i-94 



enbeengTietmanen : ban ombatfelbetebocn/fooracbt 



onü ©iofroiibejj/ baer IBiïn / J^prrlje enbe (©Iie ban 



^Bpjtuss bp te mengljtieu j roant ban toertbt het bed 



braehteltit&ct. 



'Stfeibe met TOiyn op be InetVteedienen oft plaefttn bie 

 nae bc qitetfuren gS)cblcben jijn geftrcöen/ maerfu bie beel 

 frf)oonber/enbe neemt bc placfeen üJtglj/enbe boet be ïgtu- 

 teeeiwnen fointijbtjS Jjcrt bergaen. 



ILabanum met #onigfj-matet oft <©ïie ban fioofen 

 toemiengljt / bertbet enbe göeneeft be tmette enbe fcucebom 

 Drr ooien baer in gf;e öiupt. 



<©p gloepenbe isolen gelept/ cube ben rootn baer af ban 

 onDerontfangften / boetoefetonöine oftnaegljtboojte af= 

 bomen; enbe iacgfjt bieupt ben lijbe. 



ï|ct tg ootït feer goet tot be fictbigfiepbt ban be motbtt 

 met be pcffarifen bstmengöt/ enbe gtjebjuptfet/ bat i$ ban 

 onberingljefte6.cn. 



gnujeujtuss btent bit felto ILabanum om 6pbe bingïjen 

 te boenbicmen berepbt om alle mierren tetoerfoeten/enbe 

 tip be pïaeftcveu bie bermojraenenbeberbonruen ; enbe 

 nor}; oin te bcrmengljen lm be Duigen biemen regfjen ben 

 fjocfl enbe anbere geb^euen ban bebojfi plecgfj te maften/ 

 tujfonöer bie ban bupten op be boj ft tegijen ben hoeft gljcs 

 lepbt toojben. 



ILabanum mtt owben Wijn ggeDjonrlten/ flelpt ben 

 loop bes buptHsY enbe boctbepifTegJjtinarfielneu njfen 

 enbe boojtHomen. 



Verkiefinghe. ©tofrojibeg frijjijft/bat in fijne tijbtn bat 

 ILabanum rtoo?. 't befte tjegouben mierDt/BetbMc&tuel- 

 riccaenbe oft geelatljtigl) nae ben groenen tïechenbe tuass/ 

 Jacflmo^bJtoo^bcnbe/ feer bet enbe taep/ niet fanöiglj/ 

 oft licfjt om bjefcen/maet öatfatljtiglj.. 



BIIVOEGHSEL. 



D<Cn hoogbglicïcrrBcn Cnrolua «rtufmo bcfcljujft bcfcn.icbol; 

 glirnDc foozten ban Ciftus IcOon / Dan licm in £>pacgnicn 

 entierlocta gbcbonDrn. i. Ecrften Ciftus Ledon met fmalle bla- 

 deren is ^ecffrrargttgt) / mts mans lengbbc boogb/ oft boogber/ 

 hebbende belt houtacbtiBbt/ barse/ ftoarte taeften : DeblaBcrcn/ 

 «ia ooeft tefgO-tacKcn/ toaffentcebt tegben ober malftanDeren/ 

 langgtoojpigf) / fomtoglen tratn Btoatcferi bingper bietDt / fom* 

 tnflts ootft ir.tcDcr / atn Bt bobmfte fttbe upt Dm groenen ftoatt* 

 atbtigj)/ oftooncKtt-Btoen / atn b'onDerfte ft>Dc toitatbtigb oft 

 gttis : be toetene / miotfgaoccs De nlcpnlte tnBc tectflctacusftens/ 

 met een bette toeltirtftenOe/ toarmr/ BoaifcbüncnDe ftlaec bochtig* 

 hrpDt met grootemtuigbttbefmacpet ?jjn/ foo fcerBatmenBitg"c:-. 

