rrn gfttïcpDt / beletten öfti tooojrganglj ban alle berrot* 

 tinglit Der ftitaer. 



''Sfclbe berfefcert SPiofrojibrg oorö/fcggfjenDc bat öcfe 

 bloemen aloerijanDe boojto-etenbe enat taoojt-Ioopenöe 

 3fcr£it ente öjiït bier brlcrtni cnöe op boen Jjonbcn / enbe 

 met ï©asoft eenigfj€ercot gljcmcngfjt / alle bcrouöcïee 

 5eercrt dijenden tnbeoorlibeticrbjnntlicpbt. 



SDeHypociftis ( oftöen aenbJaoöiebpocbJouelcnban 

 ten Ciftuo FomttjofB gtocpet ) io norf) beel meer ttfamens 

 trct6enbe Dan litarijten ban be Maneren ; enbe i.s eeu feer 

 bcnuannc mibbel om al&erjjnnbcrnifHmgljen/bloeDcn 

 moe tmprJt-Iooyen te floppen/ afeooeftstjnallebloebt- 

 tjangen /bloeot-fpouttimgen/ baouVüeliirlic ülocben/enbe 

 UoojtiS ooeft alle gljebjefceri ban be bannen enbc roobmc? 

 Itfoen» «©och is fp feer goebt om alle beelen bes Url)acmjS 

 te boo? onmatigljf norlitigljepbt ïneecfe enbe flap geluoj* 

 ben jijn / teeoetombaft oft üjtoogj) te maken enbe te ber* 

 (terr 6cn. «?nöe bacrom toojt fp feer r.uttclijrn gïjtbocgfjt 

 bp alle pïaefïereu/ pappen enöe farSsitenjs btemen tot toer* 

 ftetrljingijeban be Jföaghe enbe ban oelleberpïtegl) te 

 ibetepben: men boctfe coelibpötmengljelingljebanöcn 

 <3Tl)eriaHel biemen ban be flangjjen berepöt / op bat fp ïjet 

 luijaeriiberftetcfeeenbeliloetlictmaBe/foo benfelben €>a* 

 iemijs fjctupgljt. 



BIIVOEGHSEL. 



D3tet ?tjn meer ban bpf-en-ttoinriBB berftBtpben foojten ban 

 Ciftus ban "Clnfiua enBe lobcl befcgieben ; maer bic ?gn 

 mttft alle begrtpen in beft brn <Capirticn / bic ©oBoneua ban 

 beft tnipBtn gBtftcl. Bttft. <etn'inBt btrtotrrtnDe be btrOëplmgBe 

 ban ïSotonutS/tvcBen CifhiB .ffeannehen rooöatjjnsjje bloemen 

 Btjctftcnottjct ÏBgfhcn route oft bletthc/ btrmaentn ban een 



Ciltus Manneken met gcele bloemen, enbe ban ttn Ciftus Wijf- 

 ten met peerfche bloemen; in't latijn Ciftus mas florc luteo, cnbe 

 CSftus feroina florc purpureo. SHan be foojttn ban <£ lultus be* 



fctjitbtn / fuiltn ban ons Bier aengBtteethcnt tooiBcn/ botb alleen 

 in't hoit. 



