/ oat Oe Uoofcn 

 bantjetftoeetban iRabometghehomcn^ni. 



VBenKoofen-boomhonBtfDnen fituptk niet alleen innen torn» 

 ter gtoen / man fomtgota en bttlicil tjp bea tomteta fgn blaoeten 

 niet; in fonbtcbepbt Defoojtebtt fultha ban batten epgben attn 

 ia/ enöe biet nac befttpebtn tooibt/ met Ben natin ban Rofa l'emper 

 vitens. 39tn fclbtn Knoft-boom ia ooeh feet bjuchtbaet/ enbe bloept 

 Bichtoiiletroee macla/ Bicktoijla oock tori Bipmaela in'tiarc 



Vijftien Ghenachcen vanfRoofen ban Ifltitlbeftljieben/ Ciemtefl 

 alle ban iDoboneua oock btrmatnt ?ijn / met etttlncke beran* 

 btringbtn Bet fclbtt natBettjanat ghebonBcn. f. Prorenfche 

 Roofc , oft Incarnaie Roole , atlDttB Lijfverwighe oft Blecck- 

 roode Roofe ghenoemt. 1. AldetgiootftelncamatcoftProvenichc 

 Roofe,in'tlanjn Rofa Damafcena maiima, Bjatghi feir ftboon» 



lyfbtttoigtit bloemen / ban tlnet honbttt enbe Bjp'&onBm bia* 

 Ser»/bpfonBet ate bit in gotbt lanbt gbtplant ie. 3. Wue* 



Pióïcofthe' 