 toas ban bette aen bet blütcfcen ban Dtfe boebtigbcpDt ftet totl 

 hennen kan; tnDt Den reueft. is foeftercft/Darmen Dietoel een palf* 

 biertnotti ban ten ^oogbDuptftnc mftlt betre gbtroaet ttan tooi* 

 ben. «©tfer Ciftus bttft bloemen Die toelüe alDerfcljoonftc ujn ban 

 alle De fooitfn ban Ciftua / enDt ooch De giootftt / iat foo gtoot 

 als ten gtootc entneltiooft/ ban bijf blaDtttngljtmattUt / fom# 

 rflDts ijeel tok : ban De tocfcbe cltït olaDt alleen omtttnt het epnD 

 Datr fp in Dat hnopfeen bafl ^wt met een rupta'gftctonfe bjupn 

 purcute placlmi göttcetttent is : toelcfet placften fomtijotsgrooü 

 ter isl fomtijOts ftltpnDct: het miDDtlfteban De blotmc is met fect 

 bele siaffraeit-bettoiglje Oiacphens betbuit/ alsgtitficn tooiDtin 

 DeanDcrefooittnban4;iffus. 33act naebolgtjmbftnaetonOeef* 

 ffncfatt-bolleKcns/ Ditfttonls töicnhotthiB!) / batö / ban binnen 

 geel oft rofarijtign/ bolban toat tofachtigljönflct hltpn fact. 5©tt 

 Meel glj;bjas / Diooglj gijttooiDen piDtftooibttoat gtijfathrighoft 

 toit/ maer mbcrUt^nocbtansfijnt tarpebettcbothtighepbtenDc 

 fjinen lit^tlijthtii teiith niet / maer bcbouot Dien mcmgtjt iaettn. 

 langft. ©cfcfootfetoaftbcclinÊipaegnien moePoitugael; ban 

 De bacners feer gljebjuntitt om De obens te ftofien oft hepren7 enoe 

 ban De arme (icDen om bier te maften ; enDc is baer met fuitften me* 

 nigbte / Datmnt fomtijOts ttointigb molen langp tufftöenütt gge* 

 toas repfen moet. , -"• '„'■ .„ 



<&n fommighe plattfen beeft fp bietber blaberm / btfnae Die 

 ban Oen laurier met fmalk blaDeten ban grootte enOe ggtoaente 

 Cüclócft /ooeft met De taept bene botbtighepDt bebetht. "®t &pat> 

 gniaects ttotmciiDtfettoet footttn x«m ; Dan Dt eerftt too>ot m 

 lioitngael ootft Efl^a ghttjeéten. Geëerde is ban Clufius Le- 

 tten ptimum aogunifolium , De anDert Leclon ptimum ianfolram 

 gljenoemt.' i. Tweeden Ciftns Leclon met bieedc bladeren isoocfe 



ttoceDet^anDei tttiettn crootcrenbe ftlepnDcï. 53e<6!oot(tcj)etft 

 ftojtaclitiïöe fttupckm; omtrent Ojp boeten hoogh / iïrBc.'eDioo> 

 fe tachen berDeult. 3? e blaBcrcn ^m Dt alBcrgrootfte ban alle De 

 föojrtnbaiKt^ua/ aen Bc bobenfïe fpBe groen/ aen Dt onDerffe 

 tost ctnfathrigb / fomtoblen De Oepl-biaberen / fomtojiJen Dtcban 

 Oen jDtoartm poptlier-boom gbelnthenDc : De blocrnï is toit : De 

 fact-bollcfti ns v.m bijfboetfeigh ; fptts/ bo! blcprf ftoartatöngh 

 fatt. 55el i ücpnftcbanBerefooitenisDebooiBatnDt86 t 'Ö tft ,matï 

 fn alles ftlepnOtr- iSefehjotDt banClufius Ledon fetundum lati- 

 folium minus ghebcetcn; in gspatgnitn l Datt bepbe Oefe fooiten 

 bttl ÜJaffen' Xaguarfa. <©egtOOt(le / ban CluftUS Ledon fecundum 

 latifolium maiusggenoemt/ beet in èpaegnien Xara-xarguu enDe 



Xann; in ©anaBen XanEftepn. %ootl befthirift eenen anDeren 



Ciftus Ledon met Popei;ct-Wadcrs,BtbOOauefCB)'tbenfbOJtetoatge* 



Cruydt-Boeck Remberti Dodonsci* 



IntfttnBc / maer alleen Dooi oefféningfte Daer ban betfrbepBcn. 