I. Ecrftr Ciftus Manneken is ten ftttfïtratljnjjl) ggttoaB/ ttn 



man© IcngBbe Ijoog!) gBemepnlgeh opfcBtctcntt / trtbbcnot Bont 

 'ttotkH malatnBebimchisB genoegB is/met een toiracBtigtfcBoif* 

 ft btöttht / in telt tatfctn aitiitt tcgBcn Ctn anbtttn ftacnBe bet* 

 btplt; bc blabtrtn flaen ooch altutt rtcgt ttgptn malsanotrtn 

 ebtt/gamfcB gri)e/|.:tBtercnt.e langntr/alBBtft planttnotljiongb 

 10; raatt al» fp ouBer ts/Bau jyn Ct blaBtrtn batbet / tnbt meet 

 in ttn Bbtttotbcn; rcuto/ aia te £>abit-blaCtttn/ fpits ban boos 

 ten/ttfamtn-ftttfttnbt ban fmaeth : be bloemt ia ban grootte 

 bit ban Be ïöilbe Hooft gljelncK/ban btjf blabtthcna gBemactht/ 

 blrech toob / oft intatnatt / oft anBeta Infbertoigö / met btte 

 f.ifftatngtelt bMtpktna in't mtCBtn : nat bt blotme boigjjen 

 bijf hantiQ'ot liooftetitnB/ Ijarb/ tounj/ grijs/ fpu»/ öacr in Wtpn 

 lipt ben roffvn ftoattatötigi) faet ötfiottn ItpSt / ban groottt ètt 

 25tlftn-fatt oft ytul-fatt tjtjtlijeh. 3ttnoe teo2teltn ban beft fooi* 

 te ban <ifiuB / te totltfet langba bet aetbtn bttfpjtpbt toafftn/ 

 feomt ttntu fttt ftattitn atntoa'o gcfpiotcn/gtlijth 'tgent batt 32o* 

 CqncuB af bttmatnt/tn be lente eetft toooïthomenDt/toctineftben 

 <<fiHB fón blotsnen tctfl begint tt onthn)cften:ütnn»(tfctn ató hp 

 ttrff upt btt actDen fpmpt/feet ftljoone hf.rreofiHi-tooCe svijot ge* 

 Igtftt ; ban alltngljBlitnB gtoottt bioibtnOt tnoe fub ftlben bet* 

 biepCtnae/bctlteft beel ban be eetfft ftatpigljcpt tnbt roooigljcpt/ 

 tnBt bicngbt fiintbjttatbngbe btlltkcns oft jnipafttna (Otmi ge* 

 tutten) booir/nljtftDOiltn tn'utboltaep fap ; 'tteeltkbanDttrbaten 

 2tpowlttts buh gtmattRttnbtomtegbebniptStn bctoattt tawbt. 

 53tft föo'.te Voaft bttl m^patgnitntnDtootftinöjantlttiitfi/btJ* 

 fontet in Lancntbot/ enbe Beet int latijn Ciftus mas prirom; 

 in't Sspatnftö rftef* , in't Jtaliatnftb cijh -, m't Poitugöa /foo 



ÏCbtl btfupgbf / Cerg.:;<u. i. Ciftus Manneken met (malle bla- 

 ders tooibt ootft foo groot aia bt tttftt fooitt / fomtijöta oocfi 

 ljoog!)«/matr niet fóo ïoif ; be blabtrtn 3tjn fattjttt tnDe iangjitr/ 

 finallet tnbt fpita oft ftjetp afgaenot. ©eftn tnafl in épae* 

 gnun / enbe bloer>t iangtjtr ban eentglic anBer foojte ban <£ifiuB: 

 enbe fijn ttrfJe tathstaiB lijn omtttnt ben Sjerfft met etnigbenbtt* 

 ttn tntltitthenttn bailVD btfpiaepbt. 3. Ciftus Manneken met 

 welneckcnde bladeis endc bloemen tntoaft foo t)Oogt) nitt / enflt 

 Ijttft tttrbtr tatHtn/boittt tnbt bltcchet gtocne blabmn/bct tnbt 

 ghttimptlt : Bt biottne ia bleethtt toob / tnBt toat totleittfeeiiBt; 

 baet nochtans be anbete fooiten ban «Cifliia JRamieïitn Bhee* 

 nen ttuth in batr bloemen en bebbtn. tDt fatt-bolItfttns»Dn 

 ibcBecnt met batt omujinbftltn / bt tuclcke be Knoppen ban" Be 

 bloenun ?ön. 53t(l toafl allttn in poitngaei niet Vtttt bah 

 Ctn xet-hant. 4- Vierde Ciftus Manneken ftjiet Bjjtmtpn* 

 lótft er.ia mans lengtjöt booglj op / ötbbente tatHsfeens bit laat 

 Btüfatljtigö ïön. ^6n blabtrtn sim grootet ban bit ban be 

 anbete fooittn / enbe bpnants httlronBt/toatnipgt) enbe getim* 

 pelt : bt bloemt ia gtootec / enat bontfettber toob Ban b'an* 

 bet : Batt nae bofgljrn hatbt routot oft tungfte bijf hottbigljefaet- 

 ftOOfBtHtllB. 5. Vijfde oft Ligghende Ciitus Manneken is Ittgh 



enbe ter atrben gfttmtnnlgtft bcrfpiepbt ligghenbe/ omtttnt tenen. 

 Jwtt oft mtet langt) : Be blaBtrtn ;ön gljtftroncHelt rnöt gfjcKtoIt/ 

 enbe cenujitims gbtKetft / flrjifatbnjjij tnce mm'ti! f<)rp tnBt tefa* 



Cmydc-feoeck Remberti Dodöna:i. 



mcn-rretlitnBé ban fmactli : Be bloeintn toafftn 6p nat Hrana-otü 

 toya/ fttt fratp purpurbertoiflb/nae OcnroofientttthcnOt/b run* 

 BtrenBe filcnnbtr ban Die ban Be fcoojgacnBe fooittn: be faet tol* 

 Irfstns «jn êlKn t cpnlgtIi mtt bacr omhjinBfcitii btOttlu/mbouatn* 

 Otftoatt faet. 



Voordcre befchrijvinnhevan Ciftus Wijfken. 53 tftn «Tifius/ 



BbtmtpniiKh <Iifiue ItBijf Hen gijrljecttn/ is ootk fttt bctichtu' 

 ben ban göebacntt tnBe ban blotmtn / Bit mctfitnuetl tou mm 

 man fomtpBts blttth-gtel / Btn <0*et toat aijtlijtK . San "befe 

 foojtt / foo totl ban bt rttbt op toafftiitc / als boi Bt anïtet Wt 

 ttt atrBtn lepBt/ bmBtmtn tin gtoott mtnichrt obtr al m s^ac* 

 gnitn/ pojtugatl tnbt ©janditutn / tt tótttn mtt toitteYfce* 

 mtn ; matt btt geelt blotmtn bsatght / is ban Btn feiutn <(u* 

 fitiB ftiutti in êpatgtucn / tnBt ooi» in fc>aiufir&cft hu öanoiii 

 Biitbontcn gljcaee(t. Eco?tafootoo;rt bef.n<Tifii;Bl©afHm n 

 é>patgmtn ban btn Bhtmepnen man x„* Efl-ptcutetm •toelc* 

 Htn natm gbtmattKt ia banBennatmban/ifiia iïiamicHcn/ 

 tnBeban Ciftus tcdon SCe .ftanfopftn bp ièuntpcllitrs „«' 

 mtn t Mouges. g. 5n Dlotmcn «jnhicpnut / ut faet-oollefiena 

 ftoartttbanBitbanbtt^anmlttn/fniJt btt faa iaooslt ftearttr 

 «3t foojttn batr ban jijn ban Btn ftlben <Cii!uiia bcfrtiicbcn / te' 



1 . Ciftus Wijfken met bladeren van Halimus , oft andets van 

 Zee-Porcelcyn, i» geel grtja als Ben Halirnusoft èantentlle/ 

 tnBt At blabtrm ^pn ban boitn botaibhpb afgatnBc / toat met* 

 atljttah tnee ttfamtn-tretlttnBt ban fmaeth : tt blotmtn vin 

 ban buf blafctthcnB gbtmaetHt/gttl ban btrtoen / etnighfin» nht* 

 löthtnBexc blotmtn ban Be fooitt ban l-.iepncn <ifhis titban 

 fommigeitïiambtmongtnotmttooit/mrt biatpncnBin'tmtaBtn 

 btttiett ; tattnaebolgpin itltpnt BiijHantiglje hoofBtfitns/ kitwt 

 rofathtiglj fatt mbouBenBe. 2Sp Bit ötefferftcn tooiBt ooth Bm 

 atntoaa oft Bt öpponftia ggtbonBtn in Bt matnbt ban 3a* 

 nuariuB / Bie bttl gttl is enbe ban btrtotn Bt blotmtn ban Bit 

 trupBt ggtlDcK:Bic ban bt hinBtttn enbe neeBtts glieghttcnDlctRb 

 tttoojbtn. setftn «ifius toafi in lêo^tugatlbp liabont/ nitt 

 berre ban be &«/ m fanBigben gtonBt ƒ ais oorft be natbolghcn* 

 bt foojte. 



2. Anderen Ciftus met bladeren van halimustoaft bOOBtt ban Btn 

 boo:gatnBtn/tnBe beeft ftijfber tnBe ftertber tatfcen / ooeft grqa: 

 Bt blaBtrtn ?gn als Bit ban Btn Halimus , maer eentoepnigtjahtn 

 latigbtr tnBe fmallcr/ en ban boo.ien fpitfer oft fcötrper afenin» 

 be ban bit I met etnen boögbc n rnggge oft een uptpupltntt ribbe 

 nt Btn ruggtit/ gant|tlj bïÖb tnbt bo? / ootlt futrathtiBö citóe tt* 

 famtn-ttttHtnbe ban fmatth. 



5 . Ciftus met bladeren van Lavendel pttft ftlepnt toitte bloemt!!: 

 tnBe foube lirljteigtK booi labtnbtl ajenomtn tnbt atnghtfirii 

 bJoiBtn / maer Ben fmateft tnBe Btn reueft togft net onBerfcniI/ 

 enfie Batr nae ooth Bt bloemen/Bit tooithomtn int bcgginfei ban 

 2lpul. 