3. Derden Ciftus Ledon oft Cyperfchcn Ledon beeft ftoattaclitighe 



tatften/ ghelnfbigbt oontltet-groenc oft ruiartacbtighe blaatten/ 

 bijnac rupts-gbetoijfe gi;emaecltt/ met tacpe botötighcptbeDamnt/ 

 toittt bloemen / ftlepn fioartact)tigS> faet/ in ronDt boofBefttns be« 



ÜOten. 4. Vierden Ciftus Ledon , üt't JbpaettfctMrifi'oKJa , heeft 



blaDeten Oie fachter «jn Dan Dit ban De antere foojten üan 

 le0on/De blaflcrenban <£i|tustI9t)ffteneenigbfins gpeltjclttiiDc/ 

 maer toat langher/ fmaller/ tupgh / fmartet/citBe met taepc bott)> 

 tigbcpBt beBautot/niet alleen in De lente/ maer oock Ben gbebeelen 

 j&omeroooj. ©eblocmcisbjit :baer nae bolgftet; ftiepne faer« 

 bollcftens/met etrelörfee belatbtigbenipmeoft togDe omtomDfcitn 

 beBetHt/inbouDenBeftoatt faet/ 'ttocltft gtootcr is BanDat ban ee> 

 nige anDett foo)teban£i(tus.53efefoojttgtoepetfooobetblocDigi) 

 in «StiDtCafiilien/ bat lp Baer ban een gijcmcpn fp?eetft-toooiöt 



btbbtn/ SJm'm ui monte m,j mus m> fnedeytUmems Ardiuic\a togt; Dat 



ts te feggben/ ^ootoie ten bergfte-toaert gaet/ enDe niet anDcrs en 

 ftan Doen / bp plutftt tmminfltn Ardt»ie\a. gbp toaft bier te lanoe 



feer bjel / ghcfaept ^ljnBe. ?• Vijfden CiftusLedon metfijneaen- 



wafleftde Hypociftis heeft tjoutacbtighe enfie bmpne oft fbjart; 

 acbtigbttntften: BeblaBerèn ?nn langötootpigtj / als Dt <©inf- 

 blaöercn /fmaller / bmpn / bet enDe met tacpe bocgtigbtpbt be^ 

 fp2oepet/ als ootft ?ijm beteereoftionghe tatftsftcns : De bist; 

 mt is toit / bitnat Dé ftlcpnftc ban alle Dtfe fooiten ban Ciftus: 

 bt fatt-boileftens ?jjn langg enDt gljctjotdit / Daer feieptt faet in 

 ftceent / uptoen roffen ftoattatbtigt) ban bettotn. JCenot luouo 

 Icn ban DitcrupDt VooiDt ooeft Dien btlaclKighcn aentoasgbebon; 

 btn Dicmen Hypociftis plccgtj te noemen / ban bele fcprj;tringhcn 

 oft fthubbcn aen ten gljemactftt/ aifmtnatnDeanDetefooftenban 

 •Ciftus (iet groepen/ Dicht bp een göchoopt / blttcb-o/ecl ban ber? 

 toen/ nochtans met fommighe putpuracbtigiie enDe ooi ft grotnaclj^ 

 tigbe ftrepen Dooircghen op (jet opperfte fgn bciachtight hups» 

 ftcnsboo|tb!enghenDe:Defcn aentoaBisbee'boi taep entc Ipmacb* 



tigjj fap. Bp Deft fOOltebCfchliJft Ï-Obel fdn Ledon Gallicnm oft 



ItDum ban ©lancftrijcft / hebbenBt ftoarttr enbe bjetaer blabers 

 ban Die ban Den Uofmarnn iBanncism / cnBtfetr bet-' anDcrfms 

 ?tjt» Deft maütanDeren gbelncb ; enDe miffchien Dt fclbe Die tiii 

 bolght. 6. Seften CiftusLedon mctRlcpnBtt tnDtfmallet biaotttn 

 betoaffen/ ooeft met tacpe bocljtightpDtbefp?acpct. aaebloemc is 

 grooter Dan Dit ban Bt bgfbe lboite/oocft toitban bertoen. 7. Se- 



venften Ciftus Ledon , met bladeren van Rofmarijn is IltcïgrüacnBc 



nipglj/met taepc bot&tigbcpbt bcDautot; beeft toittebloemen/cuoe 

 bioiDt mtt Dt booigaenBefoofttin't IXiicnban ïaalcncen Xagmrfa 

 gbtiJCCten. 8. Achtften Ciftus Ledon met bladeren van Rofmarijn 



heeft fmaller blaBeren Ban Bt boo;gaenbe foo;te/ Bie men feer totl 

 Dooi liofmargn blaBeren fouBe moglirn ncinni m.urfpjtju t'fa^ 

 mtn-ttttftenDt ban fmaetft/mtt een taepe bettighept beDtéftt. t©t 

 bloemen #1 ftltpn enDe gcel/bgf blaDigtj : in |9o?tugaeI beet bp 

 Romero, DatisISofmntijn. ISaerisecnmeBe-fooitebanDertnie* 

 DonmctblaDecsbanKofmatgn / banCIufms LecTum Silcfiacum 

 Bhctjectcn/ Die^BoDoncusnatDefooitcn ban lüofmarijn bcfchiij* 

 btn'fal. 9- Neghenftën Ciftus Ledon is ItlepnDer DanDenbooi; 

 BacnDen/ maer beeft grootte blaBeren/ niet foo Bicht bp een ftaen> ' 

 be/ Inmatbrigbcr tnSe taeper om aen te raftcn. 10. Thiendcn 

 CiftusLedon met bladeren van Thijm. ©cfe ttoet lattftt fOOJten 



toaffen in gipaegmm ; toaerfp alle btpbtxagiwfo betten : bot toer 

 bat Dt laetfte Tmmnmia ban fommigbe alBacr ghtnotmt tooit/ om 

 fiat Daer Knobbelen oft ftoammen onDcr toaffen ( oie De ©pat* 

 gniatrts Tmmu noemen ) oft immers/om Dat Date De Hypociftis 

 atn toaft/Dit fp booi fwammtn aengbtfien ïjclitjcn . 



Ledum AipinunxcnDe Bcrgh-Ledum met haccmtDcfoojten/too?* 

 benban<!riufiusonDtr'tBbt(Iacbtban Ciftus gbcreftent. Dan om 

 Datft ban fommigc eet onDcr De gbcOacöten ban Chamelata oft ban 

 Nerion enDt Rhododendmn gtjtrilicnt tooiDcn / Dan onder Dt fooi» 

 ten ban Ciftus; Daetom fullentop DaerelDcrsaf fpicften. 



laerlijckfchen Ciftus met bladcrs van Ledum toaft inïangut* 

 b«/ f00 HobCl betupght / ban btm Ciftus annuus folio Ledi ght' 



noemt: Dttotlcftealle iattbetgaet/ enDe fclotn gbebonDcntooiot/ 

 enOtbteftbapUBbf blaatts/ Dien ban Den HeDum met fmalle bla» 

 Ders gheltjtft/ atn Beftetlen banetnen boet tnDt anDcröalf hoogbt. 

 '■Srfaetisftiepn/hoccftatbtigb/rooDtnDefchoon/BroepchBcinDii)* 

 ftantige blineftcnoe bolltftcns/ Die ban atn Seiago ban Piniusnitt 

 ongbclgcft/eflén/niotfoo BrootalstenftlcpneC-ccftelbanliex. 39e 

 bloemc is gtti. 



Ciftus Ledon metbladers van Myrtus is ban ïobtlbcfchieben/ 



tnDt Diatght ooeft labanum metbclcroepfteiia/fchcurencnoebla* 

 btrs / grotpcnDt gtjtlijtft be èumatb oft S>tcftcnDe l^alm. ' C faet 

 groept in binftantigge hupSKens / enDt is Oen Ciftus gbtlijeH / als 

 ooeft De bloemt. 



Wtlandtfchen boom met bladers van Ciftus ban ï.o6eI 6c* 

 fÈbiebtn maglj otiDec De boomen' beter Dan onDtc Dtfe bloemen 

 ghtrtftent tooiflcti • toietts upterfte tacften oft ftbeuten tjontactjj- 

 tigb ?Sn/ ban btrtot enBe fatfoen Oie ban oen Ciftus gbelncl;. 

 39e Dlaoers ;tm ootft Bbetimpelt tnDt langbtooipigb/ Dit ban 

 De j&abït oft jKtmtt niet ongbclijcft ; maetiu't opperfte ban De 

 tatftsftcns groepen bttl ronüe routoe bloclttn oft toolacbtigje 

 bollehens/ Ditbanoen platanus gbtlijtft. ©efenbebbentopupt 

 3nDiengbeftregben. 9p beet in'tlarrmCifti folio arborexotica. 



Tijdt. %i is't fafttbat Den Ciftus leDon Die in £>pacgnicn 

 enDe eiacrs gbebonben toojbt / tot allen tgBen met tacpe toeïricc* 

 fcenDe bettigbcpDt DtOautot is/ nochtans fcbigft a3clloniusDaa 

 ban/Dat oitgetoas/natOatDt bloemé/Die't in bt ïtnrt baBBe/af> 

 ghtballtn #n/ tnDt Dt torattrfebe blaDtten Bbtrefen/Dan tocaerom 

 nuutoc blaonen ftrugijt/ Die mtt Deft b« tigutpt beOtcftt tooiötn; 



ent» 