4. Ciftus met bladeren van Marioleyne, in't lattin Ciftus 

 femina. folio Sampfuchi ggegtettn / ban anBtre Helianthon van 

 Savoyen ende poltiné, rnet witte bloemen; in jg>paegniCn enBe 

 Idoittigati QmrmU oft QuirUêU , om Bat fp Bitn booi ten fooi* 

 tt ban fttpte natmtn. astftn JTifiua ia ooth ttn hltpn htc* 

 fftt / btlt tette Bunnt tachtn booitbitiigljcnBe / atn Bt tot'thc 

 hlcpn blaBtrtn toafftn / ronBt aia mtt Ben paffer ggetrtthcii^ 

 grgs/Bit ban Btn Sampfuchus oft jiRariolepne ggelgch/nothtana 

 toat liltpnStr Ban Bit / mtt cenen ttptpupitnBe oft hooglicn 

 rnggge / ban fmaeth toat tcfamtn-trtthcnBt/ tnbt toat futratti* 

 tigli met eetuoBe foutatBtigBtpbt baet bp gBtboeggt : Bt bloe* 

 mtn toafftn fter belt bp etn op t fop ban Bt tachtn / ban bfif bla* 

 tcthtna gBcmattht ; 'rmibBcn ban Be toelcht gBctctcht nt ia met 

 eent biupn-rooBe oft upt Btn ftoarttn purpurt placht / enBe Baec 

 bp toafftn itrmmiggt noppen tnBt oiacphcna : baer nat bol* 

 Büen hicime bjggoccbigBc ijoofBehena/ Bit ban Btt^iaabBiiae 

 Eycipch / toacr m hltpn upt Ben ftoarttn toitatBtigb oft aftii* 

 fitacuto fatt ötfioten ItpBt/Btn «ilfen-faBetoatgBcitjch. 33an 

 bitn Beeltn laurjiitooipiggtn tach bit Be bloemen enbe te faet- 

 bollehcna booitsstbioBBt Bttft/ btrbioogBt nat Bat Btt fatt rói» 

 ib BBttoojbtn/ aia m alle bt anbtre foojttn ban «Cifïus ooth gbc* 



Een feldtfaeme foorte van Ciftus met bladeren van Marioley- 

 rie ban ÏObtl btfehltbtn/ Üftlatgn Ciftus folio Maiorana.de- 

 flun»floribu 5 . ©tft febgnt tt totfen ttn fooitc ban Helianthos 

 i D i tr ^ top . m f «wrtiolgheiibt 31. «apittl af ftiiitnBanBeltn) Btb* 

 benBt blafieren ban Imfen oft Colutea Scorpioïdcs , enat toitte 

 bloemen. 



;. Ciftus met bladeren van ThymoshtggBt IjatBt BOUtatBttBBe 

 tatfcshtns/iipt Btn purpurtn toat ftoattacgtigb oft Boncher-root^ 

 omrrentBt'tfopptnBicBtbttoaffenmtt hitune feer groene blabe* 

 ten / bit tan Btn ■grhnm gBelijthenBt / tcfamtn-tttthtnbc ban 

 imatch : tt bloemt ia hlepnBcrban Bit ban bt booigatnBc fooitc/ 

 met BBteen piatfcen gljttecchent. jjatn noemt Btfen <i(hiB in't 

 3Jpaenfcij/ala fonmügl)cmepnen;Pfriiigi>ei/i; niaereo-d^iMMiatett 

 fooitt ban ï.ttgBcn oft lïlcpntn <Tifius. 



M yno Ciftus, een gBetoaa ' ttoelch miBBeniBtnfftötn Btn iBpt* 

 rus tnBt btn <Iiffus / fal ban ona onflet BcniRp?tna btfciutbèn 

 tooiBcn. 



Chama;-Ci(ïus, batta KltpnenoftïeeBenCilhia/banBtntotlt* 

 ficii i oocli fttr bttl BBcf/acBfcn ggtbonBen tooiBen/Bceftgrcottse* 

 Igthfmffe met Btftn <CifluBl0iifhcn ; maer om Bitr nitttclanBB 

 re ballen / fullen top Bien in't Stibocgljfcl ban Bet nacbolgBenBe 

 3 1 . <Tapitcl ban Bm ïilepnen<ifiuB oftljcpBen Sgfop/ anbetB 

 FIos folis, ntfitBgttn. 

 Kuchten van Ciftus. <©e bloemen tan <)fius tooibtnbet! 



ggebjupcht 



